Aπό τον Πλάτωνα στον Παύλο: Φιλοσοφικές προσεγγίσεις για το "Είναι" της ανθρώπινης ψυχής

 * Ένα εξαιρετικό επιστημονικό έργο από τον διδάκτορα (Ph.D) της Οξφόρδης, Σεβασμιώτατο Μητροπολίτη Φωκίδος κ. Αθηναγόρα Ζακόπουλο

Του Χάρη Ανδρεόπουλου *

Σύμφωνα με τον άγιο Ιωάννη τον Χρυσόστομο ο μεγαλύτερος των προ Χριστού φιλοσόφων  υπήρξε ο Πλάτωνας, ενώ ο μεγαλύτερος των μετά Χριστόν αποστόλων υπήρξε ο Παύλος. Με τις δύο κορυφαίες αυτές προσωπικότητες του Ελληνισμού και του Χριστιανισμού, αντιστοίχως, ασχολείται στο βιβλίο του “Πλάτων και Παύλος περί του ανθρώπου” o σεβασμιώτατος Μητροπολίτης Φωκίδος κ. Αθηναγόρας, επιχειρώντας μια συγκριτική θεώρηση των θέσεων του Πλάτωνος και του Αποστόλου Παύλου περί του ανθρώπου και της ειδικότερης αγωνίας του ανθρωπίνου όντος για τα ζητήματα που αφορούν στην υπόσταση της ψυχής, της σχέσης της με το σώμα και τον προορισμό της.

H παρούσα μελέτη ερευνά τον άνθρωπο από ψυχολογικής απόψεως, όπως ενσωματώνεται στα γραπτά του Πλάτωνος και του Αποστόλου Παύλου. Ασφαλώς μπορεί να υποστηριχθεί ότι η ψυχολογία είναι δευτερεύον και βοηθητικό θέμα  στα έργα του Πλάτωνος και του Αποστόλου Παύλου, εν συγκρίσει με τα βασικώτερα θέματα της ηθικής, της πολιτικής, της παιδείας και της θεωρίας των Ιδεών του πρώτου, του μυστικισμού, της εσχατολογίας, κλπ. του δεύτερου.

Όπως κι΄ αν έχει, όμως, το πράγμα μια προσεκτική και κριτική ανάλυση των ψυχολογικών τους απόψεων είναι, πιστεύουμε, σημαντικό εγχείρημα. Παρόμοια κριτική έρευνα μας δίδει τη δυνατότητα να εκτιμήσουμε την ορθολογιστική ικανότητα του ανθρώπου καθώς και τις εσωτερικές δραστηριότητες του ανθρωπίνου πνεύματος και τις συγκρούσεις του. Επί πλέον μας βοηθά να κατανοήσουμε την ισχυρή και διαρκή επιρροή που άσκησε ο Πλάτων σ’ όσους μετέπειτα ασχολήθηκαν στα συγγράμματά τους με το θέμα του ανθρώπου, τόσο εντός όσο και εκτός του φιλοσοφικού πεδίου. Πράγματι, όπως το έχει εκφράσει και με γοητευτική υπερβολή ο Βρετανός μαθηματικός και φιλόσοφος Alfred North Whitehead, η Δυτική φιλοσοφία αποδεικνύεται ότι δεν είναι τίποτε περισσότερο από μια σειρά υπομνηματισμών στη Πλατωνική σκέψη. Το ίδιο ισχύει και για την επιρροή του Αποστόλου Παύλου στους μεταγενεστέρους του καθώς, πράγματι, ο Απόστολος Παύλος άσκησε μεγάλη και διαρκή επιρροή στους μεγάλους Πατέρες της χριστιανικής Εκκλησίας και τους μετέπειτα θεολόγους.

Στην μελέτη καταγράφονται και επεξηγούνται οι απόψεις του Πλάτωνος και του Απ. Παύλου για το «είναι» της ψυχής και αναλύονται στις επιμέρους διαστάσεις τους, ήτοι με βάση τον δυϊστικό τρόπο που εξετάζει τον άνθρωπο ο πρώτος και τον μονιστικό με τον οποίο τον προσεγγίζει ο δεύτερος. Ο Πλάτων ως γνωστόν δίνει έμφαση στην ανωτερότητα της ψυχής. Κατ΄ αυτόν ο άνθρωπος είναι μια σύνθετη δομή, η οποία συνίσταται από δύο σαφώς διακριτές οντότητες:  το σώμα, που είναι θνητό και είναι ένα εργαλείο και όργανο της ψυχής και που εν καιρώ πεθαίνει, και την ψυχή που είναι μια διαρκής οντότητα, αθάνατη, ο πραγματικός άνθρωπος, εν συντομία: «ο άνθρωπος». Αντίθετα ο Απόστολος Παύλος αντιμετωπίζει τον άνθρωπο με μονιστικό τρόπο. Από τον Παύλο ο άνθρωπος δεν γίνεται αντιληπτός κατά τον πλατωνικό δυϊστικό τρόπο, αλλά κατά τον εβραϊκό. Ο άνθρωπος δεν είναι ούτε ψυχή, πνεύμα, ούτε σώμα μόνο, αλλά μια ουσιώδης ενότητα, ένας μοναδιαίος οργανισμός, μια ψυχοσωματική ενότητα. Ο άνθρωπος είναι ζώσα και άλυτη ενότητα: σώμα, ψυχή και πνεύμα μαζί. Αυτά τα συστατικά στοιχεία έχουν νόημα για τον άνθρωπο μόνο εν συνδυασμώ προς την ολότητα της υπάρξεώς του, υπογραμμίζει ο συγγραφέας, για να καταλήξει στο συμπέρασμα ότι ο Πλάτωνας δεν άσκησε καμμιά επίδραση επί του Αποστόλου Παύλου, είτε άμεσα, είτε έμμεσα, όσον αφορά τον άνθρωπο και τον προορισμό του. Ο κ. Αθηναγόρας υποστηρίζει ότι τις μόνες συγγένειες και προσεγγίσεις στη σκέψη του Πλάτωνος  και του Παύλου θα μπορούσε να τις εντοπίσει κάποιος στις θεωρίες τους περί ηθικής. 

