Σχόλια και παρατηρήσεις σχετικά με το υπόμνημα του Συμβούλου και των Παρέδρων του Παιδαγωγικού Ινστιτούτου κ.κ. Στ. Γιαγκάζογλου, Γ. Στάθη και Π. Καλαϊτζίδη
προς τον Υπουργό Παιδείας *
Του Δημητρίου Η. Βογιατζή
Θεολόγου καθηγητού
του 3ου Λυκείου Υμηττού ν. Αττικής
- Αθήνα 10-9-2008
Μετά τη δημιουργία του γνωστού θέματος με τις εγκυκλίους για την απαλλαγή από το μάθημα των Θρησκευτικών ο Θεολογικός κόσμος ανέμενε από τους υπευθύνους του μαθήματος στο Παιδαγωγικό Ινστιτούτο υπεύθυνη ενημέρωση και παρέμβαση ώστε να διαλυθούν οι σκόπιμες και προβοκατόρικες παρεξηγήσεις, να τοποθετηθούν τα πράγματα στη σωστή τους βάση και να δρομολογηθούν οι κατάλληλες ενέργειες για τη διευθέτηση των ζητημάτων που προέκυψαν. Αντ΄ αυτών είδαμε να αποστέλλεται προς το Υπουργείο ένα υπόμνημα το οποίο μάλλον συσκοτίζει τα πράγματα και μετά από σειρά κινδυνολογικών και καταστροφολογικών προβλέψεων καταλήγει στο συμπέρασμα ότι: «απαιτείται άμεσα περαιτέρω αλλαγή του θεσμικού πλαισίου και της νομιμοποιητικής βάσης του μαθήματος, ώστε ρητά και εκπεφρασμένα να μην θεωρείται πλέον θρησκευτική κατήχηση ή ομολογιακό μάθημα, αλλά ένα μάθημα με σαφώς ανοικτό, πλουραλιστικό και μορφωτικό-γνωσιολογικό περιεχόμενο». Επειδή θεωρούμε τη θέση αυτή, όταν μάλιστα προτείνεται επισήμως προς το Υπουργείο, αστήρικτη, λανθασμένη και αποπροσανατολιστική, καταθέτουμε στη συνέχεια τις παρατηρήσεις μας ώστε να ενημερωθούν οι συνάδελφοι για την, κατά τη γνώμη μας, πραγματική εικόνα του θέματος.
1. Το ομολογιακό μάθημα και οι εναλλακτικές λύσεις.
Είναι σε όλους γνωστό ότι με βάση τις προβλέψεις του Συντάγματος (άρθρα 3 και 16,2) και του ν. 1566 η θρησκευτική αγωγή παρέχεται στα πλαίσια της Ορθόδοξης διδασκαλίας. Η πραγματικότητα αυτή έχει επικυρωθεί με τις υπ΄αριθ. 3356/1995 και υπ΄αριθ. 2176/1998 αποφάσεις του Συμβουλίου της Επικρατείας. Στις αποφάσεις αυτές οι προβλέψεις του Συντάγματος συνδυάζονται με με τις διατάξεις των άρθρων 9 και 2 του Α πρόσθετου πρωτοκόλλου της Διεθνούς Σύμβασης της Ρώμης (4-11-1950) για την «Προστασία των Δικαιωµάτων του Ανθρώπου και των Θεµελιωδών Ελευθεριών» (παρακάτω ΕΣΔΑ). Πιο συγκεκεριμένα, το άρθρο 2Α΄ΠΠ ορίζει τα εξής: «Ουδείς δύvαται vα στερηθή τoυ δικαιώµατoς όπως εκπαιδευθή. Παv Κράτoς εv τη ασκήσει τωv αvαλαµβαvoµέvωv υπ’ αυτoύ καθηκόvτωv επί τoυ πεδίoυ της µoρφώσεως και της εκπαιδεύσεως θα σέβεται τo δικαίωµα τωv γovέωv όπως εξασφαλίζωσι τηv µόρφωσιv και εκπαίδευσιv ταύτηv συµφώvως πρoς τας ιδίας αυτώv θρησκευτικάς και φιλoσoφικάς πεπoιθήσεις». Είναι δηλαδή «ανθρώπινο» δικαίωμα της συντριπτικής πλειοψηφίας του Ελληνικού λαού να απαιτεί η συνταγματικά κατοχυρωμένη θρησκευτική αγωγή των παιδιών του να παρέχεται σύμφωνα με τις Ορθόδοξες πεποιθήσεις του. Φυσικά εξυπακούεται ότι, με βάση την ίδια πρόβλεψη, οι μαθητές που έχουν σοβαρό πρόβλημα συνείδησης απαλλάσσονται από το μάθημα των Θρησκευτικών.
Σε πρόσφατη απόφασή του Ευρωπαϊκού Δικαστηρίου Δικαιωμάτων του Ανθρώπου (παρακάτω ΕΔΔΑ), την οποία χρησιμοποίησε ο Συνήγορος του Πολίτη και επικαλέστηκε το Υπουργείο Παιδείας για να προβεί στην αλλαγή της δήλωσης εξαίρεσης από το μάθημα, γίνεται αναφορά στην θέση του μαθήματος των Θρησκευτικών στα κράτη μέλη του Συμβουλίου της Ευρώπης. Συγκεκριμένα το δικαστήριο διαπιστώνει ότι: «Στην Ευρώπη η θρησκευτική εκπαίδευση είναι στενά συνδεδεμένη με την κοσμική εκπαίδευση. Από τις 46 χώρες μέλη του Συμβουλίου της Ευρώπης, οι 43 παρέχουν μαθήματα Θρησκευτικών στα κρατικά σχολεία. Μόνο η Αλβανία, η Γαλλία (με την εξαίρεση της Αλσατίας) και η FYROM εξαιρούνται από τον κανόνα αυτό.
Στα 25 από τα 46 κράτη μέλη (συμπεριλαμβανομένης και της Τουρκίας), τα Θρησκευτικά είναι ένα υποχρεωτικό μάθημα. Όμως, το πεδίο αυτής της υποχρέωσης ποικίλει ανάλογα με το κράτος. Σε πέντε χώρες, τις Φιλανδία, Ελλάδα, Νορβηγία, Σουηδία και Τουρκία, η υποχρέωση αυτή είναι απόλυτη. Όλοι οι μαθητές που ακολουθούν τη θρησκευτική πίστη που διδάσκεται στις τάξεις αυτές είναι υποχρεωμένοι να τις παρακολουθούν, μερικά ή ολικά. Σε δέκα κράτη, Αυστρία, Κύπρο, Δανία, Ιρλανδία, Ισλανδία, Λιχτενστάιν, Μάλτα, Μονακό, Αγ. Μαρίνο και Μεγάλη Βρετανία προβλέπεται εξαίρεση κάτω από συγκεκριμένους όρους. Στην πλειοψηφία αυτών των χωρών η θρησκευτική εκπαίδευση είναι ομολογιακή. Σε άλλες δέκα χώρες, Γερμανία Βέλγιο, Βοσνία, Λιθουανία, Λουξεμβούργο, Ολλανδία. Σερβία, Σλοβακία και Ελβετία, η ομολογιακή διδασκαλία, για τους μαθητές που το ζητούν, αντικαθίσταται με την παρακολούθηση ενός εναλλακτικού μαθήματος. Τέλος σε 21 μέλη, Ανδόρα, Αρμενία, Αζερμπαϊτζάν, Βουλγαρία, Κροατία, Ισπανία, Εσθονία, Γεωργία, Ουγγαρία, Ιταλία, Λετονία, Μολδαβία, Πολωνία, Πορτογαλία, Τσεχία, Ρουμανία, Ρωσία και Ουκρανία, το μάθημα είναι προαιρετικό, δηλαδή οι μαθητές το παρακολουθούν μετά από δική τους αίτηση. Αυτή η γενική επισκόπηση του μαθήματος των Θρησκευτικών στην Ευρώπη», διαπιστώνει το ΕΔΔΑ, «δείχνει ότι παρά την ποικιλία των διδακτικών μεθόδων, σχεδόν όλα τα κράτη μέλη παρέχουν το λιγότερο ένα τρόπο με τον οποίο οι μαθητές απαλλάσσονται από την παρακολούθηση των θρησκευτικών, (καθιερώνοντας ένα μηχανισμό εξαίρεσης ή ένα εναλλακτικό μάθημα ή παρέχοντας στους μαθητές το δικαίωμα της εγγραφής στις τάξεις του μαθήματος)».[1]
Οι συγγραφείς του υπομνήματος φαίνεται όμως να πιστεύουν ότι η διδασκαλία ενός ομολογιακού μαθήματος Θρησκευτικών είναι φαινόμενο επικίνδυνο και αναχρονιστικό «δεδομένης της μόνιμης ροπής των θρησκειών και των Εκκλησιών προς τον φονταμενταλισμό και την παραδοσιοκρατία». Επίσης αποφαίνονται ότι: «Θρησκευτική κατήχηση - όποιο κι αν είναι το θεματικό της περιεχόμενο - και δημόσιο σχολείο δεν μπορούν να συνδυαστούν στις σύγχρονες πολυπολιτισμικές και πλουραλιστικές κοινωνίες. Αυτό, κατά τη γνώμη μας, θα πλήξει καίρια ένα ανοικτό, πλουραλιστικό, διαπολιτισμικό και ανεκτικό προς την ετερότητα θρησκευτικό μάθημα που χωράει, ενδιαφέρει και απευθύνεται σε όλους». Αυτές βεβαίως είναι προσωπικές απόψεις, που είναι σεβαστές, αλλά η Ευρωπαϊκή πραγματικότητα είναι διαφορετική. Η ομολογιακή διδασκαλία των Θρησκευτικών προβλέπεται ρητά στο σύνταγμα της Γερμανίας και της Νορβηγίας ενώ είναι η επικρατούσα πρακτική στις περισσότερες χώρες. Συνήθως το μάθημα βρίσκεται υπό των έλεγχο των Εκκλησιών και των θρησκευτικών κοινοτήτων οι οποίες διορίζουν τους διδάσκοντες και εκπονούν τα αναλυτικά προγράμματα. Στο σημείο αυτό πρέπει να ληφθεί υπ΄ όψιν ότι στις περισσότερες χώρες της Ευρώπης τα ιδιωτικά ομολογιακά, Ρωμαιοκαθολικά ή Προτεσταντικά, σχολεία εκπαιδεύουν ένα μεγάλο μέρος των μαθητών.[2]
Η πραγματικότητα όμως αύτη δεν εμποδίζει σε τίποτε η ομολογιακή και πολλές φορές κατηχητική διδασκαλία των Θρησκευτικών να διέπεται από τις αρχές του σεβασμού, της ανεκτικότητας και της ειρηνικής συμβίωσης, που άλλωστε είναι και βασικές αξίες του Χριστιανισμού. Μια ματιά στα αναλυτικά προγράμματα και τα βιβλία του κατηχητικού μαθήματος στις διάφορες χώρες θα βεβαιώσει και τον πιο δύσπιστο ότι σ΄αυτά ενθαρρύνεται, περισσότερο από ότι στην Ελλάδα, η γνωριμία με τις άλλες θρησκείες και ιδεολογίες, η συγκριτική μελέτη των δογμάτων και των θρησκειών και τονίζεται η υποχρέωση του σεβασμού των πολιτιστικών ιδιαιτεροτήτων Την υποχρέωση αυτή και την εφαρμογή της στην εκπαίδευση, ιδίως απέναντι στους Μουσουλμάνους, τόνισε ιδιαίτερα και η Ευρωπαϊκή Επιτροπή ενάντια στον Ρατσισμό και τις Διακρίσεις.[3]
Διαπιστώνουν επίσης οι Σύμβουλοι του Παιδαγωγικού ότι μετά την πρόσφατη εγκύκλιο του ΥΠΕΠΘ το μάθημα καθίσταται αυτομάτως προαιρετικό και επισείουν τον κίνδυνο «με τη διδασκαλία ενός καθαρά ομολογιακού μαθήματος, που θα είναι εκ των πραγμάτων προαιρετικό, ή κάθε θρησκείας σε χωριστή τάξη, να εμφανιστεί στα σχολεία ένα πρωτόγνωρο για την Ελλάδα φαινόμενο, αυτό της θρησκευτικής ομοσπονδοποίησης (sic) του σχολείου. Η θρησκευτική ομοσπονδοποίηση του σχολείου μπορεί να οδηγήσει μεσοπρόθεσμα ή μακροπρόθεσμα στην εκχώρηση της ευθύνης του θρησκευτικού μαθήματος από την Πολιτεία στις επιμέρους θρησκευτικές κοινότητες». Επίσης παρατηρούν ότι: «Η διδασκαλία κάθε θρησκεύματος χωριστά θα σημάνει και μιαν «επανομολογιοποίηση» (τι λέξη κι αυτή!) των διαφόρων χριστιανικών Εκκλησιών, ομολογιών και κοινοτήτων στην Ελλάδα (Ρωμαιοκαθολικοί, ποικίλες προτεσταντικές κοινότητες, Αρμένιοι, Κόπτες κ.ά.), που ενδεχομένως θα απαιτήσουν την ιδιαίτερη διδασκαλία και προβολή της δικής τους ομολογίας».
Είναι όμως γνωστό ότι εδώ και πολλές δεκαετίες ό νόμος 4862/1931 προβλέπει τον διορισμό ειδικού δασκάλου για το μάθημα των θρησκευτικών στα σχολεία με ικανό αριθμό ετεροδόξων μαθητών. Επίσης επιτρέπεται η λειτουργία των Ρωμαιοκαθολικών ομολογιακών ιδιωτικών σχολείων (Λεόντειος, κλπ.) τα οποία διευθύνονται από μοναχούς. Βάσει των προβλέψεων του παραπάνω νόμου λειτουργούν ακόμα και τα μειονοτικά σχολεία της Δυτικής Θράκης. Η ίδια η συνθήκη της Λοζάνης στο άρθρο 40 ορίζει ότι: «Οι μουσουλμάνοι έχουν εφικτό δικαίωμα, να συνιστούν, διευθύνουν και εποπτεύουν θρησκευτικά σχολεία και λοιπά εκπαιδευτήρια, με το συμφυές δικαίωμα να χρησιμοποιούν ελεύθερα τη μητρική τους γλώσσα και να επιτελούν απρόσκοπτα τα καθήκοντα που ανάγονται στις αρχές της θρησκείας τους». Στα πλαίσια των διεθνών συμβάσεων και διακηρύξεων η παραπάνω διάταξη ανταποκρίνεται προς το άρθρ. 9 της ΕΣΔΑ, που αναγνωρίζει το δικαίωμα του καθενός να αναπτύσσει μέσω της διδασκαλίας τις θρησκευτικές του πεποιθήσεις και είναι συμβατή με το 2 Α΄ΠΠ στο οποίο αναφερθήκαμε προηγουμένως.
Με τα επιχειρήματα αυτά τα στελέχη του Παιδαγωγικού καταλήγουν να προτείνουν, όπως είδαμε, την αλλαγή του θεσμικού πλαισίου και της νομιμοποιητικής βάσης του μαθήματος, ώστε ρητά και εκπεφρασμένα να μην θεωρείται πλέον θρησκευτική κατήχηση ή ομολογιακό μάθημα. Ως βάση του μαθήματος, πιστεύουν ότι μπορεί να χρησιμοποιηθεί το θρησκευτικό φαινόμενο γενικά, οι μεγάλες θρησκείες του κόσμου, ο Χριστιανισμός και η Ορθοδοξία ειδικότερα, με έμφαση στην ιστορία και στον πολιτισμό. Ισχυρίζονται ακόμα ότι: «Μετά την τυπική αλλαγή του θεσμικού πλαισίου του μαθήματος, η θρησκευτική αγωγή δεν θα συνιστά παραβίαση της θρησκευτικής ελευθερίας κανενός μαθητή. Αντίθετα, θα απευθύνεται και θα ενδιαφέρει όλους τους μαθητές, ανεξαρτήτως ομολογίας ή θρησκεύματος».
