Παλαιά Διαθήκη: Παρουσιάζεται στη Λάρισα το νέο βιβλίο του καθηγητή του ΑΠΘ Μιλτιάδη Κωνσταντίνου

ΕΚΔΗΛΩΣΗ ΓΙΑ ΤΟ ΝΕΟ ΒΙΒΛΙΟ ΠΕΡΙ ΠΑΛΑΙΑΣ ΔΙΑΘΗΚΗΣ
ΤΟΥ ΚΑΘΗΓΗΤΗ ΤΟΥ Α.Π.Θ. , ΜΙΛΤΙΑΔΗ ΚΩΝΣΤΑΝΤΙΝΟΥ

Αποκρυπτογραφώντας τη

πανανθρώπινη κληρονομιά

* Ενα βιβλίο που ρίχνει φως σε σειρά συγχύσεων, άγνοιας και παραναγνώσεων της Παλαιάς Διαθήκης


Το βιβλίο του καθηγητή του Τμήματος Θεολογίας του Αριστοτελείου Πανεπιστημίου Θεσσαλονίκης Μιλτιάδη Κωνσταντίνου «Παλαιά Διαθήκη, Αποκρυπτογραφώντας την πανανθρώπινη κληρονομιά», το οποίο κυκλοφόρησε προσφάτως από τις εκδόσεις «Αρμός», θα παρουσιαστεί στην αίθουσα εκδηλώσεων του βιβλιοπωλείου «Παιδεία» (οδ. Μεγ. Αλεξάνδρου 6), την Τετάρτη 10 Δεκεμβρίου 2008, στις 7.30 το απόγευμα.

Ο καθηγητής Μιλτιάδης Κωνσταντίνου, αναγνωρισμένος διεθνώς για το επιστημονικό του κύρος, διδάσκει από το 1984 Παλαιά Διαθήκη και Βιβλική Εβραϊκή Γλώσσα στο ΑΠΘ. Έχει κάνει ειδικές σπουδές στη φιλολογία των αρχαίων λαών της Μεσοποταμίας και Συρίας - Παλαιστίνης και είναι ιδρυτικό μέλος και μέλος του Δ.Σ. της Ελληνικής Βιβλικής Εταιρίας. Έχει συγγράψει πάνω από πενήντα μελέτες για βιβλικά θέματα. Το βιβλίο που θα παρουσιασθεί ρίχνει φώς σε σειρά συγχύσεων, άγνοιας και παραναγνώσεων της Π.Δ., απαντώντας σε ερωτήματα που ενδιαφέρουν όλους, όπως πόση ιστορία και συμβολισμός συνθέτουν τελικά την Παλαιά Διαθήκη, πως εξηγείται η βία που θεωρείται πως γεμίζει πολλές σελίδες της, κλπ.

* Στην εκδήλωση θα μιλήσει ο Μιλτιάδης Κωνσταντίνου, ενώ το βιβλίο θα παρουσιάσουν ο Νικόλαος Παύλου, θεολόγος (M. Th. Παλαιά Διαθήκη) και η Δέσποινα Πανάγου, θεολόγος (M. Th. Παλαιά Διαθήκη). Συντονιστής θα είναι ο Χάρης Ανδρεόπουλος, θεολόγος – δημοσιογράφος.

Ιστοσελίδα ΑΠΘ:

http://press.auth.gr/news/wordpress/?m=200812

* Πανελλήνιο Σχολικό Δίκτυο:

http://www.sch.gr/portal/media-type/html/language/el/page/default.psml/js_pane/7000,710?ev=ok&pn=5

* Περιφερειακή Διεύθυνση Εκπαίδευσης Θεσσαλίας:

http://thess.pde.sch.gr/nik/shownewssd.php?topic_id=297

* Εκπαιδευτική ιστοσελίδα esos:

http://www.esos.gr/SYNEDRIA/-/hmerida-30-11-2008.htm

Άκαδημία Θεολογικών Σπουδών (Βόλος): Εκδήλωση για το θρησκευτικό μάθημα

ΣΤΟ ΣΥΝΕΔΡΙΑΚΟ ΚΕΝΤΡΟ ΤΗΣ Ι. ΜΗΤΡΟΠΟΛΗΣ ΔΗΜΗΤΡΙΑΔΟΣ

Eκδήλωση για τα Θρησκευτικά

Με το επίκαιρο θέμα του μαθήματος των Θρησκευτικών θ' ασχοληθεί η εκδήλωση που προγραμματίζεται να πραγματοποιηθεί το απόγευμα της 17ης Δεκεμβρίου (ημέρα Τετάρτη) στο συνεδριακό κέντρο της Ιεράς Μητρόπολης Δημητριάδος, στα "Μελισσιάτικα" του Βόλου (περιοχή Νέας Ιωνίας).

Εισηγητές θα είναι οι κ.κ.:

* Όλγα Γριζοπούλου, Δρ. Θεολογίας, συγγραφέας σχολικού εγχειριδίου Θρησκευτικών Α΄ Γυμνασίου

* Πηγή Καζλάρη, πρώην σχολική σύμβουλος, συγγραφέας σχολικού εγχειριδίου Θρησκευτικών Α΄ Γυμνασίου

* Σταύρος Γιαγκάζογλου, Δρ. Θεολογίας, Σύμβουλος του Παιδαγωγικού Ινστιτούτου

* Κώστα Ζορμπάς, Δρ. Θεολογίας και Κοινωνιολογίας, Διευθυντής του Παρατηρητηρίου Κοινωνικών Φαινομένων της Εκκλησίας της Ελλάδος.

Επίσημη ανακοίνωση - με το λεπτομερές πρόγραμμα της εκδήλωσης - θα εκδοθεί οσονούπω από την Ακαδημία Θεολογικών Σπουδών της Ι. Μητρόπολης Δημητριάδος και θα δημοσιευθεί στο ιστολόγιό μας.