Η έρευνα διαιρείται σε τέσσερα μέρη, το τελευταίο από τα οποία αποτελείται από έξι παραρτήματα. Στο πρώτο μέρος γίνεται διαπραγμάτευση των προπλατωνικών (Ομηρος και Προσωκρατικοί) απόψεων για τον άνθρωπο και τον προορισμό του. Στο δεύτερο μέρος εξετάζεται περιεκτικά και αντικειμενικά η ψυχολογική θεωρία του Πλάτωνος, όπως παρουσιάζεται στους διαλόγους και στην αρχαία, νεώτερη και σύγχρονη Πλατωνική γραμματεία. Το τρίτο μέρος ασχολείται με Παυλιανούς ψυχολογικούς όρους, όπως ψυχή, πνεύμα, σώμα και τριχοτομία του ανθρώπου από το σώμα της αναστάσεως. Στο τέταρτο μέρος, το παράρτημα Α΄ ασχολείται με την θεολογία του Πλάτωνος, τα παραρτήματα Β΄ και Γ΄ συγκρίνουν την Πλατωνική άποψη περί του ανθρώπου μ΄ αυτήν της Φροϋδικής, Μπηχεβιοριστικής και Ανθρωπιστικής ψυχολογίας, το παράρτημα Δ΄ εξετάζει το ζήτημα του μονισμού και του δυϊσμού, στο παράρτημα Ε΄ εκτίθενται οι σύγχρονες χριστιανικές φιλοσοφικές απόψεις για τη μετά θάνατον ζωή και, τέλος, στο παράρτημα ΣΤ’ εξετάζεται η συνέχιση της ζωής της Ψυχής μετά θάνατον.

- Για το συγκεκριμένο βιβλίο του σεβ/του κ. Αθηναγόρα, αλλά και την εν γένει επιστημονική βιβλιογραφική του προσφορά είχα την ευκαιρία να ενημερωθώ στην αρχή της φετινής σχολικής χρονιάς, όταν επισκεπόμενος στον κ. Αθηναγόρα στο γραφείο του, για να ζητήσω την ευχή του, μ΄ αφορμή τη τοποθέτησή μου στο Γυμνάσιο Γαλαξιδίου, διεπίστωσα ότι στο Επισκοπείο της Αμφισσας υπάρχει μια μεγάλη βιβλιοθήκη, με σπουδαία θεολογικού και ποιμαντικού περιεχομένου βιβλία, αλλά και πολλά εγχειρίδια για τα εξειδικευμένα θέματα της Γενετικής Μηχανικής και της Βιοηθικής και με τις ορθόδοξες προσεγγίσεις τους, συγγραφέας των οποίων τυγχάνει ο πολυγραφότατος κ. Αθηναγόρας. (Οι ενδιαφερόμενοι να προμηθευτούν το βιβλίο του σεβ/του κ. Αθηναγόρα “Πλάτων και Παύλος περί του ανθρώπου”,  μπορούν να απευθύνονται στην Ιερά Μητρόπολη Φωκίδος: http://www.imfok.gr  και στο τηλ. 22650 - 28224).

Ο Μητρoπολίτης Φωκίδος κ. Αθηναγόρας (Ζακόπουλος) γεννήθηκε στον Αμάραντο Κονίτσης Ιωαννίνων. Είναι πτυχιούχος της Θεολογικής Σχολής Αθηνών και διδάκτωρ (Ph.D) Φιλοσοφίας του πανεπιστημίου Γλασκώβης. Εχει κάνει μεταδιδακτορικές σπουδές στα πανεπιστήμια της Οξφόρδης (Aγγλία, όπου εξετάσθηκε και  εγκρίθηκε ως εναίσιμος διατριβή το παρουσιαζόμενο έργο του “Plato and Saint Paul on Man”) και του Γέηλ (Υale - USA). Δίδαξε ως καθηγητής Ηθική και Κοινωνική Φιλοσοφία, Φιλοσοφία της Θρησκείας και Φιλοσοφία του Δικαίου στα πανεπιστήμια De Paul, St. John και William  Patreson των Η.Π.Α. Από το 1959 έως το 1986 υπηρέτησε αλληλοδιαδόχως ως ιερατικός προϊστάμενος και διευθυντής των Ελληνικών Σχολείων της Αρχιεπισκοπής Θυατείρων και Μεγάλης Βρεταννίας και της Αρχεπισκοπής Βορείου και Νοτίου Αμερικής. Μητροπολίτης Φωκίδος εξελέγη το 1986 και υπηρετεί μέχρι σήμερα σ΄ αυτή τη Μητρόπολη, διακονώντας με σεμνότητα και ταπεινότητα το ποίμνιό του και ανταποκρινόμενος με χαρά σε κάθε πρόσκληση για συνεργασία με τους φορείς της εκπαίδευσης, την οποία ιδιαίτερα αγαπά καθώς και ο ίδιος την έχει υπηρετήσει τόσο από τη θέση του διδάσκοντος όσο και του διοικητικού στελέχους.

* Τον ευχαριστούμε για την ευχή, η οποία ήταν πραγματική ευλογία που μας ενίσχυσε πνευματικά και μας εμψύχωσε στο διδακτικό έργο μας κατά τη διάρκεια της απερχομένης σχολικής χρονιάς καθώς και για το επιστημονικό και διδακτικό υλικό που μας δώρισε και ευχόμαστε ο καλός Θεός να του χαρίζει υγεία και να τον ενδυναμώνει ούτως έτσι να συνεχίζει να ποιμαίνει θεοφιλώς και να διακονεί με την ίδια αγάπη και διάθεση προσφοράς την εκκλησιαστική περιφέρεια της Φωκίδας.   

* Ο Χάρης Ανδρεόπουλος είναι θεολόγος, M.Sc. Iστορικής Θεολογίας, υπ. Δρ. του ΑΠΘ, καθηγητής (ΠΕ01) στο Γυμνάσιο και το Γενικό Λύκειο Γαλαξιδίου N. Φωκίδας. Συνεργάζεται με την εφημερίδα “Eλευθερία” της Λάρισας και την πύλη εκκλησιαστικών ειδήσεων “Amen”.

"Οχι εγώ" - κείμενα πολιτικής θεολογίας

Το τμήμα Θεολογίας τίμησε τον καθηγητή Ιωάννη Γαλάνη

Ο Τομέας Βιβλικής Γραμματείας και Θρησκειολογίας του Τμήματος Θεολογίας του Α.Π.Θ. και το Τμήμα Θεολογίας της Θεολογικής Σχολής του Α.Π.Θ. τίμησαν τον Ομότιμο Καθηγητή της Καινής Διαθήκης κ. Ιωάννη Λ. Γαλάνη με εκδήλωση, που πραγματοποιήθηκε την Τρίτη, 10 Μαϊου 2011, στην αίθουσα τελετών  του παλαιού κτιρίου της Φιλοσοφικής Σχολής του Α.Π.Θ.