Πιο ανοιχτά το Τμήμα Θεολογίας του ΑΠΘ σε επείγουσα ανακοίνωση του στις 4-9-08 προτείνει «το μάθημα να είναι καταρχήν υποχρεωτικό για όλους τους μαθητές και να μην έχει ομολογιακό χαρακτήρα αλλά πολιτιστικό και να αποσκοπεί στην παροχή γνώσεων. Το μάθημα βέβαια των Θρησκευτικών, σύμφωνα και με τη σύσταση του Συμβουλίου της Ευρώπης, θα πρέπει να λαμβάνει υπόψη τις τοπικές θρησκευτικές παραδόσεις. Αυτό σημαίνει ότι πρέπει να βρεθούν οι κατάλληλοι τρόποι, ούτως ώστε να μη τίθενται ζητήματα συνείδησης». Για το σκοπό αυτό το Τμήμα καταθέτει δυο προτάσεις: «Σύμφωνα με την πρώτη πρόταση θα μπορούσε να υπάρχει ένα κοινό μάθημα πολιτιστικού και γνωσιακού χαρακτήρα, το οποίο θα είναι υποχρεωμένοι να παρακολουθούν όλοι οι μαθητές, σύμφωνα με την προαναφερθείσα αρχή. Σύμφωνα με τη δεύτερη πρόταση, μπορεί να βελτιωθεί το υπάρχον μάθημα, παίρνοντας έναν περισσότερο οικουμενικό και πολιτιστικό χαρακτήρα, με στόχο να το παρακολουθούν καταρχήν οι Χριστιανοί. Ταυτόχρονα πρέπει να προστεθεί ως εναλλακτική δυνατότητα, για όσους δεν θα ήθελαν να το παρακολουθούν για λόγους συνείδησης, ένα δεύτερο μάθημα διαθρησκειακό ή γνωριμίας με τις θρησκείες του κόσμου. Στην περίπτωση αυτή θα μπορούσε να δοθεί η δυνατότητα σε όλους τους μαθητές να επιλέγουν να παρακολουθήσουν όποιο από τα δύο θα ήθελαν, χωρίς να είναι υποχρεωμένοι να δηλώσουν το λόγο της επιλογής τους. Έτσι, δεν θα είναι απαραίτητο να ζητήσουν εξαίρεση για λόγους συνείδησης».[4]
Οι προτάσεις αυτές αποτελούν στην ουσία επανάληψη της προ δεκαετίας πρότασης που είχαν καταθέσει ορισμένοι θεολόγοι για την αντικατάσταση του μαθήματος των Θρησκευτικών από ένα μάθημα «πολιτιστικό», που θα ασχολείται με τα μορφωτικά αγαθά του Ορθόδοξου πολιτισμού, θα είναι υποχρεωτικό, χωρίς δυνατότητα εξαίρεσης, για όλους τους μαθητές και θα διδάσκεται από Ορθόδοξους θεολόγους χωρίς να είναι ομολογιακό.
Όπως, λοιπόν, είναι φανερό ο κοινός στόχος, τόσο της εισήγησης των Συμβούλων του Π.Ι όσο και της πρότασης του Θεολογικού τμήματος του ΑΠΘ είναι η κατάργηση του ομολογιακού - Ορθόδοξου μαθήματος των Θρησκευτικών. Γνωρίζοντας όμως πολύ καλά ότι οι προτάσεις τους είναι αντίθετες με τις επιθυμίες της συντριπτικής πλειοψηφίας των Θεολόγων, της Εκκλησίας αλλά και των Ελλήνων πολιτών γενικότερα προτάσσουν το «δόλωμα» της υποχρεωτικότητας του μαθήματος. Γι’ αυτό και έσπευσαν αμέσως να συμπεράνουν πανηγυρικά ότι με την τελευταία εγκύκλιο το μάθημα καθίσταται από υποχρεωτικό προαιρετικό. Επίσης στο υπόμνημα τους τα στελέχη τοτ Π,Ι. υποστηρίζουν ότι: «με την εκτεταμένη αυτή δυνατότητα απαλλαγής από το μάθημα των Θρησκευτικών, εισάγονται κυριολεκτικά νέα δεδομένα στο σχολείο και στον σχολικό πολιτισμό. Εισάγεται, στην κυριολεξία, ένα σύστημα για μαθητές δύο ταχυτήτων, εκείνων που θα έχουν λιγότερα μαθήματα και, άρα, θα έχουν περισσότερα κενά και όσων θα έχουν περισσότερα μαθήματα και δεν θα έχουν κενά κ.λπ. Επιπλέον, οι μαθητές, ούτως ή άλλως, στιγματίζονται με την απαλλαγή ή την μη απαλλαγή (σ.σ. από ποιούς άραγε;), ενώ διακυβεύεται η θέση και το παιδαγωγικό status (sic) του δημόσιου σχολείου. Προεξοφλούν ακόμα χωρίς στοιχεία και πριν καν ξεκινήσει η σχολική χρονιά ότι «υπάρχει το ενδεχόμενο πολλοί γονείς για λόγους ευσέβειας, δηλαδή, εκ του αντιθέτου λόγου κινούμενοι, να ζητούν την απαλλαγή των παιδιών τους από τα Θρησκευτικά, γιατί, απλώς, δεν θα συμφωνούν με την μη ομολογιακή ή ακραιφνώς παραδοσιακή και ορθόδοξη γραμμή στη διδασκαλία του θεολόγου εκπαιδευτικού. Ένας σημαντικός αριθμός μαθητών, ενδεχομένως, να απαλλάσσεται από τα Θρησκευτικά, για να έχει ένα μάθημα λιγότερο, για να σχολάει νωρίτερα, για να έχει κενό κ.λπ.. Η τραγελαφική αυτή κατάσταση», συμπεραίνουν, «θα σημάνει γελοιοποίηση του μαθήματος, αλλά και των διδασκόντων με αρνητικές συνέπειες στο παιδαγωγικό κλίμα και στην καθημερινότητα του σχολείου». Όλα αυτά τα δεινά θα αποσοβηθούν, μας λένε οι Σύμβουλοι του Π.Ι., με την κατάργηση του ομολογιακού μαθήματος και την αντικατάσταση του από το πολιτιστικό-γνωσιακό. Είναι όμως έτσι τα πράγματα;
Για να απαντήσουμε στο ερώτημα αν ένα πολιτιστικό ή ακόμα και θρησκειολογικό μάθημα διδασκόμενο από Θεολόγους μπορεί να είναι υποχρεωτικό χωρίς εξαίρεση θα επικαλεστούμε τις γνώμες γνωστών συνταγματολόγων και θα αναλύσουμε την πρόσφατη απόφαση του ΕΔΔΑ, απόσπασμα της οποία παραθέσαμε προηγουμένως.
Ο Γεώργιος Σωτηρέλλης, ήδη από το 1993, έχει προτείνει τη μετατροπή του μαθήματος των Θρησκευτικών σε θρησκειολογικό, δηλαδή απολύτως ουδέτερο. Στο μάθημα αυτό πρέπει, κατά τη γνώμη του, να «εξειδικεύεται η «ανάπτυξη της θρησκευτικής συνείδησης», ως σφαιρική, επιστημονικά τεκμηριωμένη και ιδεολογικά ουδέτερη ενημέρωση των μαθητών για τις διάφορες πλευρές του θρησκευτικού φαινομένου, με ιδιαίτερη εξειδίκευση πάντως στη διδασκαλία των αρχών του Χριστιανισμού και της Ορθοδοξίας».[5] Η διδασκαλία του μαθήματος αυτού προϋποθέτει, κατά τον Γ.Σωτηρέλλη, τη ριζική αλλαγή του χαρακτήρα των Θεολογικών Σχολών και είτε την υπαγωγή τους στις ευρύτερα παιδαγωγικές είτε τη μετεξέλιξή τους σε σχολές Ανθρωπιστικών Σπουδών.[6]
Αναφερόμενος όμως στο δικαίωμα απαλλαγής από το Θρησκειολογικό μάθημα γράφει τα εξής: «Αφού η «ανάπτυξη της θρησκευτικής συνείδησης» προβλέπεται από το Σύνταγμα και αφού επί πλέον ο συγκεκριμένος χαρακτήρας της σχετικής εκπαίδευσης -ως «αντικειμενικής, κριτικής και πολυφωνικής» κατά τα όργανα της ΕΣΔΑ δεν παραβιάζει τις ελευθερίες που καθιερώνονται σε αυτό, δεν ανακύπτει κανένα πρόβλημα ως προς την αμφίπλευρη υποχρεωτικότητα του, για μαθητές και καθηγητές, χωρίς δυνατότητα εξαίρεσης.
Τα πράγματα όμως δεν είναι τόσο απλά όσο φαίνονται εκ πρώτης όψεως. Και τούτο διότι είναι πολύ δύσκολο, με δεδομένη την συνθετότητα και την λεπτότητα του θέματος και την προαναφερθείσα ποσοτική διαβάθμιση της θρησκειολογικής εκπαίδευσης (σ.σ. δηλαδή την έμφαση στον Χριστιανισμό και την Ορθοδοξία), να μην υπάρχουν αντιρρήσεις εκ μέρους θρησκευτικών κοινοτήτων ή και μεμονωμένων ατόμων είτε για απόπειρες μονομερούς επηρεασμού, όσον αφορά μαθητές και γονείς, είτε για θρησκευτικό καταναγκασμό, όσον αφορά τους εκπαιδευτικούς. Προκειμένου λοιπόν να αποφευχθούν διαρκείς τριβές και διαμαρτυρίες, ή ακόμη και προσφυγές ενώπιον των δικαιοδοτικών οργάνων της ΕΣΔΑ -όπως συνέβη επανειλημμένα με την Σουηδία (όπου τα παράπονα δεν λείπουν ως προς την υποχρεωτικότητα της συμμετοχής) - φαίνεται προτιμότερο να παρέχεται η δυνατότητα εξαίρεσης -κατά το παράδειγμα της Αγγλίας και της Δανίας- για τους μαθητές ή γονείς που την επιθυμούν».
Ο Ευάγγελος Βενιζέλος στο βιβλίο του Οι σχέσεις κράτους και Εκκλησίας (2000), αξιολογώντας την πρόταση για Πολιτιστικό μάθημα, που είχε τότε πρωτοδιατυπωθεί, παρατηρεί τα εξής: «Η πρόταση αυτή είναι ενδιαφέρουσα ως προς τον τρόπο με τον οποίο πρέπει να οργανώνεται παιδαγωγικά και μεθοδολογικά το μάθημα των Θρησκευτικών, προκειμένου να είναι ελκτικό και ενδιαφέρον για τους μαθητές. Τονίσαμε άλλωστε ήδη ότι το μάθημα των Θρησκευτικών είναι μάθημα ενταγμένο στο αναλυτικό πρόγραμμα της σχολικής εκπαίδευσης και όχι «κατηχητική», δηλαδή εκκλησιαστική και θρησκευτική διαδικασία. Αυτή όμως η «πολιτιστική» προσέγγιση του μαθήματος των Θρησκευτικών δεν μπορεί να οδηγήσει στην επιβολή του υποχρεωτικού του χαρακτήρα και άρα στην κατάργηση της δυνατότητας επιλογής για όποιον το ζητήσει. Ένα «πολιτιστικά» προσανατολισμένο μάθημα Θρησκευτικών δεν παύει να είναι μάθημα Θρησκευτικών άρα ισχύουν όσα προαναφέρθηκαν ως προς τη δυνατότητα απαλλαγής».[7]
Τις παραπάνω θέσεις επιβεβαιώνει και η πρόσφατη απόφαση του ΕΔΔΑ. Η απόφαση αυτή εκδόθηκε μετά από προσφυγή ενός Αλεβίτη γονέα που ζητούσε την εξαίρεση του παιδιού του από το μάθημα των Θρησκευτικών στην Τουρκία. Το μάθημα αυτό έχει τον τίτλο «Θρησκευτικός πολιτισμός και Ηθική» (Religious Culture and Ethics) και, σύμφωνα με το αναλυτικό του πρόγραμμα, διδάσκεται «με βάση τις αρχές του κοσμικού κράτους και της ελευθερίας της συνείδησης, της σκέψης και της θρησκευτικής έκφρασης και στοχεύει στην προώθηση της ειρήνης και της ανεκτικότητας». Επίσης μεταδίδει γνώσεις για όλες τις μεγάλες θρησκείες και προωθεί την συγκριτική θρησκειολογία «ώστε οι μαθητές με αντικειμενικά κριτήρια να κρίνουν και να εκτιμήσουν τη θέση του Ισλαμισμού σε σχέση με τον Ιουδαϊσμό και τον Χριστιανισμό». Η Τουρκική κυβέρνηση ενώπιον του δικαστηρίου υποστήριξε ότι το μάθημα έχει ως σκοπό να καλλιεργήσει την αλληλοκατανόηση μεταξύ μαθητών από διαφορετικά θρησκευτικά περιβάλλοντα, την προώθηση του σεβασμού της ιδιαιτερότητας των μαθητών, της Τουρκικής εθνικής ιστορίας καθώς και των αξιών των άλλων θρησκειών και φιλοσοφικών τάσεων. Τόνισε επίσης ότι το μάθημα διδάσκεται υπό τον έλεγχο του Υπουργείου Παιδείας και όχι των θρησκευτικών αρχών, ελέγχεται με βάση τις αρχές του κοσμικού-λαϊκού κράτους και δεν είναι ομολογιακό.[8]
Παρ΄ όλα αυτά, το δικαστήριο αφού εξέτασε το περιεχόμενο του μαθήματος δέχθηκε την αίτηση του γονέα και υποχρέωσε την Τουρκία να καθιερώσει ένα απλό τρόπο εξαίρεσης με τον οποίο οι μαθητές δεν υποχρεώνονται να αποκαλύψουν τις θρησκευτικές τους πεποιθήσεις και συνεπώς ένα καθολικό δικαίωμα εξαίρεσης, πάντα για λόγους θρησκευτικής συνείδησης. Μια απόφαση με παρόμοιο περιεχόμενο εκδόθηκε και το 2007 και αφορούσε το μάθημα της Νορβηγίας με τον τίτλο «Γνώση του Χριστιανισμού, Θρησκευτική και Ηθική Εκπαίδευση».[9]
Τόσο η απόφαση του ΕΔΔΑ όσο και οι απόψεις των Συνταγματολόγων μας οδηγούν αβίαστα στο συμπέρασμα ότι το επιχείρημα περί υποχρεωτικού πολιτιστικού ή θρησκειολογικού μαθήματος είναι αβάσιμο. Και πάντως θα περιμέναμε από αυτούς που καταθέτουν μια τόσο σοβαρή πρόταση για κατάργηση του ομολογιακού-Ορθόδοξου μαθήματος να έχουν, μετά από τόσα χρόνια, προσφέρει σοβαρά επιχειρήματα για να μας πείσουν για τα λεγόμενά τους περί υποχρεωτικότητας. Βεβαίως θα έπρεπε προηγουμένως να προσδιορίσουν αναλυτικά το περιεχόμενο του μαθήματος που προτείνουν, καθώς και τον τρόπο διδασκαλίας του.