"Υποχρεωτικό παραμένει το θρησκευτικό μάθημα", τονίζει η Δ/νση Σπουδών του ΥΠΕΠΘ - Καταγγελίες για μη ορθή εφαρμογή της εγκυκλίου για τις απαλλαγές

"Παραμένει υποχρεωτικό

το θρησκευτικό μάθημα"

* Σε αλλόθρησκους και ετερόδοξους η δυνατότητα απαλλαγής"

* Καταγγελίες για μη ορθή εφαρμογή της εγκυκλίου από διευθυντές σχολείων στην Αθήνα

Με την υπ' αριθ. πρωτ. 147982/Γ2/14-11-2008 απάντησή του, σε γραπτό ερώτημα του προέδρου της Ενωσης Θεολόγων ν. Λέσβου κ. Παν. Τσαγκάρη, o Διευθυντής της Δ/νσης Σπουδών Δευτεροβάθμιας Εκπαίδευσης του ΥΠΕΠΘ κ. Αθαν. Νικολόπουλος αναφέρει:

"Το μάθημα των Θρησκευτικών παραμένει υποχρεωτικό στη Δευτεροβάθμια* Εκπαίδευση. Ειδικότερα, σε ό,τι αφορά τη διασφάλιση της ελευθερίας της θρησκευτικής συνείδησης, το ΥΠ.Ε.Π.Θ. προέβη στην έκδοση των με αρ. πρ. 91109/Γ2/10-07-2008 και 104071/Γ2/04-08-2008 εγκυκλίων.

Επιπλέον, το ΥΠ.Ε.Π.Θ προέβη στην έκδοση της με αρ. πρ. Φ12/977/109744/Γ1/26-08-2008 εγκυκλίου η οποία προβλέπει ότι « οι μη Ορθόδοξοι μαθητές, δηλ. οι αλλόθρησκοι ή οι ετερόδοξοι, οι οποίοι σύμφωνα με την υπ’ αρ. 104071/Γ2/04-08-2008 εγκύκλιο του ΥΠ.Ε.Π.Θ απαλλάσσονται από το μάθημα των Θρησκευτικών για λόγους συνείδησης, κατά την ώρα διδασκαλίας του συγκεκριμένου μαθήματος παρακολουθούν υποχρεωτικά τη διδασκαλία διαφορετικού διδακτικού αντικειμένου σε άλλο τμήμα της ίδιας τάξης.

Στην περίπτωση, που η συγκεκριμένη τάξη λειτουργεί μόνο με ένα τμήμα, οι μαθητές αυτοί παρακολουθούν εκπαιδευτικό πρόγραμμα που καθορίζεται για το σκοπό αυτό από το Σύλλογο Διδασκόντων του Σχολείου. Για μεν τους αλλοδαπούς το πρόγραμμα αφορά στο μάθημα της ελληνικής γλώσσας, για δε τους υπόλοιπους μάθημα ανάλογο με τις μαθησιακές τους ανάγκες».

Στις παραπάνω εγκυκλίους καθίσταται σαφές ότι το μάθημα των Θρησκευτικών διδάσκεται σε όλες τις σχολικές μονάδες της Δευτεροβάθμιας Εκπαίδευσης σύμφωνα με τα επίσημα υποχρεωτικά αναλυτικά και ωρολόγια προγράμματα, αλλά δίνεται η δυνατότητα απαλλαγής στους αλλόθρησκους και ετερόδοξους μαθητές, οι οποίοι για λόγους συνείδησης δεν επιθυμούν να παρακολουθήσουν το εν λόγω μάθημα".


* Αντίστοιχη δήλωση για το θέμα περί της υποχρεωτικότητας του μαθήματος περιλαμβάνεται και σε έγγραφο (με αριθ. πρωτ. 13680β/Γ1/23-10-2008) του Διευθυντού Σπουδών Πρωτοβάθμιας Εκπαίδευσης κ. Αλεξάνδρου Κόπτση (εκπαιδευτικού - σχολικού συμβούλου - Α/βάθμιας εκπαίδευσης και εκλεκτού συναδέλφου θεολόγου, πτυχιούχου και διδάκτορος του τμήματος Θεολογίας του ΑΠΘ).

---------------------------------


...και μια καταγγελία για μη oρθή εφαρμογή της εγκυκλίου:

Aπό τον συνάδελφο κ. Σπύρο Παπακωστόπουλο, λάβαμε και δημοσιεύουμε την παρακάτω καταγγελία - αναφορικά με τις απαλλαγές από το μάθημα των Θρησκευτικών - την οποία ο συνάδελφος έχει ήδη απευθύνει στον κ. Βαλλιανάτο, Σχολικό Σύμβουλο Θεολόγων της περιφερείας (Aττικής), όπου ανήκει το σχολείο στο οποίο υπηρετεί:

Σεβαστέ και λίαν αγαπητέ Σύμβουλέ μου κ. Βαλλιανάτε,

με το παρόν μου μήνυμα θα ήθελα να σας κάνω κοινωνό των κάτωθι παρατηρήσεων:Η εγκύκλιος του ΥΠΕΠΘ σχετικά με το τι προβλέπεται για όσους απαλλάσσονται από το μάθημα των θρησκευτικών δεν εφαρμόζεται, δηλαδή οι μαθητές δεν παρακολουθούν παράλληλα είτε μάθημα νεοελληνικής γλώσσας είτε κάποιο άλλο ανταποκρινόμενο στις μαθησιακές τους ανάγκες.Δυστυχώς, και αυτή τελικά είναι η μέγιστη «παγίδα», οι περισσότεροι των απαλλαγέντων προφασίζονται λόγους συνείδησης, προκειμένου να έχουν ένα μάθημα λιγότερο.Στα σχολεία που υπηρετώ: 1ο ΓΥΜΝΑΣΙΟ ΒΟΥΛΑΣ (οργανική) και 1ο ΛΥΚΕΙΟ ΒΟΥΛΑΣ (διάθεση) μόνο μια απλή ενημέρωση προς τον θεολόγο καθηγητή για το ποιοι απαλλάσσονται και φυσικά ούτε λόγος, παρόλο που το τόνισα στο Διευθυντή του 1ου Γυμνασίου κ. Χρήστου Γεώργιο, για σύγκληση συλλόγου διδασκόντων προκειμένου να ρυθμιστούν ζητήματα παράλληλης διδασκαλίας, σε κάποιο άλλο μάθημα, απαλλαγέντων από το μάθημα των θρησκευτικών. Έχω την εντύπωση ότι μόνο έτσι, δηλαδή αν οι απαλλαγέντες παρακολουθούσαν παράλληλα κάποιο άλλο μάθημα, τότε θα ανακόπτονταν το ρεύμα εκείνων, που προφασιζόμενοι λόγους συνείδησης, ζητούν απαλλαγή από το μάθημα.Ή τηρείται ο νόμος ή δεν τηρείται. Καθότι, ως επί πτυχίω φοιτητής Νομικής Αθηνών, γνωρίζω πολύ καλά ότι μια υπουργική απόφαση – εγκύκλιος επέχει θέση νόμου.