Την εκδήλωση χαιρέτισαν η Αντιπρύτανης του Α.Π.Θ. κυρία Δέσπω Λιάλιου, ο Κοσμήτορας της Θεολογικής Σχολής Α.Π.Θ. Καθηγητής κ. Μιχάλης Τρίτος, ο Πρόεδρος του Τμήματος Θεολογίας της Θεολογικής Σχολής του Α.Π.Θ. Καθηγητής κ. Δημήτριος Καϊμάκης, η Διευθύντρια του Τομέα Βιβλικής Γραμματείας και Θρησκειολογίας Αν. Καθηγήτρια κυρία Άννα Κόλτσιου-Νικήτα και ο Διευθυντής της Ελληνικής Βιβλικής Εταιρίας κ. Μιχάλης Χατζηγιάννης.

Ακολούθησαν οι εισηγήσεις:

* του Επ. Καθηγητή κ. Χαράλαμπου Ατματζίδη με τίτλο: “Οι ερμηνευτικές αρχές στο επιστημονικό έργο του Καθηγητή Ιωάννη Γαλάνη”  και

* της Λέκτορος κυρίας Αικατερίνης Τσαλαμπούνη με τίτλο: “Άνθρωπος και κτίση στο ερμηνευτικο έργο του Καθηγητή Ιωάννη Γαλάνη και η σύγχρονη οικολογική ερμηνεία”.

Κατά την εκδήλωση επιδόθηκε στον τιμώμενο Καθηγητή Τιμητικός Τόμος με τίτλο: “Αγία Γραφή και Αρχαίος Κόσμος”. Ακολούθησε η αντιφώνηση του τιμώμενου Ομότιμου Καθηγητή.

Την εκδήλωση οργάνωσαν η Αν. Καθηγήτρια κυρία Άννα Κόλτσιου-Νικήτα, ο Επ. Καθηγητής κ. Χαράλαμπος Ατματζίδης και ο  Ε.Τ.Ε.Π. κ. Νικόλαος Ρόσιος. Tην όλη εκδήλωση συντόνιζε η Επ. Καθηγήτρια κυρία Αγγελική Ζιάκα.

1. Σύντομο βιογραφικό:  Ο Ιωάννης Λ. Γαλάνης (Ι. Γ.) είναι Ομότιμος Καθηγητής της Θεολογικής Σχολής του Α.Π.Θ. Γεννήθηκε στο χωριό Αθαμάνιο του Νομού Άρτας στις 3 Νοεμβρίου 1940. Είναι απόφοιτος του οκτατάξιου Γυμνασίου Άρτας, πτυχιούχος της Θεολογικής Σχολής του Πανεπιστημίου Αθηνών και Διδάκτορας της Θεολογικής Σχολής του Α.Π.Θ. Ο Ι. Γ. σπούδασε επίσης, νομικά στο Πανεπιστήμιο Θεσσαλονίκης, φοίτησε στο Τμήμα Μεταπτυχιακών Σπουδών της Θεολογικής Σχολής του Α.Π.Θ. και με υποστροφία στις Θεολογικές Σχολές (Καθολική και Ευαγγελική) του Πανεπιστημίου του Μονάχου. 

Κατά το έτος 1978 διετέλεσε Επιμελητής στην έδρα της Ιστορίας των Χρόνων της Καινής Διαθήκης και Ερμηνείας της Καινής Διαθήκης της Θεολογικής Σχολής του Α.Π.Θ. και από το τέλος του ίδιου έτους εντάχθηκε στο διδακτικό προσωπικό του Τμήματος Θεολογίας της Θεολογικής Σχολής του Α.Π.Θ., από όπου και συνταξιοδοτήθηκε, με τη συμπλήρωση του 67^ου έτους της ηλικίας του, ως Τακτικός Καθηγητής.

Ο Ι. Γ. διετέλεσε Αναπληρωτής Πρόεδρος του Τμήματος Θεολογίας κατά τα έτη 1987-1989 και κατά τα έτη 1991-1993 εκλέχτηκε Πρόεδρος του ίδιου Τμήματος. Επίσης από το 1986-2007 εκλέχτηκε πολλές φορές Διευθυντής του Τομέα Βιβλικής Γραμματείας και Θρησκειολογίας. Διετέλεσε επίσης Πρόεδρος της Επιτροπής Κληροδοτημάτων και Αντιπρόεδρος της Επιτροπής Σπουδών του Αριστοτελείου Πανεπιστημίου Θεσσαλονίκης. Εκτός από τη Θεολογική Σχολή, ο κ. Γαλάνης έχει διδάξει στο Σχολείο της Νέας Ελληνικής Γλώσσας και στα ιδιωτικά Εκπαιδευτήρια (Γυμνάσιο και Λύκειο) Δ. Δημητριάδη, στην Ανωτέρα Εκκλησιαστική και Παιδαγωγική Ακαδημία Θεσσαλονίκης, στη Σ.Ε.Λ.Μ.Ε. Καβάλας, στη Σ.Ε.Λ.Μ.Ε Θεσσαλονίκης και στη Σ.Ε.Λ.Μ.Ε Λάρισας. Δίδαξε επίσης για ένα χρόνο ως επισκέπτης καθηγητής στο Ινστιτούτο Ορθοδόξου Θεολογίας του Πανεπιστημίου του Μονάχου μαθήματα Ερμηνείας και Θεολογίας της Καινής Διαθήκης. Ο Ι. Γ. υπήρξε από το 1994 έως το 2010 Πρόεδρος της Ελληνικής Εταιρίας Βιβλικών Θεολόγων. Είναι μέλος Εταιρίας Λογοτεχνών και Συγγραφέων Ηπείρου. Είναι για μια δεκαπενταετία μέλος της Τριμελούς Επιτροπής Καθηγητών της Θεολογικής Σχολής, η οποία έχει αναλάβει το επιστημονικό μέρος των διεθνών επιστημονικών συνεδρίων, τα οποία διοργανώνει κάθε χρόνο η Ιερά Μητρόπολις Βεροίας, Ναούσης και Καμπανίας στο πλαίσιο των μηνιαίων εκδηλώσεων των «ΠΑΥΛΕΙΩΝ». Έλαβε μέρος σε πολλά επιστημονικά συνέδρια στην Ελλάδα και στο εξωτερικό με εισηγήσεις και ανακοινώσεις.