2. Το πρόβλημα του κειμένου της αίτησης εξαίρεσης
Για να αιτιολογήσει την έκδοση των προσφάτων εγκυκλίων του το ΥΠΕΠΘ επικαλέστηκε την ανάγκη συμμόρφωσης προς τις συστάσεις του Συνηγόρου του Πολίτη (7-6-2002 και 15-11-2004) και την απόφαση αρ.77α / 2002 της Αρχής Προσωπικών Δεδομένων. Ο Συνήγορος του Πολίτη στην ανακοίνωση που εξέδωσε για το θέμα (31-7-2008) επικαλείται και την απόφαση του ΕΔΔΑ που σχολιάζουμε. Αναφορά στην ίδια απόφαση έκαναν σε δηλώσεις τους τόσο ο Υπουργός Παιδείας Ε.Στυλιανίδης όσο και η Υπεύθυνη για θέματα Παιδείας του Πασόκ Α. Διαμαντοπούλου. Ας δούμε όμως τί ακριβώς προβλέπει η απόφαση αυτή. Στην Τουρκία οι μαθητές υποχρεώνονταν για να εξαιρεθούν από το μάθημα του Θρησκευτικού Πολιτισμού και Ηθικής να δηλώνουν τις θρησκευτικές τους πεποιθήσεις. Λόγω της συνθήκης της Λοζάννης δικαίωμα εξαίρεσης είχαν οι Χριστιανοί και οι Εβραίοι ενώ οι αιτήσεις των υπολοίπων εξετάζονταν από ειδική επιτροπή και θα μπορούσαν να απορριφθούν, όπως εν προκειμένω συνέβη με αυτές των Αλεβιτών γονέων. Το ΕΔΔΑ λοιπόν αποφάσισε ότι: «¨Όποιος κι αν είναι ο σκοπός της αίτησης εξαίρεσης, το γεγονός ότι οι γονείς υποχρεώνονται να πληροφορούν τις σχολικές αρχές για τις θρησκευτικές και φιλοσοφικές τους πεποιθήσεις την καθιστά ένα ανάρμοστο τρόπο για την διασφάλιση του σεβασμού της ελευθερίας των πεποιθήσεων τους.». Χαρακτήρισε ακόμα ανάρμοστο και βαρύ φορτίο την υποχρέωση για αναγκαστική αποκάλυψη από τους γονείς των θρησκευτικών τους πεποιθήσεων προκειμένου να εξαιρέσουν τα παιδιά τους από το μάθημα των Θρησκευτικών. [10]
Το πρόβλημα που τίθεται με τις τελευταίες εγκυκλίους δεν είναι καινούργιο. Όλοι γνώριζαν ότι μπορεί κατά τον νόμο δικαίωμα εξαίρεσης να είχαν οι ετερόδοξοι, αλλόδοξοι και οι άθεοι, στην ουσία όμως ούτε προβλεπόταν ούτε γινόταν κάποιου είδους έλεγχος της αξιοπιστίας της δήλωσης. Γιατί όλοι καταλάβαιναν ότι η απαίτηση για προσκόμιση αποδεικτικών στοιχείων (ληξιαρχική πράξη Βάπτισης, Ταυτότητα κλπ.) ή η αμφισβήτηση της ειλικρίνειας των γονέων θα οδηγούσε σε προστριβές και συγκρούσεις χωρίς κέρδος. Η επίκληση άλλωστε λόγων θρησκευτικής συνείδησης, έστω κι αν δεν εξειδικεύονται, είναι από μόνη της πολύ σοβαρή και σπουδαία πράξη η οποία παρεμπιπτόντως δεν στιγματίζει αλλά διαφυλάσσει την προσωπικότητα και την ιδιαιτερότητα του μαθητή, που πρέπει πάντα να γίνεται σεβαστή. Έτσι, μπορεί θεωρητικά το μάθημα να ήταν και να είναι υποχρεωτικό για τους Ορθοδόξους χριστιανούς, όμως στην πράξη δεν υπήρχε ούτε υπάρχει τρόπος διασφάλισης του κανόνα αυτού παρά μόνο με την ισχυρή νουθεσία της Εκκλησίας προς τους γονείς ότι η παρακολούθηση του μαθήματος από τα παιδιά τους αποτελεί πνευματική και Εκκλησιαστική υποχρέωση. Είναι προφανές ότι ο Ορθόδοξος γονέας που εξαιρεί για οποιονδήποτε ιδιοτελή λόγο το παιδί του από τα Θρησκευτικά δεν είναι Ορθόδοξος. Τελικά η νέα δήλωση στην ουσία αφαιρεί και τυπικά τη δυνατότητα ελέγχου της αξιοπιστίας της, που όμως ουσιαστικά ποτέ δεν αξιοποιούνταν. Συνεπώς οι συντάκτες του υπομνήματος θα πρέπει να απαντήσουν στο ερώτημα γιατί το μάθημα έγινε τώρα από υποχρεωτικό προαιρετικό, ενώ το μόνο που άλλαξε είναι η απάλειψη από τη δήλωση εξαίρεσης της φράσης «δεν είμαι Χριστιανός Ορθόδοξος». Πιστεύουν ότι η φράση αυτή απέτρεπε τόσους πολλούς γονείς, που τώρα θα σπεύσουν να εξαιρέσουν τα παιδιά τους; Αν ένας «Ορθόδοξος» γονέας φθάσει στο γραφείο του Διευθυντή του Σχολείου για να δηλώσει ψευδώς λόγους συνείδησης, πιστεύουν ότι θα τον αποτρέψει ή θα τον διευκολύνει το κείμενο της δήλωσης εξαίρεσης;
Συμπεραίνοντας θα επαναλάβουμε μια παλιότερη άποψή μας. Πιστεύουμε ότι η θέση του μαθήματος των Θρησκευτικών στην Ελλάδα είναι σήμερα ισχυρότερη παρά ποτέ. Χάρις στις προσπάθειες των Θεολόγων καθηγητών, μιας σειράς αξιόλογων Πανεπιστημιακών δασκάλων και των στελεχών του Π.Ι. με επικεφαλής τον αείμνηστο κορυφαίο εργάτη του μαθήματος Θανάση Νίκα, ένα όντως προβληματικό, στεγνό κατηχητικό και ηθικιστικό μάθημα, εξελίχθηκε τα τελευταία 25 χρόνια σε ένα διαλογικό σύγχρονο μάθημα που συνταιριάζει την Ορθόδοξη διδασκαλία με την ανοιχτή ματιά στον σύγχρονο κόσμο. Το μάθημα μας, χάρις τους αγώνες μας, έχει κατακτήσει την αποδοχή της Ελληνικής κοινωνίας και δεν μπορούμε να δεχθούμε κάποιοι με ανακρίβειες και κινδυνολογικές υπερβολές να μας καλούν να αυτομαστιγωθούμε και να αυτοκαταργηθούμε.
[1] ΕΔΔΑ, αποφ. ν. 1448/04/9-1-2008 για την υποθ. Hasan and Eylem Zengin v. Turkey, παρ. 29-34
[2] Τα ιδιωτικά σχολεία αποτελούν στην Γαλλία το 25% του συνόλου, στην Μ. Βρετανία το 50%, στο Βέλγιο και την Ολλανδία το 65% και τα περισσότερα είναι ομολογιακά. Τα ομολογιακά ιδιωτικά σχολεία χρηματοδοτούνται από το κράτος στις περισσότερες χώρες της Ευρώπης.
[3] CRI (2000) 21, 27 April 2000
[4] «Σχετικά με το μάθημα των Θρησκευτικών», ανακοίνωση του Τμήματος Θεολογίας της Θεολογικής Σχολής του ΑΠΘ, 4-9-2008.
[5] Γ.Σωτηρέλλη, Θρησκεία και Εκπαίδευση, γ΄εκδ. Αθήνα 1998,331
[6] Γ.Σωτηρέλλη, Θρησκεία και Εκπαίδευση, γ΄εκδ. Αθήνα 1998,342-43
[7] Ε. Βενιζέλου, Οι σχέσεις κράτους και Εκκλησίας, Θεσσαλονίκη 2000, 128-29
[8] ΕΔΔΑ, αποφ. ν. 1448/04/9-1-2008 για την υποθ. Hasan and Eylem Zengin v. Turkey, παρ. 29-34
[9] ΕΔΔΑ, αποφ. ν. 15472/02,για την υποθ. Folgerø and others v. Norway, 29-6-2007.
[10] ΕΔΔΑ, αποφ. ν. 1448/04/9-1-2008 για την υποθ. Hasan and Eylem Zengin v. Turkey, παρ. 75-76
* Πηγή: H ιστοσελίδα της Ενωσης Θεολόγων ν. Λέσβου:
http://www.zoiforos.gr/index.php?option=com_content&task=view&id=239&Itemid=49
Τρίτη 16 Σεπτεμβρίου 2008
Σάββατο 13 Σεπτεμβρίου 2008
Ο Μητροπολίτης Λαρίσης κ. Ιγνάτιος για το μάθημα
«Αγαπήστε τα Θρησκευτικά»
Την αγάπη του για τα Θρησκευτικά και τη στήριξή του προς το μάθημα (απ-) έδειξε ο Σεβασμιώτατος Μητροπολίτης Λαρίσης και Τυρνάβου κ.κ. Ιγνάτιος στο μήνυμά του για τη νέα σχολική χρονιά, ένα μήνυμα που διαβάσθηκε σ’ όλα τα σχολεία στη διάρκεια του αγιασμού για την έναρξη της νέας χρονιάς τη Πέμπτη, 11 Σεπτεμβρίου, και στο οποίο μεταξύ των άλλων αναφέρονταν και τα εξής:
«......Σας παρακαλώ παιδιά να αγαπήσετε τα μαθήματά σας. Να αγαπήστε τα βιβλία και το διάβασμα. Τώρα, σ’ αυτήν την ηλικία, που το μυαλό προσφέρεται για ν’ αποκτήσει γνώσεις, επιδοθείτε με ζήλο στη μελέτη των ωραίων σας μαθημάτων. Ανάμεσα στα μαθήματα αγαπήστε πρώτο και καλύτερο το μάθημα των Θρησκευτικών. Μελετήστε το με πάθος σαν γνήσια Ελληνόπουλα, σαν παιδιά χριστιανών γονέων, αλλά και σαν άνθρωποι που αγαπάτε την αλήθεια και τη δικαιοσύνη, τις ύψιστες αρετές. Αυτό το μάθημα είναι το Αλφα και το Ωμέγα των γνώσεων. Είναι η αληθινή γνώση που οδηγεί στη Θεογνωσία....» *
Την αγάπη του για τα Θρησκευτικά και τη στήριξή του προς το μάθημα (απ-) έδειξε ο Σεβασμιώτατος Μητροπολίτης Λαρίσης και Τυρνάβου κ.κ. Ιγνάτιος στο μήνυμά του για τη νέα σχολική χρονιά, ένα μήνυμα που διαβάσθηκε σ’ όλα τα σχολεία στη διάρκεια του αγιασμού για την έναρξη της νέας χρονιάς τη Πέμπτη, 11 Σεπτεμβρίου, και στο οποίο μεταξύ των άλλων αναφέρονταν και τα εξής:
«......Σας παρακαλώ παιδιά να αγαπήσετε τα μαθήματά σας. Να αγαπήστε τα βιβλία και το διάβασμα. Τώρα, σ’ αυτήν την ηλικία, που το μυαλό προσφέρεται για ν’ αποκτήσει γνώσεις, επιδοθείτε με ζήλο στη μελέτη των ωραίων σας μαθημάτων. Ανάμεσα στα μαθήματα αγαπήστε πρώτο και καλύτερο το μάθημα των Θρησκευτικών. Μελετήστε το με πάθος σαν γνήσια Ελληνόπουλα, σαν παιδιά χριστιανών γονέων, αλλά και σαν άνθρωποι που αγαπάτε την αλήθεια και τη δικαιοσύνη, τις ύψιστες αρετές. Αυτό το μάθημα είναι το Αλφα και το Ωμέγα των γνώσεων. Είναι η αληθινή γνώση που οδηγεί στη Θεογνωσία....» *
* Απόσπασμα από το μήνυμα που δημοσιεύθηκε στην "Ελευθερία" (11/09/2008, σελ. 18)
ΑΝΑΡΤΗΣΗ του δημοσιεύματος και στην ιστοσελίδα της Ενώσεως Θεολόγων ν. Λέσβου: http://www.zoiforos.gr/index.php?option=com_content&task=view&id=234&Itemid=49
Προαιρετικά ή μη;
Λόγος (και πάλι) για τα Θρησκευτικά
του Νίκου Παύλου,
Θεολόγου-Ιστορικού,
M.A. (Ιστορίας), M.Th. (Θεολογίας)
Τον τελευταίο καιρό έχει ανοίξει μία μεγάλη συζήτηση, κυρίως στις τοποθεσίες του Ιντερνέτ, για το μάθημα των Θρησκευτικών, και την προαιρετικό ή μη χαρακτήρα του. Αν και δε διακρίνεται πάντα για την ποιότητα της, εντούτοις φανερώνει το γενικότερο ενδιαφέρον για τα θέματα της παιδείας, και ιδίως γι’ αυτά που συνδέονται με αρχές και αξίες που είναι αποδεκτές από ένα μεγάλο ποσοστό της κοινωνίας μας. Έτσι, δύσκολα θα γίνονταν τόσος θόρυβος, για ένα μάθημα που έχει, για παράδειγμα, τεχνολογικό προσανατολισμό.Μία συζήτηση όμως για να είναι γόνιμη θα πρέπει να λάβει υπόψη της κάποια δεδομένα.
Αυτά θα πρέπει να αφορούν τη σημερινή κατάσταση του μαθήματος και την προσπάθεια που πρέπει να γίνει, ώστε στο μέλλον να μην υπάρξουν αιτιάσεις εναντίον του. Πάντως ας μη νομίσει κάποιος πως στο παρελθόν τα πράγματα ήταν καλύτερα για το μάθημα των Θρησκευτικών και για τους θεολόγους. Για επίρρωση αυτής θέσης παρατίθενται στη συνέχεια τα εξής που πρόκειται να αποτελέσουν μέρος μιας ευρύτερης έρευνας για το μάθημα των Θρησκευτικών και τις αντιλήψεις που είχε γι’ αυτό η ελληνική κοινωνία:« Δια λόγους ους κρείττον να παραλείπω, τα θρησκευτικά μαθήματα σφόδρα εξέπεσαν εν τη συνειδήσει των μαθητών μας ως άχρηστον δυνάμενον να τίθηται ή να αφαιρήται εκ του προγράμματος των ημετέρων σχολείων άνευ παραβλάψεων του σκοπού αυτού διό και μάλλον απρόσεκτοι και αμελείς είναι εις το μάθημα τούτον ή εις παν άλλο μάθημα» (Δ. Ζαγγογιάννης, Συμβολαί εις την αναμόρφωσιν της παρ΄ημιν Μέσης Εκπαιδεύσεως, Αθήναι 1889, σ. 45), «Το μάθημα των Θρησκευτικών προπαρασκευάζει μόνον –η υπογράμμιση δική μου- δια την μέλλουσαν ζωήν» (Θέση μέλους του Ανωτάτου Συμβουλίου Εκπαιδευτικού Προγράμματος, στο π. Γ. Μεταλληνός, Θεολογικός Αγώνας 1962- Ιστορία, Αθήνα 1989, σ. 28. Πρβλ. και σ. 114 του ίδιου βιβλίου), « …με υψωμένη όμως φωνή διακήρυττε ότι δεν διορίζει άλλους θεολόγους, γιατί η Ελλάδα θα γίνει σύγχρονο κράτος και διεθνώς προβάλλεται όχι ως ορθόδοξη, αλλ’ ως κλασική. Η Θεολογική Σχολή ας κλείσει, δεν τον ενδιαφέρει. Χρειαζόμαστε μηχανές και μηχανικούς» (Η απάντηση που έδωσε ο υπουργός παιδείας Γρ. Κασιμάτης σε φοιτητές Θεολογίας στις 15 Μαρτίου 1962, όπ. παρ. σ. 47) και «Εδώ δεν έχομεν θέσεις για τεχνικά μαθήματα και θα κυττάξωμεν τα Θρησκευτικά» (Γρ. Κασιμάτης, όπ. παρ. σ. 130), «…οι καθηγητές θεολόγοι θα κινδυνεύσουν να ακολουθήσουν τη μοίρα των σαγματοποιών, των ελληνοραπτών και των αείμνηστων λεμβούχων» (Κ. Τσουκαλάς, Εκκλησιαστικοί μονόλογοι, εφημερίδα ΤΟ ΒΗΜΑ, 11-6-95. Στα κείμενα ακολουθείται η ορθογραφία του πρωτότυπου). Εκείνο όμως που πρέπει να τονιστεί είναι πως τα Θρησκευτικά «κράτησαν» τη θέση τους στο ωρολόγιο πρόγραμμα των σχολείων, και εξακολουθούν να είναι σεβαστά και αγαπητά στη μεγάλη πλειοψηφία των συμπολιτών μας. Αυτό οφείλεται πρώτιστα στην προσπάθεια των ίδιων των μαχόμενων θεολόγων καθηγητών της έδρας που διδάσκουν το μάθημα.