Πιστεύω δε ακράδαντα και βάσει πανελλαδικών πληροφοριών, ότι το μάθημα «ξεπατώνεται» επειδή:1. οι διευθυντές δεν εφαρμόζουν το νόμο και 2. χρησιμοποιείται ως πρόσχημα ο λόγος συνείδησης.Σε συζήτηση που είχα με μαθητές από το Α4 του 1ου Λυκείου Βούλας, αφού πρώτα καταλήξαμε ότι δεν έχουν πρόβλημα μαζί μου, ούτε με τον τρόπο διδασκαλίας του μαθήματος, ούτε με το άγχος της εξέτασης, εντούτοις,όταν τους ρώτησα (4 περίπου άτομα) τι θα κάνατε στην περίπτωση που θα σας έβαζα 20 στο τετράμηνο, μου απάντησαν, εξωφρενικό, «εξυπακούεται ότι δεν θα ζητούσαμε απαλλαγή». Φυσικά τους είπα: «ξεχάστε τέτοιου είδους ανήθικες συναλλαγές» και ότι «δεν μπορώ να φανταστώ γονείς, που ενώ δεν έχουν λόγους συνείδησης, θα συναινούσαν σε απαλλαγή για λόγους ήσσονος προσπάθειας»Η όποια συζήτηση έγινε με πρωτοβουλία δύο μαθητών, οι οποίοι μου είπαν( από μόνοι τους χωρίς εγώ να επιμείνω) ότι θέλουν να απαλλαγούν για να έχουν ένα μάθημα λιγότερο.Σε ερώτηση μαθήτριας για τι να βαθμολογείται το μάθημα; απάντησα: « αν το μάθημα ήταν ομολογιακό, δηλαδή εξαρτούσα το βαθμό σου από το αν εκκλησιάζεσαι, εξομολογείσαι κ.λ.π., τότε, ναι, δεν θα έπρεπε να βαθμολογείται. Επίσης, δεν έχει τόση σημασία το τι διδάσκεσαι, αλλά πώς το διδάσκεσαι».

Εν κατακλείδι: εάν κύριε Σύμβουλε δεν στριμωχθούν οι διευθυντές των σχολικών μονάδων να εφαρμόσουν πιστά την εγκύκλιο, λυπάμαι που το λέω αλλά το μάθημα «πνέει τα λίσθια».

Μετά τιμής ΠΑΠΑΚΩΣΤΟΠΟΥΛΟΣ ΣΠΥΡΙΔΩΝ,
ΘΕΟΛΟΓΟΣ ΚΑΘΗΓΗΤΗΣ 1ου ΓΥΜΝΑΣΙΟΥ ΒΟΥΛΑΣ & 1ου ΓΕΝΙΚΟΥ ΛΥΚΕΙΟΥ ΒΟΥΛΑΣ)
Επικοινωνία: e-mail: spipap69@otenet.g

Τα Θρησκευτικά, η Βίβλος και ο κ. Βερέμης

Τα θρησκευτικά, η Βίβλος και αυτά που

ξέχασε ή θέλει να ξεχνάει ο κ. Βερέμης


Του κ. Ανδρέα Αργυρόπουλου,

Σχολικού Συμβούλου Θεολόγων Περιφέρειας Β. Αιγαίου


Τα όσα συνέβησαν και όσα συζητήθηκαν (στον Τύπο, στην τηλεόραση, στο διαδίκτυο, στις όποιες συγκεντρώσεις έγιναν) γύρω από το μάθημα των Θρησκευτικών το τελευταίο διάστημα, με αφορμή τους άστοχους αλλά και επικίνδυνους πειραματισμούς του Υπουργείου Παιδείας κατακαλόκαιρο, έφεραν στην επιφάνεια καταστάσεις που προβλημάτισαν αλλά ταυτόχρονα άνοιξαν δρόμους για διάλογο καλοπροαίρετο και δημιουργικό. Σε κάποιες όμως περιπτώσεις ακούστηκαν και διαβάστηκαν απόψεις "ανθρώπων του πνεύματος", που μας έκαναν να απορήσουμε. Και η απορία γίνεται μεγαλύτερη όταν οι απόψεις αυτές προέρχονται από ανθρώπους που εκπροσωπούν θεσμούς.

Ο Πρόεδρος του ΕΣΥΠ

Δυσκολευόμαστε να πιστέψουμε για παράδειγμα ότι ο Πρόεδρος του ΕΣΥΠ (Εθνικού Συμβουλίου Παιδείας) κ. Βερέμης τοποθετείται ουσιαστικά υπέρ της κατάργησης του μαθήματος των θρησκευτικών, αγνοώντας το περιεχόμενό του στις μέρες μας (βιβλία, αναλυτικά προγράμματα κ.λπ.). Είναι δυνατόν, Πρόεδρος του ΕΣΥΠ, να καταδικάζει ένα μάθημα «ανακαλώντας την αντίδρασή του ως μαθητή ακόμη» (Καθημερινή 10/8/2008).
Περιμέναμε από κάποιον που εκπροσωπεί έναν κορυφαίο θεσμό διαφορετική αντιμετώπιση των πραγμάτων και μεγαλύτερη υπευθυνότητα. Ο κ. Βερέμης όμως δεν έμεινε μόνο εκεί. Στην ίδια συνέντευξη αναρωτήθηκε: «Τι σχέση έχει η Παλαιά Διαθήκη με την εκπαίδευση; Η μισή Αμερική διαβάζει τη Βίβλο και βλέπουμε τι γίνεται. Έτσι δεν γινόμαστε καλύτεροι άνθρωποι».Εκτιμάμε πως δεν χρειάζεται να έχει κάνει ιδιαίτερες σπουδές κάποιος για να διακρίνει ότι άλλο "τι διαβάζω" και άλλο το "πώς το διαβάζω", ούτε χρειάζεται ιδιαίτερη ευφυΐα για να κάνει κανείς τη διάκριση θρησκειών, ιδεολογιών, φιλοσοφιών και των εκπροσώπων τους μέσα στην ιστορία.