Κλήθηκε και έδωσε μια σειρά μαθημάτων στους φοιτητές των Θεολογικών Σχολών της Σόφιας και του Τυρνόβου της Βουλγαρίας. Ο κ. Γαλάνης έχει ευρεία κοινωνική δραστηριότητα. Ίδρυσε τη χορωδία θηλέων του ιερού Ναού Κυρίλλου και Μεθοδίου, η οποία έχει τιμηθεί με πολλά βραβεία στην Ελλάδα και το εξωτερικό. Για πολλά χρόνια στον ίδιο Ναό πραγματοποιούσε τακτικές συνάξεις μελέτης της Αγίας Γραφής, όπου συμμετείχαν άτομα υψηλού μορφωτικού επιπέδου. Πραγματοποίησε επίσης στη Θεσσαλονίκη και σε πολλές πόλεις της Ελλάδας πολλές ομιλίες, σχετικές με θέματα ερμηνείας και θεολογίας της Αγίας Γραφής.

2. Συγγραφικό έργο (επιλογή):

Ι. Βιβλία:

1. ΥΙΟΘΕΣΙΑ. Η χρήσις του όρου παρά Παύλω εν σχέσει προς τα νομικά και θεολογικά δεδομένα των λαών του περιβάλλοντός του, (Θεσσαλονίκη 1977, διδακτορική διατριβή). 2. ΔΕΞΙΑ - ΑΡΙΣΤΕΡΑ. Η χρήση των λέξεων στην Καινή Διαθήκη και το περιβάλλον της, ΕΕΘΣ 25 (1980). 3. Η σχέση ανθρώπου και κτίσεως κατά την Καινή Διαθήκη, Θεσσαλονίκη 1984. 4. Το ιστορικό πλαίσιο της Καινής Διαθήκης. Συνοπτική Ιστορία της εποχής της Καινής Διαθήκης, Θεσσαλονίκη. 5. Άνθρωπος και κτίση στη βιβλική παράδοση, Θεσσαλονίκη 2010, σελ. 335.

ΙΙ. Υπομνήματα:

1. Η Πρώτη Επιστολή του Αποστόλου Παύλου προς Θεσσαλονικείς, Θεσσαλονίκη 1985, σελ. 358. 2. Η Δευτέρα Επιστολή του Αποστόλου Παύλου προς Θεσσαλονικείς, Θεσσαλονίκη 1989, σελ. 272.

ΙΙΙ. Μελέτες - Άρθρα: Βιβλικές, Ερμηνευτικές και Θεολογικές Μελέτες (Συλλογή), Θεσσαλονίκη 2001, σελ. 792.

IV. Συλλογικές εργασίες:

1. Η Καινή Διαθήκη. Το πρωτότυπο κείμενο με νεοελληνική μετάφραση στη δημοτική με βάση το κριτικό κείμενο (συνεργάστηκαν οι καθηγητές Σ. Αγουρίδης - Π. Βασιλειάδης - Ι. Γαλάνης - Γ. Γαλίτης - Ι. Καραβιδόπουλος και Β. Στογιάννος), έκδ. ΕΛΛΗΝΙΚΗΣ ΒΙΒΛΙΚΗΣ ΕΤΑΙΡΙΑΣ, Αθήνα 1985. Η Καινή Διαθήκη, 2η αναθεωρημένη έκδοση με βάση το εκκλησιαστικό κείμενο (συνεργάστηκαν οι καθηγητές Π. Βασιλειάδης - Ι. Γαλάνης - Γ. Γαλίτης και Ι. Καραβιδόπουλος), Αθήνα 1989. 2. Συνεργάτης του Παγκοσμίου Βιογραφικού Λεξικού, στο οποίο δημοσίευσε πολλά λήμματα (εκδ. ΕΚΔΟΤΙΚΗ ΑΘΗΝΩΝ). 3. Μέλος της ομάδας επιστημόνων, η οποία μετέφρασε στη νεοελληνική γλώσσα το βιβλίο του γνωστού γερμανού ανθρωπιστή και θεολόγου A. Schweitzer, Geschichte der Leben - Jesu - Forschung (εκδόθηκε στη σειρά ΒΑΣΙΚΕΣ ΑΓΙΟΓΡΑΦΙΚΕΣ ΜΕΛΕΤΕΣ). 4. Είναι ένας από τους τρεις κριτές του διδακτικού βιβλίου των Θρησκευτικών της Β ́ Γυμνασίου «Ο Χριστός και ο σύγχρονος κόσμος». 5. Επιμελήθηκε την ελληνική έκδοση του βιβλίου «Η καθημερινή ζωή την εποχή του Χριστού», μετάφραση Έρσης Αντωνιάδου του αγγλικού πρωτοτύπου «Daily Life at the time of Jesus» (εκδ. της ΕΛΛΗΝΙΚΗΣ ΒΙΒΛΙΚΗΣ ΕΤΑΙΡΙΑΣ). 6. Είναι μέλος της ομάδας καθηγητών η οποία πραγματοποίησε την κριτική επιμέλεια των κειμένων της ελληνικής έκδοσης «ΑΤΛΑΣ ΤΗΣ ΒΙΒΛΟΥ» (εκδ. εφημ. ΚΑΘΗΜΕΡΙΝΗ).

V. Εργασίες σε ηλεκτρονική μορφή:

Βιβλικές παραθέσεις στα έργα των πατέρων και εκκλησιαστικών συγγραφέων της Ανατολικής Εκκλησίας. Οι 300.000 περίπου σημειογραφίες των χωρίων της Παλαιάς και της Καινής Διαθήκης έχουν αποδελτιωθεί από τα έργα των πατέρων και εκκλησιαστικών συγγραφέων, κατά την έκδοση του J. P. Migne, και έχουν ενταχθεί σε πρόγραμμα Η/Υ. Ο χρήστης του προγράμματος μπορεί για κάθε χωρίο της Αγίας Γραφής να έχει αμέσως στη διάθεσή του ποιος πατέρας και εκκλησιαστικός συγγραφέας από τον πρώτο μέχρι και τον 15^ο αι. χρησιμοποιεί το χωρίο και πώς το χρησιμοποιεί. Δηλαδή κάνει ερμηνεία του χωρίου, τον βοηθάει να κάνει ηθικές παραινέσεις, να στηρίξει δογματικές θέσεις, να καταπολεμήσει αιρετικές διδασκαλίες κλπ.