Με τη συνέπειά τους, την επιστημονική τους κατάρτιση (ένα μεγάλο ποσοστό έχει μεταπτυχιακούς τίτλους σπουδών και άλλα πανεπιστημιακά πτυχία) και τον αγώνα τους μέσα στην τάξη αποδεικνύουν καθημερινά πως αξίζει η παρακολούθηση ενός θρησκευτικού μαθήματος που δίνει γνώσεις βοηθώντας έτσι στην προσέγγιση της πραγματικότητας στην οποία θα ζήσει ο αυριανός πολίτης. Αν και η φωνή τους δεν ακούγεται όσο θα έπρεπε, εντούτοις το έργο τους είναι γνωστό και σε γονείς και σε μαθητές, και αυτό είναι το πλέον σημαντικό.Πρέπει όμως να υπογραμμιστεί, για μία ακόμη φορά, πως το ενδιαφέρον θα πρέπει να επικεντρωθεί στο μέλλον και να αφορά την ταυτότητα του μαθήματος.
Είναι απαραίτητο να ξεκινήσει επιτέλους ένας διάλογος που θα βάλει όλα τα ερωτήματα στο τραπέζι και θα κάνει προτάσεις που θα βοηθήσουν στην καλύτερη ποιότητα της εκπαίδευσής μας. Για παράδειγμα πρέπει να ξεκαθαριστεί η φυσιογνωμία του μαθήματος, η αναγκαιότητά του, η προσφορά του στην παιδεία κοκ. Διαφορετικά θα διαιωνίζεται μια άσχημη κατάσταση που, θα προκαλεί εντάσεις και προβληματισμούς κάθε φορά που θα γίνεται λόγος για τα θρησκευτικά. Αυτό, όπως είναι φανερό, δεν προκαλεί κακό μόνο στο ίδιο το μάθημα αλλά σε όλο το εκπαιδευτικό σύστημα.Σε αυτό το σημείο να τονιστεί πως δύο προτάσεις για το θέμα, που αξίζει να μελετηθούν από όλους τους ενδιαφερόμενους, διατύπωσε το τμήμα Θεολογίας του ΑΠΘ, τις οποίες υπογράφει ο πρόεδρός του κ. Πέτρος Βασιλειάδης (ολόκληρο το κείμενο βρίσκεται στην τοποθεσία του τμήματος http://web.auth.gr/theo/ ). Σύμφωνα με την πρώτη «θα μπορούσε να υπάρχει ένα κοινό μάθημα πολιτιστικού και γνωσιακού χαρακτήρα, το οποίο θα είναι υποχρεωμένοι να παρακολουθούν όλοι οι μαθητές…. Σύμφωνα με τη δεύτερη πρόταση, μπορεί να βελτιωθεί το υπάρχον μάθημα, παίρνοντας έναν περισσότερο οικουμενικό και πολιτιστικό χαρακτήρα, με στόχο να το παρακολουθούν καταρχήν οι Χριστιανοί. Ταυτόχρονα πρέπει να προστεθεί ως εναλλακτική δυνατότητα, για όσους δεν θα ήθελαν να το παρακολουθούν για λόγους συνείδησης, ένα δεύτερο μάθημα διαθρησκειακό ή γνωριμίας με τις θρησκείες του κόσμου. Στην περίπτωση αυτή θα μπορούσε να δοθεί η δυνατότητα σε όλους τους μαθητές να επιλέγουν να παρακολουθήσουν όποιο από τα δύο θα ήθελαν, χωρίς να είναι υποχρεωμένοι να δηλώσουν το λόγο της επιλογής τους. Έτσι, δεν θα είναι απαραίτητο να ζητήσουν εξαίρεση για λόγους συνείδησης, αφού θα έχουν τη δυνατότητα επιλογής».
Οι παραπάνω προτάσεις δείχνουν τρόπους με τους οποίους μπορεί να αξιοποιηθεί το μάθημα των Θρησκευτικών, ώστε να αποτελέσει μέσον ερμηνείας της σημερινής πραγματικότητας από όλους τους μαθητές. Θα πρέπει λοιπόν να μελετηθούν με προσοχή και να αξιοποιηθούν σε ένα σχετικό διάλογο που πρέπει να ανοίξει αμέσως, όπως τονίστηκε παραπάνω, ο οποίος θα αφορά την ταυτότητα του μαθήματος, ώστε στο μέλλον να μη δεχτεί ξανά αμφισβητήσεις από κανέναν. Αυτό είναι σημαντικό όχι μόνο για τα Θρησκευτικά και τους Θεολόγους, αλλά για την παιδεία μας γενικότερα
του Νίκου Παύλου,
Θεολόγου-Ιστορικού,
M.A. (Ιστορίας), M.Th. (Θεολογίας)
Τον τελευταίο καιρό έχει ανοίξει μία μεγάλη συζήτηση, κυρίως στις τοποθεσίες του Ιντερνέτ, για το μάθημα των Θρησκευτικών, και την προαιρετικό ή μη χαρακτήρα του. Αν και δε διακρίνεται πάντα για την ποιότητα της, εντούτοις φανερώνει το γενικότερο ενδιαφέρον για τα θέματα της παιδείας, και ιδίως γι’ αυτά που συνδέονται με αρχές και αξίες που είναι αποδεκτές από ένα μεγάλο ποσοστό της κοινωνίας μας. Έτσι, δύσκολα θα γίνονταν τόσος θόρυβος, για ένα μάθημα που έχει, για παράδειγμα, τεχνολογικό προσανατολισμό.Μία συζήτηση όμως για να είναι γόνιμη θα πρέπει να λάβει υπόψη της κάποια δεδομένα.
Αυτά θα πρέπει να αφορούν τη σημερινή κατάσταση του μαθήματος και την προσπάθεια που πρέπει να γίνει, ώστε στο μέλλον να μην υπάρξουν αιτιάσεις εναντίον του. Πάντως ας μη νομίσει κάποιος πως στο παρελθόν τα πράγματα ήταν καλύτερα για το μάθημα των Θρησκευτικών και για τους θεολόγους. Για επίρρωση αυτής θέσης παρατίθενται στη συνέχεια τα εξής που πρόκειται να αποτελέσουν μέρος μιας ευρύτερης έρευνας για το μάθημα των Θρησκευτικών και τις αντιλήψεις που είχε γι’ αυτό η ελληνική κοινωνία:« Δια λόγους ους κρείττον να παραλείπω, τα θρησκευτικά μαθήματα σφόδρα εξέπεσαν εν τη συνειδήσει των μαθητών μας ως άχρηστον δυνάμενον να τίθηται ή να αφαιρήται εκ του προγράμματος των ημετέρων σχολείων άνευ παραβλάψεων του σκοπού αυτού διό και μάλλον απρόσεκτοι και αμελείς είναι εις το μάθημα τούτον ή εις παν άλλο μάθημα» (Δ. Ζαγγογιάννης, Συμβολαί εις την αναμόρφωσιν της παρ΄ημιν Μέσης Εκπαιδεύσεως, Αθήναι 1889, σ. 45), «Το μάθημα των Θρησκευτικών προπαρασκευάζει μόνον –η υπογράμμιση δική μου- δια την μέλλουσαν ζωήν» (Θέση μέλους του Ανωτάτου Συμβουλίου Εκπαιδευτικού Προγράμματος, στο π. Γ. Μεταλληνός, Θεολογικός Αγώνας 1962- Ιστορία, Αθήνα 1989, σ. 28. Πρβλ. και σ. 114 του ίδιου βιβλίου), « …με υψωμένη όμως φωνή διακήρυττε ότι δεν διορίζει άλλους θεολόγους, γιατί η Ελλάδα θα γίνει σύγχρονο κράτος και διεθνώς προβάλλεται όχι ως ορθόδοξη, αλλ’ ως κλασική. Η Θεολογική Σχολή ας κλείσει, δεν τον ενδιαφέρει. Χρειαζόμαστε μηχανές και μηχανικούς» (Η απάντηση που έδωσε ο υπουργός παιδείας Γρ. Κασιμάτης σε φοιτητές Θεολογίας στις 15 Μαρτίου 1962, όπ. παρ. σ. 47) και «Εδώ δεν έχομεν θέσεις για τεχνικά μαθήματα και θα κυττάξωμεν τα Θρησκευτικά» (Γρ. Κασιμάτης, όπ. παρ. σ. 130), «…οι καθηγητές θεολόγοι θα κινδυνεύσουν να ακολουθήσουν τη μοίρα των σαγματοποιών, των ελληνοραπτών και των αείμνηστων λεμβούχων» (Κ. Τσουκαλάς, Εκκλησιαστικοί μονόλογοι, εφημερίδα ΤΟ ΒΗΜΑ, 11-6-95. Στα κείμενα ακολουθείται η ορθογραφία του πρωτότυπου). Εκείνο όμως που πρέπει να τονιστεί είναι πως τα Θρησκευτικά «κράτησαν» τη θέση τους στο ωρολόγιο πρόγραμμα των σχολείων, και εξακολουθούν να είναι σεβαστά και αγαπητά στη μεγάλη πλειοψηφία των συμπολιτών μας. Αυτό οφείλεται πρώτιστα στην προσπάθεια των ίδιων των μαχόμενων θεολόγων καθηγητών της έδρας που διδάσκουν το μάθημα.
Με τη συνέπειά τους, την επιστημονική τους κατάρτιση (ένα μεγάλο ποσοστό έχει μεταπτυχιακούς τίτλους σπουδών και άλλα πανεπιστημιακά πτυχία) και τον αγώνα τους μέσα στην τάξη αποδεικνύουν καθημερινά πως αξίζει η παρακολούθηση ενός θρησκευτικού μαθήματος που δίνει γνώσεις βοηθώντας έτσι στην προσέγγιση της πραγματικότητας στην οποία θα ζήσει ο αυριανός πολίτης. Αν και η φωνή τους δεν ακούγεται όσο θα έπρεπε, εντούτοις το έργο τους είναι γνωστό και σε γονείς και σε μαθητές, και αυτό είναι το πλέον σημαντικό.Πρέπει όμως να υπογραμμιστεί, για μία ακόμη φορά, πως το ενδιαφέρον θα πρέπει να επικεντρωθεί στο μέλλον και να αφορά την ταυτότητα του μαθήματος.
Είναι απαραίτητο να ξεκινήσει επιτέλους ένας διάλογος που θα βάλει όλα τα ερωτήματα στο τραπέζι και θα κάνει προτάσεις που θα βοηθήσουν στην καλύτερη ποιότητα της εκπαίδευσής μας. Για παράδειγμα πρέπει να ξεκαθαριστεί η φυσιογνωμία του μαθήματος, η αναγκαιότητά του, η προσφορά του στην παιδεία κοκ. Διαφορετικά θα διαιωνίζεται μια άσχημη κατάσταση που, θα προκαλεί εντάσεις και προβληματισμούς κάθε φορά που θα γίνεται λόγος για τα θρησκευτικά. Αυτό, όπως είναι φανερό, δεν προκαλεί κακό μόνο στο ίδιο το μάθημα αλλά σε όλο το εκπαιδευτικό σύστημα.Σε αυτό το σημείο να τονιστεί πως δύο προτάσεις για το θέμα, που αξίζει να μελετηθούν από όλους τους ενδιαφερόμενους, διατύπωσε το τμήμα Θεολογίας του ΑΠΘ, τις οποίες υπογράφει ο πρόεδρός του κ. Πέτρος Βασιλειάδης (ολόκληρο το κείμενο βρίσκεται στην τοποθεσία του τμήματος http://web.auth.gr/theo/ ). Σύμφωνα με την πρώτη «θα μπορούσε να υπάρχει ένα κοινό μάθημα πολιτιστικού και γνωσιακού χαρακτήρα, το οποίο θα είναι υποχρεωμένοι να παρακολουθούν όλοι οι μαθητές…. Σύμφωνα με τη δεύτερη πρόταση, μπορεί να βελτιωθεί το υπάρχον μάθημα, παίρνοντας έναν περισσότερο οικουμενικό και πολιτιστικό χαρακτήρα, με στόχο να το παρακολουθούν καταρχήν οι Χριστιανοί. Ταυτόχρονα πρέπει να προστεθεί ως εναλλακτική δυνατότητα, για όσους δεν θα ήθελαν να το παρακολουθούν για λόγους συνείδησης, ένα δεύτερο μάθημα διαθρησκειακό ή γνωριμίας με τις θρησκείες του κόσμου. Στην περίπτωση αυτή θα μπορούσε να δοθεί η δυνατότητα σε όλους τους μαθητές να επιλέγουν να παρακολουθήσουν όποιο από τα δύο θα ήθελαν, χωρίς να είναι υποχρεωμένοι να δηλώσουν το λόγο της επιλογής τους. Έτσι, δεν θα είναι απαραίτητο να ζητήσουν εξαίρεση για λόγους συνείδησης, αφού θα έχουν τη δυνατότητα επιλογής».
Οι παραπάνω προτάσεις δείχνουν τρόπους με τους οποίους μπορεί να αξιοποιηθεί το μάθημα των Θρησκευτικών, ώστε να αποτελέσει μέσον ερμηνείας της σημερινής πραγματικότητας από όλους τους μαθητές. Θα πρέπει λοιπόν να μελετηθούν με προσοχή και να αξιοποιηθούν σε ένα σχετικό διάλογο που πρέπει να ανοίξει αμέσως, όπως τονίστηκε παραπάνω, ο οποίος θα αφορά την ταυτότητα του μαθήματος, ώστε στο μέλλον να μη δεχτεί ξανά αμφισβητήσεις από κανέναν. Αυτό είναι σημαντικό όχι μόνο για τα Θρησκευτικά και τους Θεολόγους, αλλά για την παιδεία μας γενικότερα
Παρασκευή 12 Σεπτεμβρίου 2008
Ο κοσμήτορας της Θεολογικής του ΑΠΘ για τα Θρησκευτικά
ΑΡΙΣΤΟΤΕΛΕΙΟ ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΘΕΣΣΑΛΟΝΙΚΗΣ
ΘΕΟΛΟΓΙΚΗ ΣΧΟΛΗ
_______
Ο Κοσμήτορας: Καθηγητής Ιωάννης Β. Κογκούλης
Θεσσαλονίκη 9.9.2008
Με έκπληξη διάβασα στην εφημερίδα Ελεύθερος Τύπος της Τρίτης 2.9.2008 τις θέσεις της συναδέλφου Καθηγήτριας κ. Μ. Ρεπούση και του θεολόγου Καθηγητή κ. Α. Καρυώτογλου. Λυπάμαι που απαξιώνονται οι υπηρετούντες στο χώρο της μαχόμενης Δευτεροβάθμιας Εκπαίδευσης θεολόγοι Καθηγητές. Πιστεύω πως κάποιοι θα φροντίσουν οι «άχρηστοι» θεολόγοι, και μάλιστα σε ποσοστό 60%, να προσληφθούν ως θυρωροί στις πολυκατοικίες ή και ως σεκιουριτάδες σε βίλες νεόπλουτων Eλλήνων. Aδυνατώ όμως να κατανοήσω πώς απόγονοι των ηρωικών ραγιάδων μπορούν να πολεμούν το πολύπαθο μάθημα των Θρησκευτικών. Και χαρακτηρίζω το εν λόγω μάθημα πολύπαθο, αφού στον ελλαδικό χώρο, μετά τη σύσταση του νέου ελληνικού κράτους, πολλοί στην αρχή θρησκευτικοί μισσιονάριοι και σημαντικός αριθμός νεότερων και μάλιστα νεοεποχιτών μισσιοναρίων, στο όνομα του «εκσυγχρονισμού» φαίνεται να αγωνίστηκαν και να αγωνίζονται για την απορθοδοξοποίηση και την μετάλλαξη της ταυτότητας και ιδιοπροσωπίας των απογόνων των ηρωικών ραγιάδων, ημών των σύγχρονων Eλλήνων. Συνεχίζεται έτσι, κατά ένα παράδοξο τρόπο, το έργο της Τουρκοκρατίας. Το έργο αυτό, με βάση διαμαρτυρίες γονέων και όχι μόνο, φαίνεται να υλοποιούν στο χώρο της Πρωτοβάθμιας εκπαίδευσης αρκετοί δάσκαλοι, «εκσυγχρονιστές» -κατά την άποψή μου «της όπισθεν»-, οι οποίοι διδάσκουν στην ώρα του μαθήματος των Θρησκευτικών άλλα μαθήματα, κατά την κρίση τους «σπουδαιότερα». Στα περισσότερα Παιδαγωγικά Τμήματα δεν υπάρχουν μέλη ΔΕΠ με γνωστικό αντικείμενο σχετικό με τη κατάρτιση των φοιτητών στο μάθημα των Θρησκευτικών. Το ίδιο συμβαίνει και στην επιμόρφωση των δασκάλων (Μαράσλειο Διδασκαλείο της Αθήνας και στο Διδασκαλείο «Δημήτριος Γληνός» της Θεσσαλονίκης).