Τι ξεχνά ο κ. Πρόεδρος

Αν και καλός γνώστης της ιστορίας της Αμερικής, ξεχάσατε κ. πρόεδρε την "άλλη" Αμερική. Αυτή που "διαβάζει" διαφορετικά τη Βίβλο, την Αμερική του Μάρτιν Λούθερ Κινγκ, του Χένλνερ Καμάρα, αυτή της Λατινικής Αμερικής, όπου χιλιάδες κληρικοί και λαϊκοί, μοναχοί και μοναχές, δεκαετίες τώρα μάχονται μαζί με το λαό ενάντια στα δικτατορικά και απολυταρχικά καθεστώτα, ανατρέποντάς τα το ένα μετά το άλλο (Αϊτή, Νικαράγουα, Βενεζουέλα, Βολιβία, Παραγουάη κ.λπ.). Ξεχάσατε κ. Πρόεδρε το δολοφονημένο από τους ακροδεξιούς την ώρα της Θείας Λειτουργίας Αρχιεπίσκοπο του Σαλβαντόρ Όσκαρ Ρομέρο, τη βραβευμένη με το Νόμπελ Ειρήνης Χριστιανή επαναστάτρια Ριγκομπέρτα Μεντού από τη Γουατεμάλα, τους τρεις επισκόπους - μέλη της επαναστατικής κυβέρνησης της Νικαράγουα; Ξεχάσατε κ. Πρόεδρε ότι ο νεοεκλεγείς Πρόεδρος της Παραγουάης, ηγέτης του επαναστατικού προοδευτικού κινήματος της χώρας, δεν είναι παρά "ο επίσκοπος των φτωχών", όπως ξεχάσατε μάλλον ότι και στην Αϊτή το δικτατορικό καθεστώς ανετράπη χάρη σε έναν ιερέα, τον π. Αριστίντ;

Η προσφορά της Βίβλου

Φοβάμαι ότι θέλετε να ξεχνάτε κ. Πρόεδρε. Δεν χρειάζεται κανείς να είναι καν πιστός, για να κατανοήσει την προσφορά της Βίβλου στον παγκόσμιο πολιτισμό. Γι’ αυτό είπα ότι φοβάμαι... Δεν μπορώ να πιστέψω πως αγνοείτε τη σχέση πολλών πρωταγωνιστών της ιστορίας της επιστήμης και του πολιτισμού με την Αγία Γραφή. Πρόχειρα μούρχονται στο νου «Ντοστογιέφσκι, Τολστόι, Μ. Άγγελος, Δομήνικος Θεοτοκόπουλος, Ντύρερ, Ρέμπραντ, Ντα Βίντσι, Πασκάλ, Νεύτωνας, Αμπέρ, Καρτέσιος, Έλιοτ, Κλωντέλ, Παστέρ, Πασκάλ, Κοπέρνικος, Μέντε, Μπετόβεν, Μπαχ, Χαΐντελ, Μότσαρτ, Λιστ»...

Προβληματίστηκα πολύ αν θα έπρεπε να γράψω αυτό το κείμενο κ. Πρόεδρε. Όπως και σεις "αναπόλησα" τα μαθητικά μου χρόνια.Οι δηλώσεις σας μου 'φεραν στο νου την επιχειρηματολογία της εποχής εκείνης, τις κουβέντες με "αθεΐζοντες" συμμαθητές μου και αυτό κάπου με λύπησε. Είχα πιστέψει πως η κοινωνία είχε προχωρήσει και πως θα είχαμε να διαπραγματευτούμε πάνω σε άλλα ζητήματα. Δυστυχώς, όμως, γυρνάμε πίσω κι αυτό είναι πολύ λυπηρό για τον επιστημονικό κόσμο κ. Πρόεδρε.


-------------------------

Δείτε την συζήτηση για το μάθημα των Θρησκευτικών, στη τηλεοπτική εκπομπή "Αρχονταρίκι" (του σεβ/του Μητροπολίτου Δημητριάδος κ. Ιγνατίου, στη ΝΕΤ).

* Διαλέγονται με τον σεβ/το Δημητριάδος οι θεολόγοι κ.κ. Ανδρέας Αργυρόπουλος, Σχολικός Σύμβουλος ΠΕ 1 Βορείου Αιγαίου και Γεώργιος Βούλγαρης, καθηγητής Β/θμιας εκπαίδευσης

http://video.google.com/videoplay?docid=6736692994160136600&hl=en

Θεολογικό συνέδριο στη Κρήτη με θέμα : "Παύλος, ο Απόστολος των Εθνών"

ΠΑΓΚΡΗΤΙΟ ΘΕΟΛΟΓΙΚΟ ΣΥΝΕΔΡΙΟ

ΤΗΣ ΙΕΡΑΣ ΕΠΑΡΧΙΑΚΗΣ ΣΥΝΟΔΟΥ ΤΗΣ ΕΚΚΛΗΣΙΑΣ ΚΡΗΤΗΣ

ΟΡΓΑΝΩΣΗ: ΠΑΓΚΡΗΤΙΟΣ ΣΥΝΔΕΣΜΟΣ ΘΕΟΛΟΓΩΝ
ΘΕΝΩΝ 66, Τ.Κ. 713 05 ΗΡΑΚΛΕΙΟ, ΤΗΛ. 2810 253496 FAX 2810 315278

Ηράκλειο, 11 Νοεμβρίου 2008

ΑΝΑΚΟΙΝΩΣΗ ΤΥΠΟΥ

ΘΕΜΑ: «Έτος Αποστόλου Παύλου - Παγκρήτιο Θεολογικό Συνέδριο, με θέμα «Παύλος, ο Απόστολος των Εθνών»»

Κατά το φετινό έτος, συμπληρώνονται 2000 χρόνια από τη γέννηση του Αποστόλου Παύλου. Όπως είναι γνωστό, πρόκειται για μία από τις μεγαλύτερες μορφές του Χριστιανισμού, ο οποίος σήκωσε στους ώμους του την ευθύνη της διάδοσης της χριστιανικής διδασκαλίας σε ολόκληρη τη λεκάνη της Μεσογείου. Για τον Χριστιανισμό, υπήρξε μέγας απόστολος και φωτιστής, ο κατεξοχήν διδάσκαλος της εκκλησιολογίας, της ιεραποστολής, της αγάπης, της ελευθερίας, της ισότητας, της κοινωνικής δικαιοσύνης, της ποιμαντικής μέριμνας. Στην Καινή Διαθήκη σώζονται δεκατέσσερις επιστολές του. Για τα δεδομένα εκείνης της εποχής, οι περιοδείες του και γενικότερα το έργο του χαρακτηρίζεται ως τεράστιος άθλος.