Το κείμενο επιμελήθηκε ο επίκ. καθηγητής Χ. Ατματζίδης και τις φωτογραφίες ο λέκτορας Μ. Γκουτζιούδης 

Παρουσιάζεται η "Μεγάλη Ορθόδοξη Χριστιανική Εγκυκλοπαίδεια", ευλογούντος του Πατριάρχη

* Εκδήλωση στο Μέγαρο Μουσικής Αθηνών στις 27 Ιουνίου, με τη συμμετοχή του Οικουμενικού Πατριάρχου κ.κ. Βαρθολομαίου

Kαι το όνομα αυτής: “Μεγάλη Ορθόδοξη Χριστιανική Εγκυκλοπαίδεια” (M.O.X.E) . Πρόκειται για ένα σπουδαίο επιστημονικό έργο το οποίο εκδίδεται από τον γνωστό εκδοτικό οίκο  "Στρατηγικές εκδόσεις Ιω. Φλώρος" που από μακρού χρόνου είχε συλλάβει την ιδέα της έκδοσης μιας πολύτομης εγκυκλοπαίδειας η οποία θα αφορούσε την Ορθοδοξία. Η ιδέα αυτή πήρε ήδη σάρκα και οστά στη μορφή της “Μ.Ο.Χ.Ε”, η οποία πρόκειται να παρουσιασθεί στο πλαίσιο ειδικής εκδήλωσης που θα πραγματοποιηθεί στις 27 Ιουνίου στο Μέγαρο Μουσικής Αθηνών επί παρουσία και με την ευλογία της Αυτού Θειοτάτης Παναγιότητος, του Οικουμενικού Πατριάρχου κ.κ. Βαρθολομαίου.

Ως στόχος της έκδοσης τέθηκε  η δημιουργία μίας όσο το δυνατόν πληρέστερης εγκυκλοπαίδειας που θα καλύπτει τις ανάγκες του αναγνωστικού κοινού στο γνωσιολογικό αντικείμενο της Ορθοδοξίας με σκοπό ο αναγνώστης να μπορεί εύκολα και γρήγορα να ανατρέχει στο θέμα που τον ενδιαφέρει και να ικανοποιεί τις απαιτήσεις του με ακριβή και ολοκληρωμένο τρόπο.

Η εκδοτική πρωτοβουλία συνάντησε την ένθερμη στήριξη ικανής ομάδας επιστημόνων εγνωσμένου κύρους από τους οποίους συγκροτήθηκε Eπιστημονική Επιτροπή έκδοσης στην οποία συμμετέχουν οι κ.κ.:  Νικ. Ζαχαρόπουλος, ομότιμος καθηγητής της Θεολογικής Σχολής του ΑΠΘ, Πέτρος Βασιλειάδης, καθηγητής της Θεολογικής Σχολής του ΑΠΘ, Γεώργιος Φίλιας, καθηγητής της Θεολογικής Σχολής του ΕΚΠΑ, Νικ. Νικολαϊδης καθηγητής της Θεολογικής Σχολής του ΕΚΠΑ, Χρ. Οικονόμου καθηγητής της Θεολογικής Σχολής του ΑΠΘ, Χρυσόστομος Σαββάτος Μητροπολίτης Μεσσηνίας και καθηγητής της Θεολογικής Σχολής του ΕΚΠΑ, Ελπιδοφόρος Λαμπρυνιάδης Μητροπολίτης Προύσης και αναπληρωτής καθηγητής της Θεολογικής Σχολής του ΑΠΘ και Γαβριήλ Παπανικολάου πρωτοσύγκελλος - γενικός διευθυντής των υπηρεσιών της Ιεράς Αρχιεπισκοπής Αθηνών. Το συντονισμό και επιμέλεια της έκδοσης έχει η κ. Λίτσα Χατζοπούλου, δρ. Νεοελληνικής Φιλολογίας

Στη συγγραφική ομάδα μετέχει το σύνολο των μελών του διδακτικού εκπαιδευτικού προσωπικού (ΔΕΠ) των δύο θεολογικών Σχολών (Αθηνών και Θεσσαλονίκης), μέλη του εκπαιδευτικού προσωπικού των Ανωτάτων Εκκλησιαστικών Ακαδημιών, θεολόγοι εκπαιδευτικοί της Β/θμιας εκπαίδευσης με εξειδικευμένες μεταπτυχιακές σπουδές (μεταξύ των οποίων και  Θεσσαλοί θεολόγοι, από το Βόλο ο Παν. Καλαϊτζίδης, Δρ. Θεολογίας, δ/ντής της Ακαδημίας Θεολογικών Σπουδών, π. Θεμιστοκλής Μουρτζανός, Δρ. Θεολογίας και από τη Λάρισα ο Χάρης Ανδρεόπουλος, M. Sc. Eκκλησιαστικής Ιστορίας, υπ. Δρ. του ΑΠΘ) μαζί με ερευνητές άλλων κλάδων των ανθρωπιστικών επιστημών,  καθώς και Επισκόπους της Εκκλησίας της Ελλάδος και των ελληνόφωνων εκκλησιαστικών διοικήσεων με εγνωσμένη συνεισφορά στα θεολογικά γράμματα.

Οι τομείς που καλύπτονται στα περιεχόμενα της Μ.Ο.Χ.Ε. είναι οι εξής: Ιστορία της Ορθόδοξης Εκκλησίας, Θεολογία της Ορθόδοξης Εκκλησίας, Ιστορία του Οικουμενικού Πατριαρχείου, Ιστορία των Πρεσβυγενών Πατριαρχείων, Ιστορία της Εκκλησίας της Ελλάδος και των λοιπών αυτοκεφάλων Εκκλησιών, Ιστορία των Μητροπόλεων και Ιερών Μονών όλων των Ορθοδόξων χωρών και Ορθοδόξων ιεραποστολών, Παρουσίαση όλων των Ορθοδόξων Θεολογικών Σχολών, Βίοι αγίων και σύγχρονων γεροντικών μορφών, Βιογραφίες Ιεραρχών, Ηγουμένων και θεολόγων, Παρουσίαση του έργου των Πατέρων και των Οικουμενικών Συνόδων, Εγκυκλοπαίδεια της Αγίας Γραφής, Ερμηνεία της λειτουργικής ζωής, Γενικά θρησκευτικά, ηθικά, κοινωνικά και διορθόδοξα και διαχριστιανικά θέματα, Ιστορία των εκκλησιαστικών τεχνών, Ποιμαντικά θέματα, Παρουσίαση της εκκλησιαστικής και θρησκευτικής φιλολογίας, Παρουσίαση βασικών κειμένων της Νεοελληνικής Γραμματείας που αναφέρονται στην Εκκλησία, Παρουσίαση Ορθοδόξων εκδοτικών οίκων, εφημερίδων και περιοδικών, ελληνικών και ξένων και Οδηγός της Ορθοδοξίας στο διαδίκτυο.