Στις μέρες μας φαίνεται πως κάποιοι απόγονοι των ηρωικών ραγιάδων που έχουν πρόσβαση στα μέσα μαζικής ενημέρωσης επιδιώκουν να παραγνωρίζονται, να αποσιωπούνται ή να διαστρεβλώνονται οι θυσίες και η προσφορά της Ορθόδοξης Καθολικής Εκκλησίας στο Γένος, ενώ παράλληλα στα πλαίσια της ιδεολογικής υποδούλωσης και μετάλλαξης της πατρίδος μας και στο όνομα του «εξευρωπαϊσμού» μας, επιχειρούν να επηρεάσουν τη σκέψη και τη συνείδηση των παιδιών μας.
Στο χώρο του σχολείου στόχος τους είναι όχι μόνο να σπείρουν στις ψυχές των μαθητών την αμφιβολία, αλλά να τους απομακρύνουν από την Ορθόδοξη Καθολική Εκκλησία και να τους καταστήσουν εύκολα και απληροφόρητα θύματα σε κάθε προπαγάνδα. Μονοπωλώντας τον «προοδευτισμό» και καταφερόμενοι συστηματικά εναντίον αρχών και θεσμών που εξέθρεψαν και συντήρησαν το Γένος μας ανά τους αιώνες χωρίζουν τους ασχολούμενους με την Παιδεία και ειδικότερα την εκπαίδευση σε «προοδευτικούς» και «συντηρητικούς», «φωτεινά πνεύματα» και «σκοταδιστές». Οι ίδιοι, ως «προοδευτικοί» -θα επαναλάβω «της όπισθεν»- διεκδικούν για τον εαυτό τους το αποκλειστικό προνόμιο να ασκούν κριτική και να απονέμουν χαρακτηρισμούς.
Δεν θα κουραστώ να επαναλαμβάνω πως υπάρχουμε ως Γένος, γιατί υπήρξε η Ορθόδοξος Καθολική Εκκλησία (και όχι η Ορθόδοξη Χριστιανική Εκκλησία), η οποία έσωσε το λήμμα, τους λιγοστούς ηρωικούς ραγιάδες, πατεράδες και παππούδες μας. Αυτών είμαστε απόγονοι και αυτών τώρα τα κόκαλα τρίζουν με τέτοιου είδους ενέργειές μας. Και αυτό γιατί οι ηρωικοί ραγιάδες πατεράδες και παππούδες μας προτίμησαν να περάσουν τα πάνδεινα και να μην ακολουθήσουν τον εύκολο δρόμο των περισσοτέρων, οι οποίοι, προτιμώντας την άνετη ζωή, εξισλαμίστηκαν(οι αρχαίοι έλληνες, εκ των οποίων ασφαλώς έλκουμε την καταγωγή, είναι οι μακρινοί προππαπούδες μας). Κάποιες δυνάμεις, θέλουν και εμάς, τους απογόνους των ηρωικών ραγιάδων, να μεταλλάξουν.
Μετά από τα παραπάνω, επειδή πολύς λόγος γίνεται για τα «προσωπικά δεδομένα» θα ήθελα να γνωρίζουν όλοι οι Έλληνες και ιδιαίτερα αυτοί που τα επικαλούνται πως στο όνομα των «προσωπικών δεδομένων» επιτρέπεται με βάση ποσόστωση σε Έλληνες μουσουλμάνους, δηλώνοντας το θρήσκευμά τους, να εισάγονται άνευ εξετάσεων στα Πανεπιστήμια. Επίσης, επιτρέπεται σε Έλληνες μουσουλμάνους και πάλι με ποσόστωση, χωρίς ΑΣΕΠ, να διορίζονται ως δημόσιοι υπάλληλοι.
Μετά από τα παραπάνω, επειδή πολύς λόγος γίνεται για τα «προσωπικά δεδομένα» θα ήθελα να γνωρίζουν όλοι οι Έλληνες και ιδιαίτερα αυτοί που τα επικαλούνται πως στο όνομα των «προσωπικών δεδομένων» επιτρέπεται με βάση ποσόστωση σε Έλληνες μουσουλμάνους, δηλώνοντας το θρήσκευμά τους, να εισάγονται άνευ εξετάσεων στα Πανεπιστήμια. Επίσης, επιτρέπεται σε Έλληνες μουσουλμάνους και πάλι με ποσόστωση, χωρίς ΑΣΕΠ, να διορίζονται ως δημόσιοι υπάλληλοι.
Ο θεολόγος καθηγητής κ. Α. Καρυώτογλου σημειώνει πως το μάθημα των Θρησκευτικών δεν είναι γνωσιολογικό ή ηθικοπλαστικό αλλά βιωματικό, χωρίς να αναλύει τις παραπάνω έννοιες. Προσωπική μου θέση είναι πως το σχολείο πρέπει να προσφέρει στους μαθητές πρωτίστως παιδεία και μάλιστα με την τρισυπόστατη διάστασή της. Μάλιστα διευκρινίζω πως η Παιδεία, προσανατολισμένη πάντοτε προς συγκεκριμένους σκοπούς, νοείται κυρίως μεν ως εκπαίδευση, αλλά παράλληλα ως μόρφωση και ως καλλιέργεια. Η λέξη «μόρφωση» πλάσθηκε από το ρήμα μορφόω-ω, το οποίο σημαίνει παρέχω μορφή στο χάος, το αδιακόσμητο, το άτακτο, το άμορφο σύνολον του βίου. Η ενλόγω προσπάθεια αποτελεί την καλλιέργεια. Ο όρος Παιδεία, υποδηλώνει την παροχή μορφής και στην άψυχο (ξύλο, μέταλλο, μάρμαρο) και στην έμψυχο ύλη, τον Άνθρωπο. Ως προς τον Άνθρωπο σ’ εμάς επιτυγχάνεται δια του εμφύτου πλαστικού ελληνορθόδοξου πνεύματος με την ανάδειξή του σε μορφή αληθείας, ήθους και κάλλους.
Ως Καθηγητής της Παιδαγωγικής στο Τμήμα Θεολογίας της Θεολογικής Σχολής του Α.Π.Θ., εκ θεολόγων προερχόμενος, θεωρώ άχρηστο το σχολείο που απλά καθιστά τους μαθητές «ρεζερβουάρ» πληροφοριών και δεν προσφέρει σ’ αυτούς Παιδεία με την τρισυπόστατη διάστασή της ως εκπαίδευσης, μόρφωσης και ηθικής καλλιέργειας. Σημειώνω επίσης πως δεν υπάρχει ουδέτερη γνώση, ενώ παράλληλα η άχρωμη ηθική οδηγεί το νέο σε καταστάσεις ανασφάλειας, απάθειας και απροσάρμοστης συμπεριφοράς. Στο σημείο αυτό είναι ανάγκη να γνωρίζουν οι αναγνώστες πως η «αποκαθήλωση» της Ορθόδοξα προσανατολισμένης Παιδείας στο ελληνικό σχολείο ξεκίνησε με τη μετάλλαξη άλλων μαθημάτων. Συγκεκριμένα:
Ως Καθηγητής της Παιδαγωγικής στο Τμήμα Θεολογίας της Θεολογικής Σχολής του Α.Π.Θ., εκ θεολόγων προερχόμενος, θεωρώ άχρηστο το σχολείο που απλά καθιστά τους μαθητές «ρεζερβουάρ» πληροφοριών και δεν προσφέρει σ’ αυτούς Παιδεία με την τρισυπόστατη διάστασή της ως εκπαίδευσης, μόρφωσης και ηθικής καλλιέργειας. Σημειώνω επίσης πως δεν υπάρχει ουδέτερη γνώση, ενώ παράλληλα η άχρωμη ηθική οδηγεί το νέο σε καταστάσεις ανασφάλειας, απάθειας και απροσάρμοστης συμπεριφοράς. Στο σημείο αυτό είναι ανάγκη να γνωρίζουν οι αναγνώστες πως η «αποκαθήλωση» της Ορθόδοξα προσανατολισμένης Παιδείας στο ελληνικό σχολείο ξεκίνησε με τη μετάλλαξη άλλων μαθημάτων. Συγκεκριμένα:
Ø Στα βιβλία «Η γλώσσα μου» στην Πρωτοβάθμια Εκπαίδευση αποτυπώνεται μια παγκοσμιοποιημένη καθημερινότητα, η οποία όχι μόνο δεν συντελεί στην ηθική καλλιέργεια του μαθητή, αλλά δεν εγγυάται και την εκμάθηση από αυτόν της ελληνικής γλώσσας, αφού απουσιάζουν από τα εν λόγω βιβλία λογοτεχνικά κείμενα.
Ø Από τα βιβλία των Νεοελληνικών του Γυμνασίου και του Λυκείου έχουν αφαιρεθεί τα ποιοτικά κείμενα και μάλιστα όσα πρόσφεραν στους μαθητές Παιδεία. Στη θέση τους τοποθετήθηκαν «ρεαλιστικά», που φαίνεται να μη συντελούν στην πραγματική μόρφωση των νέων. Με λύπη παρατηρούμε να απουσιάζουν απ’ αυτά ο Εθνικός ύμνος και κείμενα του Παλαμά, του Κόντογλου, του Κρυστάλλη κ.λπ.
Ø Τα βιβλία της Ιστορίας δεν περιγράφουν ευκρινώς την ιστορική πραγματικότητα, για να μην «προκαλέσουν». Μετά από κάποια τελευταία δημοσιεύματα ίσως μέσα από τα βιβλία της Ιστορίας μελλοντικά επιδιωχθεί και η παρουσίαση της ελληνικής κοινωνίας ως πολυφυλετικής, αφού λ.χ. ο Πρόεδρος του Εθνικού Συμβουλίου Παιδείας με άρθρο του στην «Καθημερινή», 10.8.2008, αρνείται την ελληνικότητα ημών των βλαχόφωνων Ελλήνων στους οποίους, μεταξύ των άλλων, ανήκουν οι σύζυγοι του Πρωθυπουργού και του Υπουργού Παιδείας.
Η συνάδελφος Καθηγήτρια κ. Μ. Ρεπούση, που φαίνεται να έχει πρόσβαση στα μέσα μαζικής ενημέρωσης, στα Υπουργεία και στο Παιδαγωγικό Ινστιτούτο (σ’ εμάς είναι κλειστές αυτές οι πόρτες) και που φαίνεται να διαφωνεί με την Ελληνορθόδοξα προσαρμοσμένη Παιδεία μας, θα ήθελα δημόσια να τοποθετηθεί στα εξής:
Η συνάδελφος Καθηγήτρια κ. Μ. Ρεπούση, που φαίνεται να έχει πρόσβαση στα μέσα μαζικής ενημέρωσης, στα Υπουργεία και στο Παιδαγωγικό Ινστιτούτο (σ’ εμάς είναι κλειστές αυτές οι πόρτες) και που φαίνεται να διαφωνεί με την Ελληνορθόδοξα προσαρμοσμένη Παιδεία μας, θα ήθελα δημόσια να τοποθετηθεί στα εξής:
Ø Γιατί να στερούνται οι γονείς του δικαιώματος να δηλώνουν μέσα από ποια νεοελληνικά κείμενα επιθυμούν να μάθουν τα παιδιά τους την ελληνική γλώσσα;
Ø Γιατί να υποχρεώνονται κάποιοι μαθητές που οι ίδιοι και οι γονείς τους δεν συμφωνούν με τα περιεχόμενα του Αναλυτικού Προγράμματος του μαθήματος της Ιστορίας ή με το περιεχόμενο των βιβλίων που η ίδια η συνάδελφος και όσοι ακολουθούν την ίδια ιδεολογική γραμμή έχουν γράψει;
Ø Γιατί να υποχρεώνονται οι μαθητές να παρακολουθούν τα Μαθηματικά τη Φυσική και τη Χημεία, κ.λπ. και μάλιστα όταν αυτά τα μαθήματα δημιουργούν ψυχολογικά προβλήματα στους μαθητές; Πόσοι έχοντας προβλήματα με τα εν λόγω μαθήματα διέκοψαν και διακόπτουν το σχολείο, ενώ θα μπορούσαν να διαπρέψουν ως επιστήμονες σε άλλους επιστημονικούς κλάδους;
Ø Γιατί να διδάσκονται στο σχολείο τα μαθήματα στην ελληνική και όχι σε κάποια άλλη γλώσσα και μάλιστα στην Αγγλική, όπως συμβαίνει με αρκετά μαθήματα Πρωτοβάθμιας και Δευτεροβάθμιας εκπαίδευσης στα ξενόγλωσσα σχολεία της πατρίδας μας; Τι θα συμβεί αν γονείς δηλώσουν πως επιθυμούν η υποχρεωτική εκπαίδευση των παιδιών τους να γίνεται λ.χ. στην Αγγλική γλώσσα;
Πολλοί αγνοούν ή μάλλον δεν θέλουν να παραδεχτούν ότι μέσα από το μάθημα των Θρησκευτικών πληροφορούμε τους μαθητές για τη δική μας παράδοση και ζωή, προσφέροντάς τους προς τούτο σχετικές εμπειρίες. Στο σημείο αυτό σημειώνω πως προσωπικά αδυνατώ να κατανοήσω γιατί κάποιοι μαθητές να στερηθούν αυτήν την πληροφόρηση και την προσφορά εμπειριών. Τι θα ενοχλούσε αν όλοι οι μαθητές, παράλληλα με το Φίλιππο και τον Μέγα Αλέξανδρο, γνωρίσουν τον άγιο Δημήτριο, τους αγίους Κύριλλο και Μεθόδιο κ.λπ., αν παράλληλα με τη Βεργίνα, γνωρίσουν την Αχειροποίητο, την Παναγία Χαλκέων, την Αγία Σοφία Θεσσαλονίκης;
Πολλοί αγνοούν ή μάλλον δεν θέλουν να παραδεχτούν ότι μέσα από το μάθημα των Θρησκευτικών πληροφορούμε τους μαθητές για τη δική μας παράδοση και ζωή, προσφέροντάς τους προς τούτο σχετικές εμπειρίες. Στο σημείο αυτό σημειώνω πως προσωπικά αδυνατώ να κατανοήσω γιατί κάποιοι μαθητές να στερηθούν αυτήν την πληροφόρηση και την προσφορά εμπειριών. Τι θα ενοχλούσε αν όλοι οι μαθητές, παράλληλα με το Φίλιππο και τον Μέγα Αλέξανδρο, γνωρίσουν τον άγιο Δημήτριο, τους αγίους Κύριλλο και Μεθόδιο κ.λπ., αν παράλληλα με τη Βεργίνα, γνωρίσουν την Αχειροποίητο, την Παναγία Χαλκέων, την Αγία Σοφία Θεσσαλονίκης;
Σε κάθε περίπτωση η παράδοση, η οποία ως έννοια ενέχει τη δυναμική του σήμερα που γεννιέται από το χθες και περικλείει σπερματικά το αύριο, στη διδασκαλία της Ορθόδοξης Καθολικής Εκκλησίας λειτουργεί ως ένα continuum, ως μια ζωντανή δυναμική πορεία προσώπων και κοινωνιών. Εδώ το παλαιό δεν αντιμετωπίζεται ως συντήρηση από την οποία απουσιάζει η ζωή. Η παράδοση αποτελεί ένα από τα υποστασιακά στοιχεία του κάθε ανθρώπου και της κοινωνικής διαφορετικότητας των μελών μια κοινωνικής ομάδας. Τη γνώση και την εμπειρία αυτής της παράδοσης από τους μαθητές φαίνεται πως διάφοροι ζητούν να εξαφανίσουν από το χώρο του σχολείου. Όμως η παράδοση δίδει το δικό της προσανατολισμό στην Παιδεία κάθε κοινωνίας.