Η προσωπικότητα του Αποστόλου Παύλου είναι πολύ σημαντική για τον Ελληνισμό, επειδή οι χριστιανικές κοινότητες που ίδρυσε, στις ελληνικές πόλεις που περιόδευσε, οδήγησαν στη γόνιμη συνάντηση Ελληνισμού και Χριστιανισμού. Πρόκειται για κοσμογονικό γεγονός πάνω στο οποίο θεμελιώθηκε στη συνέχεια ο βυζαντινός και ο ευρωπαϊκός πολιτισμός. Ιδιαιτέρως, είναι σημαντικός για την Κρήτη αφού η έλευσή του στο νησί υπήρξε βασικός παράγοντας για την ισχυροποίηση του χριστιανικού στοιχείου και την οργάνωση της τοπικής Εκκλησίας, η οποία από τότε χαρακτηρίζεται ως αποστολική. Για την οργάνωσή της Εκκλησίας της Κρήτης όρισε τον μαθητή του Τίτο ως πρώτο Επίσκοπό της, προς τον οποίο μάλιστα έγραψε και Επιστολή η οποία σώζεται μέσα στην Καινή Διαθήκη.

Για όλους αυτούς τους λόγους, το Οικουμενικό Πατριαρχείο της Κωνσταντινούπολης όρισε το τρέχον έτος 2008 ως «Έτος Αποστόλου Παύλου» και προγραμμάτισε ποικίλες εορταστικές εκδηλώσεις, με σπουδαιότερη το πρόσφατο Βιβλικό Συμπόσιο, στο πλαίσιο του οποίου επισκέφτηκαν το νησί της Κρήτης οι προκαθήμενοι της Ορθόδοξης Εκκλησίας.
Στο πλαίσιο της επετείου, η Ιερά Επαρχιακή Σύνοδος της Εκκλησίας Κρήτης, σε συνεργασία με τον Παγκρήτιο Σύνδεσμο Θεολόγων, έχει προγραμματίσει την υλοποίηση Παγκρήτιου Θεολογικού Συνεδρίου, με θέμα «Παύλος, ο Απόστολος των Εθνών». Η Ιερά Αρχιεπισκοπή Κρήτης, στην έδρα της οποίας θα πραγματοποιηθεί το Συνέδριο, έχει αναλάβει τη φιλοξενία των εργασιών και των συνέδρων. Τις οργανωτικές ευθύνες για την υλοποίηση του προγράμματος έχει το Δ.Σ. του Παγκρήτιου Συνδέσμου Θεολόγων.

Οι εργασίες θα διεξαχθούν στο συνεδριακό κέντρο του Ιδρύματος Τεχνολογίας Έρευνας, στο Ηράκλειο. Θα ξεκινήσουν την Πέμπτη 13 Νοεμβρίου, ώρα 16:30, και θα ολοκληρωθούν το Σάββατο 15 Νοεμβρίου, ώρα 15:30.

Το Συνέδριο έχει εξασφαλίσει την ευλογία του Οικουμενικού Πατριάρχου κ. Βαρθολομαίου, όπως και την έγκριση του Υπουργείου Εθνικής Παιδείας και Θρησκευμάτων για τους εργαζόμενους θεολόγους καθηγητές. Αναμένεται να λάβουν μέρος περίπου 200 θεολόγοι καθηγητές από ολόκληρη την Κρήτη, καθώς και πολλά στελέχη από τους χώρους της Εκκλησίας και της Εκπαίδευσης.

Σύμφωνα με το πρόγραμμα, βασικοί εισηγητές του Συνεδρίου είναι:

1. Ο Μητροπολίτης Περγάμου κ. Ιωάννης, ακαδημαϊκός, τ. πρόεδρος της Ακαδημίας Αθηνών.
2. Ο κ. Χριστινάκης Παναγιώτης, καθηγητής της Θεολογικής Σχολής του Πανεπιστημίου Αθηνών.
3. Ο κ. Δεληκωνσταντής Κωνσταντίνος, καθηγητής της Θεολογικής Σχολής του Πανεπιστημίου Αθηνών.
4. Ο κ. Ρεράκης Ηρακλής, καθηγητής της Θεολογικής Σχολής του Πανεπιστημίου Θεσσαλονίκης.
5. Ο κ. Χατζησταματίου Σταμάτιος, καθηγητής της Θεολογικής Σχολής του Πανεπιστημίου Αθηνών.
6. Ο κ. Βασιλειάδης Πέτρος, καθηγητής της Θεολογικής Σχολής του Πανεπιστημίου Θεσσαλονίκης.
7. Ο κ. Μπελέζος Κωνσταντίνος, καθηγητής της Θεολογικής Σχολής του Πανεπιστημίου Αθηνών.
8. Ο κ. Σωτήριος Δεσπότης, καθηγητής της Θεολογικής Σχολής του Πανεπιστημίου Αθηνών.

Έχουν προγραμματιστεί εισηγήσεις και ανακοινώσεις για ποικίλα θέματα που αφορούν στη δράση και τη διδασκαλία του Αποστόλου Παύλου. Με ενδιαφέρον αναμένονται οι εισηγήσεις για τις εκκλησιολογικές θέσεις του, για τη διδασκαλία σε θέματα γάμου και οικογένειας, για τις παιδαγωγικές και τις περιβαλλοντικές αντιλήψεις και τη σχέση του με την Κρήτη. Ακόμη, για τη σημασία που έχει η διδασκαλία και το έργο του για τη γέννηση και την εξέλιξη του ευρωπαϊκού πολιτισμού.

Οι εργασίες του Συνεδρίου θα κορυφωθούν το Σάββατο 15 Νοεμβρίου, με πανηγυρική Αρχιερατική Θεία Λειτουργία, στο μοναστήρι της Οδηγήτριας στην Ιερά Μητρόπολη Γορτύνης και Αρκαδίας. Στη συνέχεια οι σύνεδροι θα επισκεφτούν τους τόπους όπου σύμφωνα με την παράδοση πέρασε ο Απόστολος Παύλος, δηλαδή τους Καλούς Λιμένες και την αρχαία Γόρτυνα.

Για την Οργανωτική Επιτροπή του Συνεδρίου

Ο Γεν. Γραμματέας
του Παγκρήτιου Συνδέσμου Θεολόγων

Γεώργιος Στριλιγκάς
Σχολικός Σύμβουλος Δ.Ε.