Το 12τομο έργο περιλαμβάνει 6.600 σελίδες, 14.400 λήμματα, 6.600.000 λέξεις, 7.800 φωτογραφίες, αγιογραφίες, ζωγραφικούς πίνακες, χάρτες, χαλκογραφίες, γκραβούρες και αδημοσίευτο φωτογραφικό υλικο. Μέχρι στιγμής έχει ολοκληρωθεί η έκδοση των τεσσάρων πρώτων τόμων, η παρουσίαση των οποίων, όπως προαναφέρθηκε, θα πραγματοποιηθεί στο πλαίσιο ειδικής εκδήλωσης στις 27 του ερχομένου Ιουνίου, στις 11 π.μ., στο Μέγαρο Μουσικής Αθηνών. Την παρουσίαση της Εγκυκλοπαίδειας θα πραγματοποιήσουν ιεράρχες, ακαδημαϊκοί και καθηγητές πανεπιστημίου.

* Η έκδοση της Μεγάλης Ορθόδοξης Χριστιανικής Εγκυκλοπαίδειας τελεί υπό την αιγίδα του Οικουμενικού Πατριάρχου κ.κ. Βαρθολομαίου Α΄ και του Αρχιεπισκόπου Αθηνών και πάσης Ελλάδος κ.κ. Ιερωνύμου Β΄ και έχει τις ευλογiες των Πατριαρχεiων Αλεξανδρείας, Αντιοχείας, Ιεροσολύμων, της Αρχιεπισκοπής Νέας Ιουστινιανής & πάσης Κύπρου και της Αρχιεπισκοπής Τιράνων, Δυρραχίου & πάσης Αλβανίας.

XA.AN.

                 

Γιαγκάζογλου: Tι θρησκευτικό μάθημα θέλουμε

Ο Σύμβουλος του Παιδαγωγικού Ινστιτούτου Σταύρος Γιαγκάζογλου απαντά στο γιατί θα πρέπει να είναι υποχρεωτικό μάθημα τα Θρησκευτικά στο Νέο Λύκειο και εξηγεί την άποψή του στην Athens Voice ως ακολούθως:

Συνήθως οι επικριτές της υποχρεωτικής διδασκαλίας των Θρησκευτικών θεωρούν ως δεδομένο το στενά ομολογιακό και κατηχητικό χαρακτήρα τους. Η πραγματικότητα αυτή προκαλεί εντάσεις που αποκαλύπτουν συχνά διαμετρικά αντιτιθέμενες θέσεις για τη θρησκευτική εκπαίδευση στο δημόσιο σχολείο. Θεωρούμε ότι είναι καιρός τα Θρησκευτικά στο «Νέο Λύκειο» να προσλάβουν ένα πιο ανοικτό και πλουραλιστικό περιεχόμενο. Διατηρώντας και επεκτείνοντας τον γνωσιακό και παιδαγωγικό χαρακτήρα του, το μάθημα μπορεί να ανταποκριθεί στις σύγχρονες μορφωτικές ανάγκες των μαθητών, υπηρετώντας ένα «θρησκευτικό γραμματισμό», ο οποίος εντάσσεται σε έναν πολιτισμικό εγκλιματισμό στην ευρύτερη κοινωνική πραγματικότητα. Πρόκειται για καίρια διάσταση της θρησκευτικής αγωγής, που συμβάλλει στη δημιουργία θρησκευτικά συνειδητοποιημένων και διαλεγόμενων πολιτών.

Η εναλλακτική θεώρηση των Θρησκευτικών στο Νέο Λύκειο θα έχει επίκεντρο τη θρησκευτική παράδοση του τόπου, που σαρκώθηκε στη ζωή και αποτυπώθηκε στα μνημεία του πολιτισμού της Ορθοδοξίας. Οι μαθητές είναι χρήσιμο και πολύτιμο να γνωρίζουν τη θρησκευτική παράδοση του τόπου και συνάμα να διαλέγονται με τις χριστιανικές παραδόσεις της Ευρώπης και του κόσμου, αλλά και με τα μεγάλα θρησκεύματα, ιδιαίτερα όσα ενδιαφέρουν την ελληνική κοινωνία. Η διευρυμένη αυτή θρησκευτική εκπαίδευση εξετάζει ερευνητικά και κριτικά την προσφορά στην ιστορία και στον πολιτισμό κάθε θρησκευτικής παράδοσης, αποβλέποντας στο θρησκευτικό γραμματισμό, αλλά και στην ευαισθητοποίηση και στον αναστοχασμό των μαθητών απέναντι στο δικό τους θρησκευτικό και ηθικό προβληματισμό.

Ένα τέτοιο μάθημα Θρησκευτικών μπορεί να είναι ζήτημα επιλογής για έναν έφηβο στο Λύκειο - προθάλαμο της τριτοβάθμιας εκπαίδευσης; Ποιο μάθημα θα συζητά τα ηθικά και υπαρξιακά ερωτήματά του ως ερμηνευτική αναζήτηση του νοήματος, ως υποδομή για την ίδια τη ζωή; Όταν τα Θρησκευτικά δεν διδάσκονται υποχρεωτικά, πώς θα αντιμετωπιστούν τα ολοένα και αυξανόμενα ζητήματα διαπολιτισμικής αγωγής, θρησκευτικού φονταμενταλισμού, θρησκευτικής ετερότητας, ηθικής ανάπτυξης και συμπεριφοράς κ.ά.; Η Ελληνική Πολιτεία έχει ευθύνη για μια σύγχρονη και υπεύθυνη θρησκευτική αγωγή. Για να διαχειριστεί επιτυχώς το θρησκευτικό φαινόμενο στην πολυείδεια και πολυπλοκότητά του, είναι ανάγκη οι πολίτες να γνωρίζουν έγκυρα τις πραγματικές διαστάσεις του.

* Στην ίδια στήλη της εφημερίδας φιλοξενείται και το ΟΧΙ στα Θρησκευτικά, το οποίο διατυπώνει η αν. καθηγήτρια του Παν/μίου Αθηνών Εύη Ζαμπέτα.

"Κυριακοδρόμιο": Μια νέα έκδοση από το Ιδρυμα "Aρτος Ζωής"

Toυ Μόσχου Γκουτζιούδη,
λέκτορα τμ. Θεολογίας του ΑΠΘ

Σήμερα, τελευταία ημέρα (Δευτέρα, 9/5/2011) της 8ης Διεθνούς Εκθεσης Βιβλίου Θεσσαλονίκης (ΔΕΒΘ) στην αίθουσα “Οδυσσέα Ελύτη” του Περιπτέρου 13, το Ίδρυμα Άρτος Ζωής οργάνωσε συζήτηση με θέμα «Το Ευαγγέλιο στη σύγχρονη μεταχριστιανική Ευρώπη» με ομιλητές τους: Πέτρο Βασιλειάδη, καθηγητή στο Τμήμα Θεολογίας του ΑΠΘ, Αικατερίνη Τσαλαμπούνη, λέκτορα στο Τμήμα Ποιμαντικής και Κοινωνικής Θεολογίας του ΑΠΘ και Παναγιώτη Υφαντή, επίκουρο καθηγητή στο Τμήμα Θεολογίας του ΑΠΘ.