Με βάση τα παραπάνω γίνεται φανερό πως εμείς προσφέρουμε ή μάλλον οφείλουμε να προσφέρουμε στους κατοικούντες στον ελλαδικό τόπο μαθητές την Παιδεία εκείνη που είναι προσανατολισμένη και ανταποκρίνεται στη δική μας περιρρέουσα ατμόσφαιρα, τη δική μας παράδοση. Μάλιστα για μας η εν λόγω Παιδεία μπορεί αβίαστα να χαρακτηριστεί ως Οικουμενική Παιδεία. Οι θρησκείες χωρίζουν τον κόσμο, αλλά η ορθοδοξία τον ενώνει. Προσφέροντας στους μαθητές την εν λόγω παράδοση, δεν κάνουμε «πλύση εγκεφάλου». Το αν και πότε αυτή η προσφορά πληροφόρησης και εμπειρίας καρποφορήσει είναι έργο Άλλου, ο οποίος σέβεται την αποδοχή ή απόρριψή της από το υποκείμενο της αγωγής, και ασφαλώς όχι του προσφέροντος στους μαθητές την εν λόγω πληροφόρηση και εμπειρία.
Ο Κοσμήτορας
Ιωάννης Β. Κογκούλης
Καθηγητής Πανεπιστημίου
Ο Κοσμήτορας
Ιωάννης Β. Κογκούλης
Καθηγητής Πανεπιστημίου
-------------------------------
* Εξ άλλου σε προγενέστερη επιστολή του προς τον υπ. Παιδείας, για το ίδιο θέμα, ο κοσμήτορας της Θεολογικής, καθηγητής Παιδαγωγικών του Τμήματος Θεολογίας κ. Κογκούλης αναφέρει:
AΡΙΣΤΟΤΕΛΕΙΟ ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΘΕΣΣΑΛΟΝΙΚΗΣ
ΘΕΟΛΟΓΙΚΗ ΣΧΟΛΗ
Θεσσαλονίκη, 26.8.2008
Προς
τον Υπουργό Εθνικής Παιδείας και Θρησκευμάτων
κ. Ευριπίδη Στυλιανίδη
Αθήνα
Κύριε Υπουργέ,
Με οδύνη πληροφορήθηκα για τη νέα εγκύκλιο, την οποία εκδώσατε εν μέσω καλοκαιριού!!! και που αφορά στη διδασκαλία του πολύπαθου μαθήματος των Θρησκευτικών. Και χαρακτηρίζω το εν λόγω μάθημα πολύπαθο, αφού στον ελλαδικό χώρο, μετά τη σύσταση του νέου ελληνικού κράτους, πολλοί στην αρχή θρησκευτικοί μισσιονάριοι και σημαντικός αριθμός νεότερων και μάλιστα νεοεποχιτών μισσιοναρίων, στο όνομα του «εκσυγχρονισμού» φαίνεται να αγωνίστηκαν και να αγωνίζονται για την απορθοδοξοποίηση και την μετάλλαξη της ταυτότητας και ιδιοπροσωπίας των απογόνων των ηρωικών ραγιάδων, ημών των σύγχρονων Eλλήνων. Συνεχίζεται έτσι, κατά ένα παράδοξο τρόπο, το έργο της τουρκοκρατίας. Το έργο αυτό, με βάση διαμαρτυρίες γονέων και όχι μόνο, φαίνεται να υλοποιούν στο χώρο της Πρωτοβάθμιας εκπαίδευσης αρκετοί δάσκαλοι, «εκσυγχρονιστές» -κατά την άποψή μου «της όπισθεν»-, οι οποίοι διδάσκουν στην ώρα του μαθήματος των Θρησκευτικών άλλα μαθήματα, κατά την κρίση τους «σπουδαιότερα».
Εξ αιτίας της εν λόγω εγκυκλίου σας ως Κοσμήτορας της Θεολογικής Σχολής του Αριστοτελείου Πανεπιστημίου Θεσσαλονίκης και ως Πανεπιστημιακός δάσκαλος που πάνω από τριάντα τέσσερα χρόνια υπηρετώ στο Τμήμα Θεολογίας το γνωστικό αντικείμενο της Παιδαγωγικής δέχθηκα σωρεία διαμαρτυριών. Δυστυχώς, κύριε Υπουργέ, με την εγκύκλιο αυτή ανοίξατε «τον ασκό του Αιόλου». Συγκεκριμένα:
1. Το Υπουργείο σας με την εγκύκλιο αυτή ενισχύει την προσπάθεια όλων εκείνων που επιδιώκουν να παραγνωρίζονται, να αποσιωπούνται ή να διαστρεβλώνονται οι θυσίες και η προσφορά της Ορθόδοξης Καθολικής Εκκλησίας στο Γένος, ενώ παράλληλα στα πλαίσια της ιδεολογικής υποδούλωσης και μετάλλαξης της πατρίδος μας και στο όνομα του «εξευρωπαϊσμού» μας, επιχειρούν να επηρεάσουν τη σκέψη και τη συνείδηση των παιδιών μας. Ασφαλώς μέχρι σήμερα έχουν τη δυνατότητα τα παιδιά των άλλων θρησκευτικών μειονοτήτων να εξαιρεθούν από το μάθημα των Θρησκευτικών, αν το επιθυμούν οι γονείς τους, αν και σε τι θα ενοχλούσε και τα παιδιά αυτά να αποκτήσουν κάποιες γνώσεις, σχετικές με την παράδοση του τόπου, στο οποίο ζουν, όπως άλλωστε συμβαίνει και με το μάθημα της Ιστορίας και όχι μόνο.
Αλήθεια, Κύριε Υπουργέ:
Ø Γιατί όλοι οι μαθητές να διδάσκονται μόνο κείμενα των αρχαίων κλασικών συγγραφέων και μάλιστα φιλοσόφων, γιατί να είναι υποχρεωμένοι να μαθαίνουν τη θεολογία τους, αφού, ως γνωστό, όλοι τους θεολογούν, και να μη διδάσκονται και ανάλογα κείμενα των ελλήνων Πατέρων της Εκκλησίας, οι οποίοι, σ’ αντίθεση με τους λατίνους Πατέρες, παρεμπόδισαν τον εκλατινισμό του Γένους μας; Παρενθετικά σας αναφέρω ότι στα «Μαθηματάρια» που κυκλοφόρησαν κατά την περίοδο της τουρκοκρατίας τα κείμενα όλων των παραπάνω βρίσκονται σε αρμονία.
Ø Γιατί όλοι οι μαθητές να διδάσκονται μόνο αρχαίες τραγωδίες και όχι τα κείμενα εκείνα που εμείς ονομάζουμε «θείες Λειτουργίες», οι οποίες ακόμη και σήμερα κρατούν ανά την Οικουμένη ζωντανή την ελληνική γλώσσα;
Ø Γιατί όλοι οι μαθητές να μαθαίνουν μόνο τα μνημεία του πολιτισμού των αρχαίων ελλήνων και όχι αυτά της Ρωμαίικης Αυτοκρατορίας (του καλούμενου Βυζαντίου) και της τουρκοκρατίας;
Όμως, γιατί με πρόφαση τα ευαίσθητα προσωπικά δεδομένα, πρέπει να γίνεται αυτό με μια απλή αίτηση και για τους Έλληνες Ορθόδοξους;
Αυτή η απόφαση φυσικά είναι το δέντρο, το δάσος που κρύβεται από πίσω είναι άλλο! Στο χώρο του σχολείου στόχος τους είναι όχι μόνο να σπείρουν στις ψυχές των μαθητών την αμφιβολία, αλλά να τους απομακρύνουν από την Ορθόδοξη Καθολική Εκκλησία και να τους καταστήσουν εύκολα και απληροφόρητα θύματα σε κάθε προπαγάνδα. Μονοπωλώντας τον «προοδευτισμό» και καταφερόμενοι συστηματικά εναντίον αρχών και θεσμών που εξέθρεψαν και συντήρησαν το Γένος μας ανά τους αιώνες, χωρίζουν τους ασχολούμενους με την Παιδεία και ειδικότερα την εκπαίδευση σε «προοδευτικούς» και «συντηρητικούς», «φωτεινά πνεύματα» και «σκοταδιστές». Οι ίδιοι, ως «προοδευτικοί» -θα επαναλάβω «της όπισθεν»- διεκδικούν για τον εαυτό τους το αποκλειστικό προνόμιο να ασκούν κριτική και να απονέμουν χαρακτηρισμούς.
Υπάρχουμε, κύριε Υπουργέ, ως Γένος, γιατί υπήρξε η Ορθόδοξος Καθολική Εκκλησία, η οποία έσωσε το λήμμα, τους λιγοστούς ηρωικούς ραγιάδες και προπαππούδες μας. Αυτών είμαστε απόγονοι και αυτών τώρα τα κόκαλα τρίζουν με τέτοιου είδους ενέργειές μας. Και αυτό γιατί οι ηρωικοί ραγιάδες πρόγονοί μας προτίμησαν να περάσουν τα πάνδεινα και να μην ακολουθήσουν το εύκολο έργο των περισσοτέρων, οι οποίοι, προτιμώντας την άνετη ζωή, εξισλαμίστηκαν. Ποιες δυνάμεις, κύριε Υπουργέ, θέλουν και εμάς τους απογόνους τους να μας μεταλλάξουν;
2. Το Υπουργείο σας με την εγκύκλιο αυτή φαίνεται να βάλλει, έστω και όχι από πρόθεση, κατά της Παιδείας και μάλιστα με την τρισυπόστατη διάστασή της. Η Παιδεία, ούσα πάντοτε προσανατολισμένη προς συγκεκριμένους σκοπούς, νοείται κυρίως μεν ως εκπαίδευση, αλλά παραλλήλως ως μόρφωση και ως καλλιέργεια. Η λέξη «μόρφωση» πλάσθηκε από το ρήμα μορφόω-ω, το οποίο σημαίνει παρέχω μορφή στο χάος, το αδιακόσμητο, το άτακτο, το άμορφο σύνολον του βίου. Η εν λόγω προσπάθεια αποτελεί την καλλιέργεια. Ο όρος Παιδεία, υποδηλώνει την παροχή μορφής και στην άψυχο (ξύλο, μέταλλο, μάρμαρο) και στην έμψυχο ύλη, τον Άνθρωπο. Ως προς τον Άνθρωπο σ’ εμάς επιτυγχάνεται δια του εμφύτου πλαστικού ελληνορθόδοξου πνεύματος με την ανάδειξή του σε μορφή αληθείας, ήθους και κάλλους.
Είναι άχρηστο το σχολείο, κύριε Υπουργέ, που απλά καθιστά τους μαθητές «ρεζερβουάρ» πληροφοριών και δεν προσφέρει σ’ αυτούς Παιδεία με την τρισυπόστατη διάστασή της ως εκπαίδευσης, μόρφωσης και ηθικής καλλιέργειας. Και κάτι ακόμη ως προς αυτό το σημείο. Δεν υπάρχει ουδέτερη γνώση, ενώ παράλληλα η άχρωμη ηθική οδηγεί το νέο σε καταστάσεις ανασφάλειας, απάθειας και απροσάρμοστης συμπεριφοράς.
3. Το Υπουργείο σας με την εγκύκλιο αυτή ανοίγει την όρεξη κατάργησης ή μετάλλαξης και άλλων μαθημάτων. Όσοι τώρα στράφηκαν εναντίον του μαθήματος των Θρησκευτικών, επιδιώκοντας εμμέσως πλην σαφώς τη μετάλλαξη της ελληνορθόδοξα προσανατολισμένης Παιδείας, θα ζητήσουν αργότερα την αλλαγή και την μετάλλαξη και άλλων μαθημάτων. Για παράδειγμα:
2. Το Υπουργείο σας με την εγκύκλιο αυτή φαίνεται να βάλλει, έστω και όχι από πρόθεση, κατά της Παιδείας και μάλιστα με την τρισυπόστατη διάστασή της. Η Παιδεία, ούσα πάντοτε προσανατολισμένη προς συγκεκριμένους σκοπούς, νοείται κυρίως μεν ως εκπαίδευση, αλλά παραλλήλως ως μόρφωση και ως καλλιέργεια. Η λέξη «μόρφωση» πλάσθηκε από το ρήμα μορφόω-ω, το οποίο σημαίνει παρέχω μορφή στο χάος, το αδιακόσμητο, το άτακτο, το άμορφο σύνολον του βίου. Η εν λόγω προσπάθεια αποτελεί την καλλιέργεια. Ο όρος Παιδεία, υποδηλώνει την παροχή μορφής και στην άψυχο (ξύλο, μέταλλο, μάρμαρο) και στην έμψυχο ύλη, τον Άνθρωπο. Ως προς τον Άνθρωπο σ’ εμάς επιτυγχάνεται δια του εμφύτου πλαστικού ελληνορθόδοξου πνεύματος με την ανάδειξή του σε μορφή αληθείας, ήθους και κάλλους.
Είναι άχρηστο το σχολείο, κύριε Υπουργέ, που απλά καθιστά τους μαθητές «ρεζερβουάρ» πληροφοριών και δεν προσφέρει σ’ αυτούς Παιδεία με την τρισυπόστατη διάστασή της ως εκπαίδευσης, μόρφωσης και ηθικής καλλιέργειας. Και κάτι ακόμη ως προς αυτό το σημείο. Δεν υπάρχει ουδέτερη γνώση, ενώ παράλληλα η άχρωμη ηθική οδηγεί το νέο σε καταστάσεις ανασφάλειας, απάθειας και απροσάρμοστης συμπεριφοράς.