Θρησκευτικά: Αίτημα παιδείας, ή συντεχνίας

ΠΡΩΤΟΒΟΥΛΙΑ ΕΚΠΑΙΔΕΥΤΙΚΩΝ ΘΕΟΛΟΓΩΝ ΠΑΤΡΑΣ

ΕΚΔΗΛΩΣΗ - ΣΥΖΗΤΗΣΗ

«Θρησκευτικά»: αίτημα παιδείας ή συντεχνίας;


Πάτρα, Τετάρτη 19 Νοεμβρίου 2008, ώρα 5:45 μ.μ.
στην αίθουσα συνεδρίων του Περιφερειακού Ταμείου Ανάπτυξης
(πρώην ΕΛΚΕΠΑ - Δ.Υψηλάντου 1 και Ακτής Δυμαίων)

ΠΡΟΣΚΛΗΣΗ

Η Πρωτοβουλία Εκπαιδευτικών Θεολόγων Πάτρας σας καλεί να τιμήσετε με την παρουσία σας την εκδήλωση-συζήτηση που θα πραγματοποιηθεί στην Πάτρα, την Τετάρτη 19 Νοεμβρίου 2008 και ώρα 5:45 – 9:30 μ.μ. με θέμα:

«Θρησκευτικά»: αίτημα παιδείας ή συντεχνίας; *

στην αίθουσα συνεδρίων του Περιφερειακού Ταμείου Ανάπτυξης (πρώην ΕΛΚΕΠΑ - Δ.Υψηλάντου 1 και Ακτής Δυμαίων, 4ος όροφος, απέναντι από το πάρκινγκ Καλεντζιώτη). Η εκδήλωση, η οποία είναι αφιερωμένη στη μνήμη του καθηγητή της Θεολογικής Σχολής του Τμήματος Θεολογίας του Α.Π.Θ. Νίκου Ματσούκα, απευθύνεται σε όλους και ιδιαιτέρως σε εκπαιδευτικούς και γονείς.

Επικοινωνία: mathr08@gmail.com
2610 271390 (Χ. Παπασωτηρόπουλος) - 6977 394754 (Γ. Μάλφας).

*Ο τίτλος της εκδήλωσης προέρχεται από το περιοδικό Σύναξη, τχ.65/1998

ΕΙΣΗΓΗΣΕΙΣ

Χριστόφορος Παπασωτηρόπουλος, εκπαιδευτικός θεολόγος Γυμνασίου Λουσικών, συντονιστής : « Γιατί εκδήλωση με αυτό το θέμα; Γιατί εκδήλωση αφιερωμένη στον καθηγητή Νίκο Ματσούκα;»

Όλγα Γριζοπούλου, Δρ. Θεολογίας, συγγραφέας σχολικού εγχειριδίου Θρησκευτικών Α΄ Γυμνασίου : «Η θρησκευτική εκπαίδευση στο ευρωπαϊκό πλαίσιο: διαπιστώσεις, τάσεις, σύγχρονες εξελίξεις»

Πηγή Καζλάρη, πρώην σχολική σύμβουλος, συγγραφέας σχολικού εγχειριδίου Θρησκευτικών Α΄ Γυμνασίου : «Το μάθημα των Θρησκευτικών στην Ελλάδα μετά τη μεταπολίτευση: εξελίξεις, επιτεύγματα, ζητήματα που παραμένουν ανοιχτά»

Σταύρος Γιαγκάζογλου, Σύμβουλος του Παιδαγωγικού Ινστιτούτου: « Τα Θρησκευτικά και το ζήτημα της απαλλαγής: Δυνατότητες και προϋποθέσεις για μια εναλλακτική προσέγγιση του θρησκευτικού μαθήματος»

Ηλίας Μαλεβίτης, εκπαιδευτικός θεολόγος, υποψήφιος διδάκτορας Ιστορίας της Εγγύς και Μέσης Ανατολής: «Μια άχαρη διελκυστίνδα: τα Θρησκευτικά μεταξύ κατήχησης και θρησκειολογίας»

* Η χρονική διάρκεια κάθε εισήγησης θα είναι 20 λεπτά, ενώ θα υπάρχει η δυνατότητα υποβολής ερωτήσεων και ολιγόλεπτων τοποθετήσεων.

Προς νέους Θεολόγους, μ΄αφορμή τη περίπτωση της Μονής Βατοπεδίου: "Κάτι δεν πάει καλά - και ευθύνη έχουμε όλοι"

Ο ΠΡΟΕΔΡΟΣ ΤΟΥ ΤΜΗΜΑΤΟΣ ΘΕΟΛΟΓΙΑΣ

ΤΟΥ Α.Π.Θ.

ΓΙΑ ΤΟΝ ΜΟΝΑΧΙΣΜΟ,

Μ' ΑΦΟΡΜΗ ΤΗ ΠΕΡΙΠΤΩΣΗ ΤΗΣ

ΜΟΝΗΣ ΒΑΤΟΠΕΔΙΟΥ:



"Η αποπνικτική ατμόσφαιρα σκανδάλων αγγίζει

τις ιερότερες παραμέτρους της Ορθοδοξίας"


* "Τα γεγονότα δείχνουν ότι κάτι δεν πάει καλά - και ευθύνη έχουμε όλοι", τονίζει ο κ. Βασιλειάδης

* Eπιστημονικό εργαστήριο με θέμα την θεολογική προσέγγιση της οικονομικής κρίσης, οργανώνει για τον προσεχή Μάϊο το Τμήμα Θεολογίας του ΑΠΘ σε συνεργασία με την Ακαδημία Θεολογικών Σπουδών της Ι. Μ. Δημητριάδος *

Πολλαπλά θεολογικά μηνύματα για θέματα της επικαιρότητας, όπως π.χ. για την υπόθεση της Μονής Βατοπεδίου, περιείχε η ομιλία του προέδρου του Τμήματος Θεολογίας του ΑΠΘ, καθηγητή δρα Πέτρου Βασιλειάδη, κατά τη διάρκεια της τελετής ορκωμοσίας των νέων πτυχιούχων, τη Τρίτη, 4/11/2008:

"Κυρίες και κύριοι συνάδελφοι, πτυχιούχοι της θεολογικής επιστήμης.
Ευφρόσυνη και συμβολική η σημερινή μέρα, κατά την οποία συντελείται η επίσημη αυτή τελετή της επιβράβευσης των κόπων σας. Ευφρόσυνη για όλους μας, δασκάλους, γονείς, τελειόφοιτους – και οσονούπω πτυχιούχους – αφού ύστερα από έναν επίπονο αγώνα για την οικείωση της γνώσης και της αλήθειας – και θέλω να πιστεύω και της αρετής – αξιώνεστε σήμερα του πτυχίου της Θεολογίας. Μιας επιστήμης που δικαίως χαρακτηρίζεται ως η «ακροτάτη των επιστημών» – και θα πρέπει να περηφανεύεστε γι’ αυτήν – αλλά και της οποίας το γνωστικό αντικείμενο, δηλ. η θεολογία, αποτελεί την κριτική και προφητική συνείδηση της Εκκλησίας.