Συντονιστής της συζήτησης ήταν ο Πρόεδρος του Δ.Σ. του Ιδρύματος Άρτος Ζωής, και διευθυντής των περιοδικών Δελτίο Βιβλικών Μελετών και Νέα Εστία, κ. Σταύρος Ζουμπουλάκης. Αφορμή της εκδήλωσης αποτέλεσε η έκδοση από τον Άρτο Ζωής του Κυριακοδρομίου. Μιας συλλογής δηλαδή από κηρύγματα στις περικοπές των Ευαγγελίων που έχουν οριστεί να διαβάζονται κατά τη θεία λειτουργία των Κυριακών του εκκλησιαστικού έτους. Τη συζήτηση παρακολούθησαν και συμμετείχαν σε αυτή, εκτός από τους επισκέπτες της ΔΕΒΘ, ο Πρόεδρος του Τμήματος Θεολογίας του ΑΠΘ, καθηγητής Δημήτριος Καϊμάκης και ο καθηγητής του Τμήματος Θεολογίας του ΑΠΘ Μιλτιάδης Κωνσταντίνου, ο οποίος συμμετέχει ως συγγραφέας στο Κυριακοδρόμιο. Επίσης παραβρέθηκαν ο Πρόεδρος του Πανελλήνιου Θεολογικού Συνδέσμου ΚΑΙΡΟΣ, κ. Γρηγόριος Μαυροκωστίδης, αρκετοί θεολόγοι αλλά και φοιτητές του Τμήματος Θεολογίας.

Ο πλήρης τίτλος του νέου βιβλίου είναι: Κυριακοδρόμιο. Γραπτά κηρύγματα βιβλικών θεολόγων στα ευαγγελικά αναγνώσματα και στη συλλογική αυτή προσπάθεια συμμετέχουν οι παρακάτω καθηγητές των Θεολογικών Σχολών Αθηνών και Θεσσαλονίκης: Σ. Αγουρίδης, Χ. Ατματζίδης, Σ. Δεσπότης, Θ. Ιωαννίδης, Χ. Καρακόλης, Ι. Καραβιδόπουλος, Μ. Κωνσταντίνου, Κ. Μπελέζος, Γ. Πατρώνος, Σ. Παπαλεξανδρόπουλος, Αικ. Τσαλαμπούνη, Στ. Χατζησταματίου. Δέκα καινοδιαθηκολόγοι, ένας παλαιοδιαθηκολόγος και ένας θρησκειολόγος. Ο πρόλογος του βιβλίου έχει συνταχθεί από τον κ. Σταύρο Ζουμπουλάκη, ενώ η εισαγωγή, στην οποία εξηγείται στον αναγνώστη τι είναι Κυριακοδρόμιο και ποια η ιστορία του, από τον π. Αντώνιο Πινακούλα. Στο βιβλίο περιλαμβάνονται κηρύγματα που δεν εκφωνήθηκαν ποτέ σε ναούς, όπως ίσως δίνεται η εντύπωση, αλλά συντάχθηκαν από καθηγητές θεολογίας για πρώτη φορά προκειμένου να βοηθηθεί ο κλήρος στην προετοιμασία του κηρύγματος. Η ιδέα ανήκει στον αείμνηστο πια καθηγητή Σάββα Αγουρίδη (†2009), ο οποίος πρότεινε την έκδοση του το 1998 για να ενισχυθεί το κήρυγμα των ποιμένων της Εκκλησίας με ένα βιβλίο στο οποίο θα περιέχονταν γραπτά κηρύγματα σε όλες τις ευαγγελικές περικοπές που διαβάζονται στην Εκκλησία κατά τις Κυριακές του εκκλησιαστικού έτους. Ο στόχος της έκδοσης του Κυριακοδρομίου στη σκέψη του καθηγητή Αγουρίδη ήταν να ανανεωθεί ή τουλάχιστον να βελτιωθεί το κήρυγμα στην Ορθόδοξη Εκκλησία, κάτι που όπως σημειώνεται ορθά στον πρόλογο του Κυριακοδρομίου αποτελεί την πιο πικρή ώρα της κυριακάτικης θείας λειτουργίας. Είμαι σίγουρος ότι οι περισσότεροι αναγνώστες του βιβλίου μόλις διαβάσουν τη δεύτερη παράγραφο της πρώτης σελίδας του προλογίσματος θα συμφωνήσουν ότι έτσι ακριβώς αισθάνονται και οι ίδιοι σε όποιο ναό και αν εκκλησιάζονται, έστω και αν το κήρυγμα εκφωνείται από έμπειρο και ικανό ιεροκήρυκα της οικείας μητροπόλεως ή απλώς έχει συνταχθεί από τον μητροπολίτη και έχει διανεμηθεί νωρίτερα στους κληρικούς της μητροπόλεως για να διαβαστεί από τους ιερείς την Κυριακή. Το δεύτερο συμβαίνει κυρίως σε επαρχιακές μητροπόλεις εξαιτίας της αδυναμίας του κλήρου να ανταποκριθεί στο κήρυγμα.