3. Το Υπουργείο σας με την εγκύκλιο αυτή ανοίγει την όρεξη κατάργησης ή μετάλλαξης και άλλων μαθημάτων. Όσοι τώρα στράφηκαν εναντίον του μαθήματος των Θρησκευτικών, επιδιώκοντας εμμέσως πλην σαφώς τη μετάλλαξη της ελληνορθόδοξα προσανατολισμένης Παιδείας, θα ζητήσουν αργότερα την αλλαγή και την μετάλλαξη και άλλων μαθημάτων. Για παράδειγμα:
Ø Γιατί να υποχρεώνονται κάποιοι μαθητές που δε συμφωνούν με το περιεχόμενο του μαθήματος της Ιστορίας να το παρακολουθούν; Τι θα κάνετε, αν γονείς καταθέσουν δηλώσεις απαλλαγής των παιδιών τους από το μάθημα της Ιστορίας, επειδή δε συμφωνούν με τα περιεχόμενα του Αναλυτικού Προγράμματος του εν λόγω μαθήματος;
Ø Γιατί να υποχρεώνονται οι μαθητές να παρακολουθούν τα καλούμενα Μοντέρνα Μαθηματικά που με επίκεντρο τη Γαλλία άρχισαν να μπαίνουν στο χώρο της δικής μας εκπαίδευσης από τη δεκαετία του 60 με πολλές παραλλαγές μέχρι σήμερα και όχι τα παραδοσιακά που διδαχτήκαμε οι παλαιότεροι; Εξάλλου, σε ποιο βαθμό οι μαθητές χρησιμοποιούν στη μελλοντική τους ζωή τις μαθηματικές, φυσικές και άλλες γνώσεις, τις οποίες, καταναλώνοντας πλήθος διδακτικών ωρών, απόκτησαν στο σχολείο;
Ø Γιατί να διδάσκονται στο σχολείο τα μαθήματα στην ελληνική και όχι σε κάποια άλλη γλώσσα και μάλιστα στην Αγγλική, όπως συμβαίνει με αρκετά μαθήματα Πρωτοβάθμιας και Δευτεροβάθμιας εκπαίδευσης στα ξενόγλωσσα σχολεία της πατρίδας μας; Ποια θα είναι η πολιτική του Υπουργείου σας, αν γονείς σας πουν πως επιθυμούν η υποχρεωτική εκπαίδευση των παιδιών τους να γίνεται λ.χ. στην Αγγλική γλώσσα;
4. Το Υπουργείο σας με την εγκύκλιο αυτή διέπραξε σημαντικά εκπαιδευτικά λάθη. Για παράδειγμα:
4. Το Υπουργείο σας με την εγκύκλιο αυτή διέπραξε σημαντικά εκπαιδευτικά λάθη. Για παράδειγμα:
Ø Δεν έλαβε υπόψη τι θα κάνει ο μαθητής την ώρα που δεν θα παρακολουθεί το μάθημα των Θρησκευτικών. Θα παίζει στην αυλή του σχολείου ή θα επισκέπτεται τη γειτονική προς το σχολείο καφετέρια, παρασύροντας προς τούτο και άλλους μαθητές;
Ø Δεν προετοίμασε για τους μαθητές άλλο μάθημα, το οποίο θα υποχρεωθούν να παρακολουθήσουν, αντί για το μάθημα των Θρησκευτικών, όπως αυτό συμβαίνει σε χώρες της Ευρωπαϊκής Ένωσης.
5. Το Υπουργείο σας με την εγκύκλιο αυτή αγνόησε το γεγονός ότι μέσα από το μάθημα των Θρησκευτικών πληροφορούμε τους μαθητές για τη δική μας παράδοση και ζωή, προσφέροντάς τους προς τούτο σχετικές εμπειρίες. Στο σημείο αυτό σημειώνω πως προσωπικά αδυνατώ να κατανοήσω γιατί αυτή την πληροφόρηση και την προσφορά εμπειριών να στερηθούν κάποιοι μαθητές.
5. Το Υπουργείο σας με την εγκύκλιο αυτή αγνόησε το γεγονός ότι μέσα από το μάθημα των Θρησκευτικών πληροφορούμε τους μαθητές για τη δική μας παράδοση και ζωή, προσφέροντάς τους προς τούτο σχετικές εμπειρίες. Στο σημείο αυτό σημειώνω πως προσωπικά αδυνατώ να κατανοήσω γιατί αυτή την πληροφόρηση και την προσφορά εμπειριών να στερηθούν κάποιοι μαθητές.
Η παράδοση, κύριε Υπουργέ, η οποία ως έννοια ενέχει τη δυναμική του σήμερα που γεννιέται από το χθες και περικλείει σπερματικά το αύριο, στη διδασκαλία της Ορθόδοξης Καθολικής Εκκλησίας λειτουργεί ως ένα continuum, ως μια ζωντανή δυναμική πορεία προσώπων και κοινωνιών. Εδώ το παλαιό δεν αντιμετωπίζεται ως συντήρηση από την οποία απουσιάζει η ζωή. Η παράδοση αποτελεί ένα από τα υποστατικά στοιχεία του κάθε ανθρώπου και της κοινωνικής διαφορετικότητας των μελών μια κοινωνικής ομάδας. Τη γνώση και την εμπειρία αυτής της παράδοσης από τους μαθητές φαίνεται πως διάφοροι ζητούν να εξαφανίσουν από το χώρο του σχολείου. Η παράδοση δίδει το δικό της προσανατολισμό στην Παιδεία κάθε κοινωνίας.
Με βάση τα παραπάνω γίνεται φανερό πως εμείς προσφέρουμε ή μάλλον οφείλουμε να προσφέρουμε στους κατοικούντες στον ελλαδικό τόπο μαθητές την Παιδεία εκείνη, η οποία είναι προσανατολισμένη και ανταποκρίνεται στη δική μας περιρρέουσα ατμόσφαιρα, τη δική μας παράδοση. Μάλιστα για μας η εν λόγω Παιδεία μπορεί αβίαστα να χαρακτηριστεί ως Οικουμενική Παιδεία. Οι θρησκείες χωρίζουν τον κόσμο, αλλά η ορθοδοξία τον ενώνει. Προσφέροντας στους μαθητές την εν λόγω παράδοση, δεν κάνουμε «πλύση εγκεφάλου». Το αν και πότε αυτή η προσφορά πληροφόρησης και εμπειρίας καρποφορήσει είναι έργο Άλλου, ο οποίος σέβεται την αποδοχή ή απόρριψή της από το υποκείμενο της αγωγής, και ασφαλώς όχι του προσφέροντος στους μαθητές την εν λόγω πληροφόρηση και εμπειρία.
Και κάποιες, κύριε Υπουργέ, τελευταίες επισημάνσεις. Ενώ επιδιώκετε να καταστήσετε το μάθημα των Θρησκευτικών προαιρετικό, όσο και αν δεν θέλετε να το ομολογήσετε, φανταστήκατε:
Και κάποιες, κύριε Υπουργέ, τελευταίες επισημάνσεις. Ενώ επιδιώκετε να καταστήσετε το μάθημα των Θρησκευτικών προαιρετικό, όσο και αν δεν θέλετε να το ομολογήσετε, φανταστήκατε:
Ø Ποια θα ήταν η προσέλευση των μαθητών στα σχολεία της Πρωτοβάθμιας και Δευτεροβάθμιας εκπαίδευσης, αν καταργούνταν το απουσιολόγιο και αν είχαν οι μαθητές τη δυνατότητα να προσέρχονται στο τέλος κάθε τετραμήνου στις εξετάσεις;
Ø Τι θα συνέβαινε, αν όλα τα μαθήματα στο σχολείο ήταν προαιρετικά και δινόταν στον κάθε μαθητή η δυνατότητα να επιλέγει από αυτά κάποιο συγκεκριμένο αριθμό;
Προσωπικά, κύριε Υπουργέ, βασιζόμενος στην άρτια ελληνορθόδοξη Παιδεία σας και στην πατριωτική σας ευαισθησία ως ακρίτα, διατηρώ την ελπίδα πως αφουγκραζόμενος τη σιωπηλή κραυγή των ηρωικών ραγιάδων προγόνων μας και όλων ημών των απογόνων τους, οι οποίοι επιθυμούμε να πορευθούμε στα ίχνη τους, θα θεραπεύσετε το ΒΑΡΥ ΤΡΑΥΜΑ που δημιουργείται στη ιδιοπροσωπία του Γένους μας με την παραπάνω Εγκύκλιό σας και πως από τη θέση του Υπουργού Παιδείας θα αγωνισθείτε όχι μόνο να μην είναι τα σχολεία μας απλά μεταπράτες γνώσεων, αλλά να προσφέρουν στα παιδιά μας κατά κύριο λόγο Παιδεία. Παιδεία όμως προσανατολισμένη στη δική μας περιρρέουσα ατμόσφαιρα, τη δική μας παράδοση και ζωή, για να μη γίνουμε ένας λαός άχρωμος, παγκοσμιοποιημένος που δεν θα έχει τίποτε το διαφορετικό από τους άλλους.
Με τιμή
Ο Κοσμήτορας
Ιωάννης Β. Κογκούλης
Καθηγητής Πανεπιστημίου
* Κοινοποίηση:
Ιωάννης Β. Κογκούλης
Καθηγητής Πανεπιστημίου
* Κοινοποίηση:
Πρωθυπουργό Κυβερνήσεως κ. Κώστα Καραμανλή
Αρχιεπίσκοπο Αθηνών και Πάσης Ελλάδος και Διαρκή Ιερά Σύνοδο της Εκκλησίας της
Ελλάδος
Κοσμητεία Θεολογικής Σχολής Αθηνών
Πανελλήνια Ένωση Θεολόγων
Ημερήσιο και Περιοδικό τύπο
Τετάρτη 10 Σεπτεμβρίου 2008
Καλή σχολική χρονιά!
ΚΑΛΗ ΣΧΟΛΙΚΗ ΧΡΟΝΙΑ!
Αγαπητοί συνάδελφοι, νά’ μαστε πάλι μαζί στο γραφείο καθηγητών, νά’ μαστε πάλι όλοι μαζί στις αίθουσες με τα παιδιά μας, τους μαθητές μας. Το προαύλιο, οι εσωτερικοί διάδρομοι του σχολείου ξαναπέκτησαν ζωή, τα παιδιά τρέχουν τριγύρω μας και μας χαμογελούν: «Γειά σας κύριε...», «Γειά σας κυρία....».
Μια νέα σχολική χρονιά αρχίζει, σήμερα έχουμ’ αγιασμό. Ας κάνουμε το σταυρό μας κι’ ας προσευχηθούμε στο Χριστό και τη Παναγιά να μας χαρίζουν υγεία και δύναμη για ν’ ανταποκριθούμε στο δύσκολο παιδαγωγικό μας έργο. Να χαρίζουν υγεία και δύναμη στους μαθητές, τα παιδιά μας, γιατί έχουν και αυτά μπροστά τους σκληρό αγώνα. Εχουν ανάγκη όχι μόνο τα μορφωτικά αγαθά που τους προσφέρουμε, αλλά και την αγάπη μας.
Η φετεινή χρονιά αρχίζει κάπως «φορτισμένη» για το κλάδο μας. Είναι σ’ όλους σας γνωστά τα γεγονότα με τις εγκυκλίους περί απαλλαγής από το μάθημα των Θρησκευτικών. Δώσαμε σαν παράρτημα του ν. Λάρισας της Πανελλήνιας Ενωσης Θεολόγων (ΠΕΘ) - και θα συνεχίσουμε να δίνουμε - τον αγώνα για την υπεράσπιση του μαθήματος - και πιστεύουμε ότι ο αγώνας αυτός εν μέρει, έστω, απέδωσε καρπούς – και εξακολουθούμε να δίνουμε τη μάχη σε συνεργασία με τo κεντρικό Δ.Σ. της ΠΕΘ και τις Θεολογικές Σχολές των Πανεπιστημίων μας, με συνεχή και πιεστικά διαβήματα για τη διασφάλιση της υποχρεωτικότητας του μαθήματος όσον αφορά τους Ορθοδόξους μαθητές μας.
- Ελπίζουμε να μην υπάρξουν περαιτέρω προβλήματα σε σχέση με τη φοίτηση στο μάθημα. Αν, όμως, παρουσιασθούν – εμείς εκτιμούμε ότι, ειδικά στη περιοχή μας, θα είναι ελάχιστα – οφείλουμε να τα χειρισθούμε με διάκριση και αγάπη και πάντα σε συνεργασία με τον διευθυντή της σχολικής μονάδας στη οποία υπηρετούμε. Η Ενωση θα είναι πάντα στη διάθεσή μας προκειμένου να μας ενισχύει στο παιδαγωγικό μας έργο, θα είναι πάντα στο πλευρό μας για να στηρίζει τα ευγενή και δίκαια επαγγελματικά αιτήματά μας, ως εκπαιδευτικών.
* Εχουμε, όμως, κι’ εμείς καθήκοντα και υποχρεώσεις, τις οποίες νομίζουμε ότι περιγράφει με τρόπο γλαφυρό ο Σχολικός Σύμβουλος Θεολόγων ν. Αχαϊας κ. Χρήστος Ζήκος, στο ευχετήριο μήνυμά του (http://www.dide.ach.sch.gr/thriskeftika )
«Εμείς εκείνο που πρέπει να κάνουμε στην τάξη», γράφει, «είναι ένα πιο θελκτικό μάθημα για τα παιδιά, πιο φιλικό, ανοιχτό και διαλογικό, πιο βιωματικό. Μάθημα που να προσφέρει ταυτόχρονα χαρά και πνευματική ικανοποίηση, όπως μας έλεγε στο Πανεπιστήμιο ο αείμνηστος καθηγητής Νίκος Νησιώτης. Τα νέα ΔΕΠΠΣ και ΑΠΣ και τα νέα βιβλία έχουν συγγραφεί σύμφωνα με το παραπάνω πνεύμα και μάς δίνουν όση παιδαγωγική ελευθερία θέλουμε για να δουλέψουμε αποτελεσματικά. Αξιοποιείστε τη νέα εκπαιδευτική τεχνολογία, εμπιστευτείτε τα παιδιά, αφήστε τα να «μιλήσουν» στο μάθημά τους, να είναι τα «πρώτα βιολιά», μην τα «φοβόσαστε», «παίξτε» με την ύλη, ξανοιχτείτε. Αν είστε σε «αδύνατη» τάξη, μείνετε στα 3-4 βασικά στοιχεία κάθε διδακτικής ενότητας και δουλέψτε με αυτά.. Στις εξετάσεις ζητήστε αυτά που δουλέψατε. Μην σας τρώει η έγνοια να τα προλάβετε όλα. Κι αν μπαίνετε σε «δύσκολη» τάξη, μην απογοητεύεστε. Βρείτε εναλλακτικούς τρόπους επικοινωνίας, βρείτε τον «κώδικα» των παιδιών αυτής της τάξης και θα δείτε ότι θα πάνε καλύτερα τα πράγματα».
ΑΣ ΤΟ ΠΡΟΣΠΑΘΗΣΟΥΜΕ!
Παρέμβαση για τα Θρησκευτικά από ΑΠΘ και ΕΚΠΑ
ΑΠΟ ΑΘΗΝΑ ΚΑΙ ΘΕΣΣΑΛΟΝΙΚΗ
Παρέμβαση των Θεολογικών
Σχολών για τα Θρησκευτικά*
* Ζητούν από το ΥΠΕΠΘ να εκδώσει νέα εγκύκλιο με την οποία θα διασφαλίζεται η υποχρεωτικότητα του μαθήματος για τους Ορθοδόξους μαθητές
Να εκδώσει νέα διευκρινιστική εγκύκλιο με την οποία θα διασφαλίζεται η υποχρεωτικότητα του μαθήματος των Θρησκευτικών για τους Ορθοδόξους μαθητές, καλεί το υπουργείο Παιδείας η κοσμητεία της Θεολογικής Σχολής του Εθνικού Καποδοστριακού Πανεπιστημίου Αθηνών (ΕΚΠΑ), με χθεσινή απόφαση που ελήφθη σε κοινή συνεδίαση των δυό τμημάτων της σχολής (θεολογικό και ποιμαντικό).