Σε λίγο θα ορκιστείτε να υπηρετήσετε την επιστήμη, τον άνθρωπο, αλλά και την Εκκλησία. Όπως έχετε μάθει, η Εκκλησία ούτε ιδεολογία είναι, ούτε μουσείο διατήρησης της παράδοσης, ούτε ευαγές φιλανθρωπικό ίδρυμα, ούτε σανατόριο ψυχών. Το σωστικό της έργο το επιτελεί όχι με εκείνα που συνήθως πράττει, ούτε με εκείνα που ως επί το πλείστον λέγει ή πρεσβεύει, αλλά κυρίως με αυτό που είναι. Αυτό το «είναι», με άλλα λόγια αυτή η ταυτότητα και η αυτοσυνειδησία της Εκκλησίας δεν είναι τίποτε άλλο παρά το όραμα ενός καινούριου κόσμου, διαφορετικού από το φθαρτό και συμβατικό στov οποίο ζούμε, το όραμα δηλαδή της προσδοκώμενης Βασιλείας του Θεού.

Το όραμα όμως αυτό πέρα από προσδοκώμενη στα έσχατα πραγματικότητα αποτελεί εν ταυτώ και χειροπιαστή ιστορική οντότητα, εναλλακτική πρόταση ζωής, υπέρβαση της καθημερινότητας και της φθαρτότητας, τις οποίες φυσικά εκφράζει η συμβατική ζωή. Αυτή την εναλλακτική πρόταση ζωής η Εκκλησία οφείλει να την εκφράζει αυθεντικά στο εσωτερικό της, στη λατρεία δηλαδή και τη δομή της. Κατά δεύτερο όμως και κύριo λόγo oφείλει vα τηv μεταλαμπαδεύει προς τα έξω, να την καταθέτει με άλλα λόγια ως ζωντανή μαρτυρία στov κόσμο. Εκκλησία χωρίς αυτή την ιερή αποστολή απλούστατα δεν είναι Εκκλησία. Μπορεί να είναι ίδρυμα, ή οτιδήποτε άλλο, δεν είναι Εκκλησία. Όσο και αν σε πολλούς φαίνεται παράδοξο η Εκκλησία δεν υπάρχει για τov εαυτό της αλλά για τov κόσμο. Οι δύο πτυχές αυτής της μαρτυρίας της Εκκλησίας, oι δυο τομείς δράσης, είναι η ιεραποστολή και η θεολογική εκπαίδευση. Και τους δυο αυτούς τομείς καλείστε από σήμερα να διακονήσετε.

Η σημερινή όμως μέρα είναι ταυτόχρονα και συμβολική, θα έλεγα μάλιστα και μαρτυρική. Αν η παράδοσή μας σας κάνει περήφανους και αισιόδοξους, έτοιμους για τον αγώνα τον καλό, η σημερινή κοινωνική – αλλά δυστυχώς και θρησκευτική – συγκυρία ασφαλώς σας κάνει σκεπτικούς. Και πρώτα-πρώτα η έξοδός σας στο στίβο της ζωής σας φέρνει αντιμέτωπους με μια καλπάζουσα οικονομική κρίση. Ταυτόχρονα η επίσημη ενασχόλησή σας με τη δημόσια εκπαίδευση αρχίζει κιόλας να αντιμετωπίζει την διαρκή αμφισβήτηση της αξίας της θρησκευτικής εκπαίδευσης, στην περίπτωση του μαθήματος των Θρησκευτικών στη δημόσια εκαίδευση. Και το κυριότερο, η αυτόνομη παρέμβασή σας στο χώρο της Ορθόδοξης χριστιανικής μαρτυρίας έρχεται βασανιστικά αντιμέτωπη με την αποπνικτική ατμόσφαιρα σκανδάλων που έχουν αγγίξει τις ιερότερες παραμέτρους της Ορθοδοξίας. Αναφέρομαι ασφαλώς στην περίπτωση της Μονής Βατοπεδίου. Όλα αυτά πιστοποιούν πως κάτι δεν πάει καλά και πως όλοι μας φέρουμε ευθύνη.

Η επιστήμη στην οποία εκπαιδευτήκατε, σας δίδαξε ότι η Εκκλησία, στην αυθεντική τουλάχιστον Ορθόδοξη έκφρασή της, επιτελεί σωστά την αποστολή της, όταν όλοι οι ιστορικοί παράγοντες που την συναποτελούν, ο μοναχισμός, η επιστημονική θεολογία, η ποιμαίνουσα και διοικούσα εκκλησία, ο ευσεβής λαός κλπ., συμβάλλουν αρμονικά στη διαμόρφωση της λειτουργίας της ως ζωντανού οργανισμού.

Στο Τμήμα Θεολογίας μάθατε ότι ο μοναχισμός δεν μπορεί και δεν πρέπει να επιζητεί δύναμη «την εκ του κόσμου τούτου», είτε οικονομική είναι αυτή, είτε αυτάρεσκα εισαγγελική και καταγγελτική των όποιων συνοδικά αποφασισμένων θέσεων και αποφάσεων της επίσημης Εκκλησίας, είτε επηρεασμού – ακόμη και θεολογικού – της διακονούσης τον κόσμο μαχόμενης Εκκλησίας και θεολογίας. Ο υγιής μοναχισμός οφείλει να λειτουργεί ως η διαρκής υπόμνηση του εσχατολογικού της οράματος, και επομένως μετά βδελυγμίας οφείλει να απορρίπτει την όποια απόκτηση δύναμης και ισχύος, αφού «ουκ έχομεν ώδε μένουσαν πόλιν αλλά την μέλλουσαν επιζητούμεν».