Σε κάθε κήρυγμα του Κυριακοδρομίου που εκδόθηκε πρόσφατα, ακολουθείται η παρακάτω δομή. Αρχικά προτάσσεται σε δύο στήλες το ευαγγελικό κείμενο στο πρωτότυπο και κατόπιν σε νεοελληνική μετάφραση. Εδώ θα πρέπει να σημειωθεί ότι ακολουθήθηκε το Εκλογάδιο της Αποστολικής Διακονίας της Εκκλησίας της Ελλάδος του 2003. Αυτό σημαίνει ότι το πρωτότυπο κείμενο (αριστερή στήλη) προέρχεται από την πατριαρχική έκδοση του 1904 και η μετάφραση (δεξιά στήλη) είναι εκείνη των τεσσάρων καθηγητών της Ελληνικής Βιβλικής Εταιρίας του 1989. Μετά το ευαγγελικό κείμενο ακολουθούν τα σχόλια των συγγραφέων στην παραπάνω περικοπή της Κ.Δ. Οι συγγραφείς αναλύουν με σύντομα σχόλια το ευαγγελικό κείμενο χωρίς όμως να έχει ακολουθηθεί ένας κοινός τρόπος και συνεπώς διατηρήθηκε η προσωπική προτίμηση του καθενός. Άλλοι χρησιμοποιούν περισσότερο τους ερμηνευτές πατέρες και άλλοι λιγότερο έως καθόλου. Άλλοι δανείζονται παραδείγματα από τη νεοελληνική και τη ξένη λογοτεχνία προκειμένου να διανθίσουν με παραδείγματα το κήρυγμα και άλλοι προσφεύγουν στα κείμενα σημαντικών Ορθόδοξων θεολόγων των δύο τελευταίων αιώνων. Άλλοι πάλι, διακρίνουν το κήρυγμα σε ενότητες για να υποβοηθήσουν τον αναγνώστη, ενώ οι περισσότεροι δεν το προτιμούν. Με άλλα λόγια, ο κάθε συγγραφέας δούλεψε τις περικοπές που του ανατέθηκαν με τον τρόπο που αυτός έκρινε. Τα κηρύγματα έχουν έκταση επτά σελίδες κατά μέσο όρο και αυτό σημαίνει ότι καταλαμβάνουν χρονικά διάστημα περίπου δεκαπέντε λεπτών.

Το Κυριακοδρόμιο αποτελείται από 506 σελίδες. Μετά τα κηρύγματα έχει τοποθετηθεί στο βιβλίο ο απαραίτητος κατάλογος με τις συντομογραφίες των βιβλίων της Παλαιάς και της Καινής Διαθήκης κατά αλφαβητική σειρά. Στο τέλος υπάρχουν και σύντομα βιογραφικά των συγγραφέων. Ίσως ο αναγνώστης σκεφτεί εδώ ότι ένα βιβλίο γραμμένο από πανεπιστημιακούς δασκάλους, έστω κι αν περιέχει γραπτά κηρύγματα, δηλαδή κείμενα που απευθύνονται σ’ ένα συγκεκριμένο ακροατήριο, πιθανώς να είναι βαρύ για τους ποιμένες της Εκκλησίας και κατά συνέπεια ακατάλληλο να καταστεί βοήθημα στην προετοιμασία του δικού τους κηρύγματος. Στο Κυριακοδρόμιο αυτό δεν ισχύει. Το βιβλίο έχει συνταχθεί με ωραία και απλή γλώσσα. Οι περικοπές δεν σχολιάζονται όπως για παράδειγμα στις ερμηνευτικές μελέτες και οι αναλύσεις δεν είναι εξονυχιστικές. Τονίζονται μόνο οι απαραίτητες θεολογικές ιδέες που διατρέχουν το κείμενο, αποσαφηνίζονται ορισμένες φράσεις, και εξηγούνται οι ιδιαιτερότητες της εποχής των ευαγγελικών περικοπών. Πουθενά κανείς από τους συγγραφείς δεν αναφέρεται σε σύγχρονους ερμηνευτές, δεν κουράζει με ιστορικές πληροφορίες και φυσικά δεν επιχειρεί να συνδέσει τα όσα λέγονται στο κείμενο με όσα συμβαίνουν στη δική μας εποχή και κοινωνία.

Εκείνο στο οποίο στοχεύουν τα κηρύγματα είναι να διαφανεί το μήνυμα των περικοπών που επιλέχθηκαν ως αναγνώσματα από την Εκκλησία για τους χριστιανούς σήμερα. Γιατί δηλαδή κείμενα, τα οποία προέρχονται από τον 1ο αιώνα μ.Χ., εξακολουθούν να διαμορφώνουν τον τρόπο ζωής των χριστιανών του σύγχρονου κόσμου. Ελπίζουμε ο σκοπός της έκδοσης του Κυριακοδρομίου να επιτευχθεί και το κήρυγμα να ανανεωθεί πράγματι στο μέλλον. Εξάλλου με την παρούσα έκδοση δεν κλείνει το ζήτημα του κηρύγματος για το ίδρυμα Άρτος Ζωής καθώς ο κ. Ζουμπουλάκης μας ανακοίνωσε στο τέλος της συζήτησης ότι κατά το φθινόπωρο έχει προγραμματιστεί η διοργάνωση στην Αθήνα ενός συνεδρίου το οποίο θα αφιερωθεί στο κήρυγμα της Ορθόδοξης Εκκλησίας.

Τιμητική εκδήλωση για τον καθηγητή Ιωάννη Γαλάνη

Το Τμήμα Θεολογίας της Θεολογικής Σχολής Α.Π.Θ. οργανώνει την Τρίτη 10 Μαΐου 2011 και ώρα 18.30 τιμητική εκδήλωση προς τιμήν του ομότιμου καθηγητή της Καινής Διαθήκης του Τμήματος Θεολογίας Ιωάννη Γαλάνη στην αίθουσα Τελετών της Παλιάς Φιλοσοφικής Σχολής.

Πρόγραμμα εκδήλωσης:

18.00-19.00 - Α' Μέρος: Χαιρετισμοί

• Χαιρετισμός των πρυτανικών αρχών του ΑΠΘ, του Κοσμήτορα της Θεολογικής Σχολής, καθηγητή κ. Μιχ. Τρίτου, του προέδρου του Τμήματος Θεολογίας καθηγητή κ. Δημ. Καϊμάκη,  της διευθύντριας του Τομέα Βιβλικής Γραμματείας και Θρησκειολογίας αναπλ. καθηγήτριας κ. Αννα Κόλτσιου – Νικήτα και του διευθυντή της Ελληνικής Βιβλικής Εταιρίας κ. Μιχ. Χατζηγιάννη

19.00-19.30

Β΄ Μέρος - Ομιλίες

    * «Οι ερμηνευτικές αρχές στο επιστημονικό έργο του καθηγητή Ιωάννη Γαλάνη» - Εισήγηση του επίκουρου καθηγητή κ. Χαράλαμπου Ατματζίδη.

* «Ανθρωπος και κτίση στο ερμηνευτικό έργο του καθηγητή Ιωάννη Γαλάνη και η η σύγχρονη οικολογική ερμηνεία» - Εισήγηση της λέκτορος κ. Αικατερίνης Τσαλαμπούνη.

19.30-20.00 Γ΄ Μέρος

Επίδοση του τιμητικού τόμου "Αγία Γραφή και Αρχαίος Κόσμος" από τον Πρόεδρο του Τμήματος Θεολογίας καθηγητή κ. Δ. Καϊμάκη.