Η Θεολογική Αθηνών θεωρεί ότι οι τρείς μέχρι τώρα εκδοθείσες εγκύκλιοι αντί να δώσουν απαντήσεις σε φλέγοντα θέματα (όπως π.χ. αν θα έχουν δικαίωμα απαλλαγής απ’ το μάθημα οι Ορθόδοξοι μαθητές, όπως αφήνονταν να εννοηθεί με τις δύο πρώτες εγκυκλίους, κλπ) δημιούργησαν, ειδικά η 3η εγκύκλιος, ασάφειες και σύγχυση, γι’ αυτό οφείλει το ΥΠΕΠΘ να εκδώσει μια καινούργια εγκύκλιο με τη θα δίνονται υπεύθυνες και ξεκάθερες απαντήσεις σ’ όλα τα θέματα και κυρίως, θα διασφαλίζεται μετά σαφηνείας η υποχρεωτικότητα για τους Ορθοδόξους.
* Ολόκληρη η απόφαση της κοσμητείας της Θεολογικής του ΕΚΠΑ, όπως και πρόταση του τμήματος Θεολογίας του Αριστοτελείου παν/μίου Θεσσαλονίκης (ΑΠΘ) (περί της οποίας έγινε αναφορά σε χθεσινό άρθρο στην «Ε» (9/9/08, σελ. 8) του Γ.Γ. της τοπικής Ενωσης Θεολόγων Χάρη Ανδρεόπουλου) για τη φυσιογνωμία και το περιεχόμενο του θρησκευτικού μαθήματος, δημοσιεύονται στο ιστολόγιο της Ενωσης Θεολόγων ν. Λάρισας (http://theologylar.blogspot.com).
* ΡΕΠΟΡΤΑΖ στην "Ελευθερία" (10/09/2008, σελ. 2)
Παρέμβαση των Θεολογικών
Σχολών για τα Θρησκευτικά*
* Ζητούν από το ΥΠΕΠΘ να εκδώσει νέα εγκύκλιο με την οποία θα διασφαλίζεται η υποχρεωτικότητα του μαθήματος για τους Ορθοδόξους μαθητές
Να εκδώσει νέα διευκρινιστική εγκύκλιο με την οποία θα διασφαλίζεται η υποχρεωτικότητα του μαθήματος των Θρησκευτικών για τους Ορθοδόξους μαθητές, καλεί το υπουργείο Παιδείας η κοσμητεία της Θεολογικής Σχολής του Εθνικού Καποδοστριακού Πανεπιστημίου Αθηνών (ΕΚΠΑ), με χθεσινή απόφαση που ελήφθη σε κοινή συνεδίαση των δυό τμημάτων της σχολής (θεολογικό και ποιμαντικό).
Η Θεολογική Αθηνών θεωρεί ότι οι τρείς μέχρι τώρα εκδοθείσες εγκύκλιοι αντί να δώσουν απαντήσεις σε φλέγοντα θέματα (όπως π.χ. αν θα έχουν δικαίωμα απαλλαγής απ’ το μάθημα οι Ορθόδοξοι μαθητές, όπως αφήνονταν να εννοηθεί με τις δύο πρώτες εγκυκλίους, κλπ) δημιούργησαν, ειδικά η 3η εγκύκλιος, ασάφειες και σύγχυση, γι’ αυτό οφείλει το ΥΠΕΠΘ να εκδώσει μια καινούργια εγκύκλιο με τη θα δίνονται υπεύθυνες και ξεκάθερες απαντήσεις σ’ όλα τα θέματα και κυρίως, θα διασφαλίζεται μετά σαφηνείας η υποχρεωτικότητα για τους Ορθοδόξους.
* Ολόκληρη η απόφαση της κοσμητείας της Θεολογικής του ΕΚΠΑ, όπως και πρόταση του τμήματος Θεολογίας του Αριστοτελείου παν/μίου Θεσσαλονίκης (ΑΠΘ) (περί της οποίας έγινε αναφορά σε χθεσινό άρθρο στην «Ε» (9/9/08, σελ. 8) του Γ.Γ. της τοπικής Ενωσης Θεολόγων Χάρη Ανδρεόπουλου) για τη φυσιογνωμία και το περιεχόμενο του θρησκευτικού μαθήματος, δημοσιεύονται στο ιστολόγιο της Ενωσης Θεολόγων ν. Λάρισας (http://theologylar.blogspot.com).
* ΡΕΠΟΡΤΑΖ στην "Ελευθερία" (10/09/2008, σελ. 2)
Στις κάλπες οι καθηγητές
ΕΝΗΜΕΡΩΤΙΚΟ
Ψηφίζουμε για τα
Υπηρεσιακά Συμβούλια
Στις κάλπες θα προσέλθουν σε ενάμισι περίπου μήνα από σήμερα και συγκεκριμένα τη Τετάρτη, 5 Νοεμβρίου 2008, οι εκπαιδευτικοί πρωτοβάθμιας εκπαίδευσης (δάσκαλοι, νηπιαγωγοί, ειδικοτήτων) και οι καθηγητές για την εκλογή των αιρετών εκπροσώπων τους τόσο στα κεντρικά (ΚΥΣΠΕ, ΚΥΣΔΕ), όσο και στα περιφερειακά Υπηρεσιακά Συμβούλια Πρωτοβάθμιας (ΠΥΣΠΕ) και Δευτεροβάθμιας (ΠΥΣΔΕ) εκπαίδευσης, αντίστοιχα.
Σύμφωνα με την εγκύκλιο που εξέδωσε σήμερα το ΥΠΕΠΘ (αρ. πρωτ. 115972 /Δ1/10-9-2008):
1. α. Δικαίωμα του εκλέγειν έχουν οι τακτικοί εκπαιδευτικοί (διορισμένοι σε μόνιμες θέσεις) της δημόσιας Πρωτοβάθμιας ή Δευτεροβάθμιας εκπαίδευσης κατά περίπτωση, καθώς και οι προσωρινοί αναπληρωτές.
β. Δικαίωμα του εκλέγεσθαι έχουν μόνο οι κατά τα ανωτέρω τακτικοί εκπαιδευτικοί πλην των υπηρετούντων σχολικών συμβούλων.
γ. Στην εφορευτική επιτροπή κάθε Διεύθυνσης και Γραφείου Εκπαίδευσης ψηφίζουν οι εκπαιδευτικοί (τακτικοί ή αναπληρωτές) που υπηρετούν είτε οργανικά είτε με απόσπαση σε σχολεία της Διεύθυνσης ή των Γραφείων Εκπαίδευσης (σχολεία Πρωτοβάθμιας ή Δευτεροβάθμιας Εκπαίδευσης, Δεύτερης Ευκαιρίας , ΣΜΕΑ κλπ.).
δ. Οι εκπαιδευτικοί που είναι αποσπασμένοι εκτός σχολικών μονάδων (Κ.Υ., Διδασκαλεία Εκπ/σης, Πανεπιστήμια, ΟΕΕΚ, Π.Ι., ΚΕΕ, ΚΔΑΥ κλπ.), εγγράφονται στους καταλόγους εκλογέων της οργανικής τους θέσης και ψηφίζουν ενώπιον της οικείας εφορευτικής επιτροπής. Οι απουσιάζοντες με άδεια κάθε μορφής ψηφίζουν στην περιοχή της οργανικής τους θέσης.
ε. Εκπαιδευτικοί που κατέχουν θέσεις στελεχών της εκπαίδευσης καθώς και εκπαιδευτικοί που υπηρετούν με απόσπαση σε υπηρεσίες των Περιφερειακών Διευθύνσεων Εκπαίδευσης, των Διευθύνσεων και Γραφείων Εκπαίδευσης, ψηφίζουν - όπως και στις αντίστοιχες αρχαιρεσίες του 2006 - στις Εφορευτικές Επιτροπές των περιοχών όπου υπηρετούν.
στ. Εκπαιδευτκοί με οργανική θέση σε σχολείο ή υπηρεσία της Δευτεροβάθμιας Εκπαίδευσης, που έχουν διατεθεί στην Πρωτοβάθμια Εκπαίδευση (σχολείο ή υπηρεσία της Π.Ε.) ή και αντίστροφα, περιλαμβάνονται στους εκλογικούς καταλόγους της Διεύθυνσης ή του Γραφείου Εκπαίδευσης που ανήκουν οργανικά ή υπηρετούν με απόσπαση.
2. Οι υποψηφιότητες εκ μέρους συνδυασμών υποψηφίων ή μεμονωμένων υποψηφίων πρέπει να υποβληθούν το αργότερο μέχρι Δευτέρα 22 Σεπτεμβρίου 2008, επειδή η 20η Σεπτεμβρίου που προβλέπεται από το Π.Δ.1/2003 είναι ημέρα Σάββατο:
α. Στο διευθυντή της οικείας Διεύθυνσης Εκπαίδευσης για την εκλογή αιρετών μελών των ΠΥΣΠΕ και ΠΥΣΔΕ,
β. Στον οικείο Περιφερειακό Διευθυντή Εκπαίδευσης για την εκλογή αιρετών μελών των ΑΠΥΣΠΕ, ΑΠΥΣΔΕ, και ΠΥΣΕΕΠ και
γ. Στο Γενικό Γραμματέα του Υπουργείου Εθνικής Παιδείας και Θρησκευμάτων για την εκλογή αιρετών μελών του ΥΣΕΕΠ, του ΚΥΣΠΕ, και του ΚΥΣΔΕ.
Οι αποδέκτες των υποψηφιοτήτων θα ανακηρύξουν τους υποψηφίους μέχρι τις 10-10-2008.
Για τη διευκόλυνση των εκλογέων και τη διασφάλιση της ευρύτερης δυνατής συμμετοχής τους, χορηγείται άδεια μιας (1) ημέρας στους εκπαιδευτικούς που για αντικειμενικούς λόγους (π.χ. λόγω μεγάλης απόστασης του εκλογικού τμήματος από το χώρο εργασίας, ή λόγω δυσκολιών μετακίνησης) δυσχεραίνονται να ασκήσουν το εκλογικό τους δικαίωμα.
Για την εύρυθμη λειτουργία των σχολείων το υπουργείο καλεί τους Διευθυντές να αναμορφώσουν το συντομότερο δυνατόν το πρόγραμμα λειτουργίας του σχολείου κατά την ημέρα των εκλογών και να ενημερώσουν έγκαιρα τους μαθητές.
Ψηφίζουμε για τα
Υπηρεσιακά Συμβούλια
Στις κάλπες θα προσέλθουν σε ενάμισι περίπου μήνα από σήμερα και συγκεκριμένα τη Τετάρτη, 5 Νοεμβρίου 2008, οι εκπαιδευτικοί πρωτοβάθμιας εκπαίδευσης (δάσκαλοι, νηπιαγωγοί, ειδικοτήτων) και οι καθηγητές για την εκλογή των αιρετών εκπροσώπων τους τόσο στα κεντρικά (ΚΥΣΠΕ, ΚΥΣΔΕ), όσο και στα περιφερειακά Υπηρεσιακά Συμβούλια Πρωτοβάθμιας (ΠΥΣΠΕ) και Δευτεροβάθμιας (ΠΥΣΔΕ) εκπαίδευσης, αντίστοιχα.
Σύμφωνα με την εγκύκλιο που εξέδωσε σήμερα το ΥΠΕΠΘ (αρ. πρωτ. 115972 /Δ1/10-9-2008):
1. α. Δικαίωμα του εκλέγειν έχουν οι τακτικοί εκπαιδευτικοί (διορισμένοι σε μόνιμες θέσεις) της δημόσιας Πρωτοβάθμιας ή Δευτεροβάθμιας εκπαίδευσης κατά περίπτωση, καθώς και οι προσωρινοί αναπληρωτές.
β. Δικαίωμα του εκλέγεσθαι έχουν μόνο οι κατά τα ανωτέρω τακτικοί εκπαιδευτικοί πλην των υπηρετούντων σχολικών συμβούλων.
γ. Στην εφορευτική επιτροπή κάθε Διεύθυνσης και Γραφείου Εκπαίδευσης ψηφίζουν οι εκπαιδευτικοί (τακτικοί ή αναπληρωτές) που υπηρετούν είτε οργανικά είτε με απόσπαση σε σχολεία της Διεύθυνσης ή των Γραφείων Εκπαίδευσης (σχολεία Πρωτοβάθμιας ή Δευτεροβάθμιας Εκπαίδευσης, Δεύτερης Ευκαιρίας , ΣΜΕΑ κλπ.).
δ. Οι εκπαιδευτικοί που είναι αποσπασμένοι εκτός σχολικών μονάδων (Κ.Υ., Διδασκαλεία Εκπ/σης, Πανεπιστήμια, ΟΕΕΚ, Π.Ι., ΚΕΕ, ΚΔΑΥ κλπ.), εγγράφονται στους καταλόγους εκλογέων της οργανικής τους θέσης και ψηφίζουν ενώπιον της οικείας εφορευτικής επιτροπής. Οι απουσιάζοντες με άδεια κάθε μορφής ψηφίζουν στην περιοχή της οργανικής τους θέσης.
ε. Εκπαιδευτικοί που κατέχουν θέσεις στελεχών της εκπαίδευσης καθώς και εκπαιδευτικοί που υπηρετούν με απόσπαση σε υπηρεσίες των Περιφερειακών Διευθύνσεων Εκπαίδευσης, των Διευθύνσεων και Γραφείων Εκπαίδευσης, ψηφίζουν - όπως και στις αντίστοιχες αρχαιρεσίες του 2006 - στις Εφορευτικές Επιτροπές των περιοχών όπου υπηρετούν.
στ. Εκπαιδευτκοί με οργανική θέση σε σχολείο ή υπηρεσία της Δευτεροβάθμιας Εκπαίδευσης, που έχουν διατεθεί στην Πρωτοβάθμια Εκπαίδευση (σχολείο ή υπηρεσία της Π.Ε.) ή και αντίστροφα, περιλαμβάνονται στους εκλογικούς καταλόγους της Διεύθυνσης ή του Γραφείου Εκπαίδευσης που ανήκουν οργανικά ή υπηρετούν με απόσπαση.
2. Οι υποψηφιότητες εκ μέρους συνδυασμών υποψηφίων ή μεμονωμένων υποψηφίων πρέπει να υποβληθούν το αργότερο μέχρι Δευτέρα 22 Σεπτεμβρίου 2008, επειδή η 20η Σεπτεμβρίου που προβλέπεται από το Π.Δ.1/2003 είναι ημέρα Σάββατο:
α. Στο διευθυντή της οικείας Διεύθυνσης Εκπαίδευσης για την εκλογή αιρετών μελών των ΠΥΣΠΕ και ΠΥΣΔΕ,
β. Στον οικείο Περιφερειακό Διευθυντή Εκπαίδευσης για την εκλογή αιρετών μελών των ΑΠΥΣΠΕ, ΑΠΥΣΔΕ, και ΠΥΣΕΕΠ και
γ. Στο Γενικό Γραμματέα του Υπουργείου Εθνικής Παιδείας και Θρησκευμάτων για την εκλογή αιρετών μελών του ΥΣΕΕΠ, του ΚΥΣΠΕ, και του ΚΥΣΔΕ.
Οι αποδέκτες των υποψηφιοτήτων θα ανακηρύξουν τους υποψηφίους μέχρι τις 10-10-2008.
Για τη διευκόλυνση των εκλογέων και τη διασφάλιση της ευρύτερης δυνατής συμμετοχής τους, χορηγείται άδεια μιας (1) ημέρας στους εκπαιδευτικούς που για αντικειμενικούς λόγους (π.χ. λόγω μεγάλης απόστασης του εκλογικού τμήματος από το χώρο εργασίας, ή λόγω δυσκολιών μετακίνησης) δυσχεραίνονται να ασκήσουν το εκλογικό τους δικαίωμα.
Για την εύρυθμη λειτουργία των σχολείων το υπουργείο καλεί τους Διευθυντές να αναμορφώσουν το συντομότερο δυνατόν το πρόγραμμα λειτουργίας του σχολείου κατά την ημέρα των εκλογών και να ενημερώσουν έγκαιρα τους μαθητές.
Εγγραφή σε:
Αναρτήσεις (Atom)