Στα χρόνια που σπουδάζατε κοντά μας μάθατε ότι η θεολογία δεν μπορεί να μετατρέπεται σε ιδεολογία, ή – ακόμη χειρότερα – να παραμένει απαθής στα εργαστήρια παραγωγής γνώσεως, χωρίς ευαισθησία για για την περιρρέουσα κοινωνική πραγματικότητα. κυρίως να κάνει πως δεν καταλαβαίνει πόσο δαιμονικό και αντίθετο προς τις χριστιανικές αρχές είναι το παγκόσμιο οικονομικό και χρηματοπιστωτικό σύστημα. Αν η Εκκλησία, σε παγκόσμιο φυσικά επίπεδο, λειτουργούσε με βάση τη διδασκαλία του Ναζωραίου δεν θα υπήρχαν σήμερα ούτε το άδικο κεφαλαιοκρατικό σύστημα που κατασπατάλησε τα υλικά αγαθά της κτιστής δημιουργίας στα λαίμαργα και αδηφάγα θησαυροφυλάκια της πλουτοκρατίας, αφού ο θεσμός της ατομικής ιδιοκτησίας αντιστρατεύεται τη βασική χριστιανική θέση «του Κυρίου η γη και το πλήρωμα αυτής», της ασκητικής αντίληψης της Ορθοδοξίας περί της οικονομίας της επάρκειας: «ο το λίγον ουκ ηλαττώνησε και ο το πολύ ουκ επλεόνασεν»

Στο Τμήμα Θεολογίας μάθατε ότι ο μόνος θεματοφύλακας της Ορθόδοξης παράδόσής μας είναι ο ευσεβής λαός. ούτε οι μεγαλόσχημοι κληρικοί, ούτε εμείς οι θεολόγοι, ούτε πολύ περισσότεροι οι μοναχοί, δεν μπορούν να μονοπωλούν τη βασική αυτή αποστολή της Εκκλησίας. Στα θρανία που από σήμερα εγκαταλείπετε μάθατε – και φυσικά θα κληθείτε να το υπερασπιστείτε με κόστος – πως όλοι οι παραπάνω φορείς, ο καθένας με το μέρος του χαρίσματός του, αποτελούν την Εκκλησία ως το σώμα του ζώντος Χριστού. Με έμφαση από όλους μας τονίστηκε πως η ποιμαίνουσα και διοικούσα Εκκλησία – την οποία μερικοί από σας θα υπηρετήσετε – δεν είναι παρά η συνισταμένη και συντονίζουσα την καθημερινή μαρτυρία της Εκκλησίας, προκειμένου να επιτελεστεί αξιόπιστα και αποτελεσματικά το σωστικό της έργο. Κανείς από τους ανωτέρω φορείς δεν μπορεί αυτάρεσκα και εγωιστικά να οικειοποιείται το σύνολο της μαρτυρίας της Εκκλησίας.

Ελπίζω πως κατά την τετραετή και πλέον εκπαίδευσή σας στο Τμήμα Θεολογίας, που από σήμερα γίνεται η alma mater σας, έχετε πάρει ικανά εφόδια, ώστε να ακολουθήσετε την οδό του διαλόγου και όχι του φανατισμού, τα ιδεώδη της συμφιλίωσης και της ανεκτικότητας και όχι της αδιαλλαξίας και εχθρότητας απέναντι σε όσους έχουν διαφορετικά πιστεύματα, αλλά και όσους απλά έχουν επιλέξει τα δύσβατα μονοπάτια της αθεΐας, της πάλης δηλαδή με το Θεό, κατά την πολύ εύστοχη βιβλική εικόνα.

Απέναντι σ’ αυτήν, λοιπόν, την κοινωνία, που χρειάζεται τη νηφάλια ανθρώπινη πνευματική φωνή σας, καλείστε να κηρύξετε όχι τη ρομαντική επιστροφή σε ένα δήθεν ιδανικό παρελθόν, ούτε να υπηρετήσετε ξεπερασμένες αξίες, αλλά να αρθρώσετε λόγον ελπίδας, την αύρα δηλαδή του παναγίου ζωαρχικού Πνεύματος.

Καλείστε, να γίνετε “φως του κόσμου” και “αλάτι της γης”. Οι σπουδές σας όλα αυτά τα χρόνια στο Τμήμα Θεολογίας σας έχουν εφοδιάσει με όλα τα απαραίτητα μέσα για να φέρετε σε πέρας αυτή σας την αποστολή. Σε σας εναπόκειται να αξιοποιήσετε τις γνώσεις και τις εμπειρίες που αποκτήσατε εδώ, και να ανταποκριθείτε στο ρόλο που από σήμερα σας ανατίθεται. Οι ευχές και οι προσευχές όλων μας, όλων των καθηγητών σας, θα σας συνοδεύουν σε κάθε σας βήμα. Καλή επιτυχία".

* Πρόκειται για πληροφορία από έγκυρες πηγές, η οποία σύντομα θα λάβει και τη μορφή της επίσημης ανακοίνωσης. Το Τμήμα Θεολογίας με τις κινήσεις του αυτές αναδεικνύει τον σημαντικό ρόλο που μπορεί - και πρέπει - να διαδραματίσει η θεολογική επιστήμη στα ανθρώπινα προβλήματα υποδεικνύοντας λύσεις βασισμένες στο Ευαγγέλιο. Η θεολογία ειδικά στις μέρες μας οφείλει να "εισβάλλει" στην ανοικτή κοινωνία και να ασχοληθεί με δραστηριότητες και πράγματα που δεν περιορίζονται στα στενά εκκλησιαστικά δεδομένα, αλλά προκαλούν ένα ευρύτερο ενδιαφέρον. "Η θεολογία", όπως υποστηρίζει ο καθηγητής Εκκλησιαστικής Ιστορίας του ΑΠΘ, μητροπολίτης Αρκαλοχωρίου (Κρήτης) κ. Ανδρέας Νανάκης, "δεν υπάρχει για να αναπαράγει αντιγραφικώς μόνο ή για να μιμείται τα σπουδαία επιτεύγματα του παρελθόντος, αλλά κυρίως για να αναδεικνύει τη δυναμική του νοήματός τους. Γι' αυτό καλείται να αναζητεί διαρκώς το νέο, ως συνάρτηση της δυναμικής της αλλά και των εκάστοτε νέων αιτημάτων της ζωής" ("Δόγμα και Ζωή του Ορθοδόξου Χριστιανού", περιοδ. "Ορθοδοξία", εκδ. Οικουμενικού Πατριαρχείου, τ. 2002 - Γ', σελ. 531) - Χάρης Ανδρεόπουλος