Λόγος (και πάλι) για τα Θρησκευτικά
του Νίκου Παύλου,
Θεολόγου-Ιστορικού,
M.A. (Ιστορίας), M.Th. (Θεολογίας)
Τον τελευταίο καιρό έχει ανοίξει μία μεγάλη συζήτηση, κυρίως στις τοποθεσίες του Ιντερνέτ, για το μάθημα των Θρησκευτικών, και την προαιρετικό ή μη χαρακτήρα του. Αν και δε διακρίνεται πάντα για την ποιότητα της, εντούτοις φανερώνει το γενικότερο ενδιαφέρον για τα θέματα της παιδείας, και ιδίως γι’ αυτά που συνδέονται με αρχές και αξίες που είναι αποδεκτές από ένα μεγάλο ποσοστό της κοινωνίας μας. Έτσι, δύσκολα θα γίνονταν τόσος θόρυβος, για ένα μάθημα που έχει, για παράδειγμα, τεχνολογικό προσανατολισμό.Μία συζήτηση όμως για να είναι γόνιμη θα πρέπει να λάβει υπόψη της κάποια δεδομένα.
Αυτά θα πρέπει να αφορούν τη σημερινή κατάσταση του μαθήματος και την προσπάθεια που πρέπει να γίνει, ώστε στο μέλλον να μην υπάρξουν αιτιάσεις εναντίον του. Πάντως ας μη νομίσει κάποιος πως στο παρελθόν τα πράγματα ήταν καλύτερα για το μάθημα των Θρησκευτικών και για τους θεολόγους. Για επίρρωση αυτής θέσης παρατίθενται στη συνέχεια τα εξής που πρόκειται να αποτελέσουν μέρος μιας ευρύτερης έρευνας για το μάθημα των Θρησκευτικών και τις αντιλήψεις που είχε γι’ αυτό η ελληνική κοινωνία:« Δια λόγους ους κρείττον να παραλείπω, τα θρησκευτικά μαθήματα σφόδρα εξέπεσαν εν τη συνειδήσει των μαθητών μας ως άχρηστον δυνάμενον να τίθηται ή να αφαιρήται εκ του προγράμματος των ημετέρων σχολείων άνευ παραβλάψεων του σκοπού αυτού διό και μάλλον απρόσεκτοι και αμελείς είναι εις το μάθημα τούτον ή εις παν άλλο μάθημα» (Δ. Ζαγγογιάννης, Συμβολαί εις την αναμόρφωσιν της παρ΄ημιν Μέσης Εκπαιδεύσεως, Αθήναι 1889, σ. 45), «Το μάθημα των Θρησκευτικών προπαρασκευάζει μόνον –η υπογράμμιση δική μου- δια την μέλλουσαν ζωήν» (Θέση μέλους του Ανωτάτου Συμβουλίου Εκπαιδευτικού Προγράμματος, στο π. Γ. Μεταλληνός, Θεολογικός Αγώνας 1962- Ιστορία, Αθήνα 1989, σ. 28. Πρβλ. και σ. 114 του ίδιου βιβλίου), « …με υψωμένη όμως φωνή διακήρυττε ότι δεν διορίζει άλλους θεολόγους, γιατί η Ελλάδα θα γίνει σύγχρονο κράτος και διεθνώς προβάλλεται όχι ως ορθόδοξη, αλλ’ ως κλασική. Η Θεολογική Σχολή ας κλείσει, δεν τον ενδιαφέρει. Χρειαζόμαστε μηχανές και μηχανικούς» (Η απάντηση που έδωσε ο υπουργός παιδείας Γρ. Κασιμάτης σε φοιτητές Θεολογίας στις 15 Μαρτίου 1962, όπ. παρ. σ. 47) και «Εδώ δεν έχομεν θέσεις για τεχνικά μαθήματα και θα κυττάξωμεν τα Θρησκευτικά» (Γρ. Κασιμάτης, όπ. παρ. σ. 130), «…οι καθηγητές θεολόγοι θα κινδυνεύσουν να ακολουθήσουν τη μοίρα των σαγματοποιών, των ελληνοραπτών και των αείμνηστων λεμβούχων» (Κ. Τσουκαλάς, Εκκλησιαστικοί μονόλογοι, εφημερίδα ΤΟ ΒΗΜΑ, 11-6-95. Στα κείμενα ακολουθείται η ορθογραφία του πρωτότυπου). Εκείνο όμως που πρέπει να τονιστεί είναι πως τα Θρησκευτικά «κράτησαν» τη θέση τους στο ωρολόγιο πρόγραμμα των σχολείων, και εξακολουθούν να είναι σεβαστά και αγαπητά στη μεγάλη πλειοψηφία των συμπολιτών μας. Αυτό οφείλεται πρώτιστα στην προσπάθεια των ίδιων των μαχόμενων θεολόγων καθηγητών της έδρας που διδάσκουν το μάθημα.
Με τη συνέπειά τους, την επιστημονική τους κατάρτιση (ένα μεγάλο ποσοστό έχει μεταπτυχιακούς τίτλους σπουδών και άλλα πανεπιστημιακά πτυχία) και τον αγώνα τους μέσα στην τάξη αποδεικνύουν καθημερινά πως αξίζει η παρακολούθηση ενός θρησκευτικού μαθήματος που δίνει γνώσεις βοηθώντας έτσι στην προσέγγιση της πραγματικότητας στην οποία θα ζήσει ο αυριανός πολίτης. Αν και η φωνή τους δεν ακούγεται όσο θα έπρεπε, εντούτοις το έργο τους είναι γνωστό και σε γονείς και σε μαθητές, και αυτό είναι το πλέον σημαντικό.Πρέπει όμως να υπογραμμιστεί, για μία ακόμη φορά, πως το ενδιαφέρον θα πρέπει να επικεντρωθεί στο μέλλον και να αφορά την ταυτότητα του μαθήματος.
Είναι απαραίτητο να ξεκινήσει επιτέλους ένας διάλογος που θα βάλει όλα τα ερωτήματα στο τραπέζι και θα κάνει προτάσεις που θα βοηθήσουν στην καλύτερη ποιότητα της εκπαίδευσής μας. Για παράδειγμα πρέπει να ξεκαθαριστεί η φυσιογνωμία του μαθήματος, η αναγκαιότητά του, η προσφορά του στην παιδεία κοκ. Διαφορετικά θα διαιωνίζεται μια άσχημη κατάσταση που, θα προκαλεί εντάσεις και προβληματισμούς κάθε φορά που θα γίνεται λόγος για τα θρησκευτικά. Αυτό, όπως είναι φανερό, δεν προκαλεί κακό μόνο στο ίδιο το μάθημα αλλά σε όλο το εκπαιδευτικό σύστημα.Σε αυτό το σημείο να τονιστεί πως δύο προτάσεις για το θέμα, που αξίζει να μελετηθούν από όλους τους ενδιαφερόμενους, διατύπωσε το τμήμα Θεολογίας του ΑΠΘ, τις οποίες υπογράφει ο πρόεδρός του κ. Πέτρος Βασιλειάδης (ολόκληρο το κείμενο βρίσκεται στην τοποθεσία του τμήματος http://web.auth.gr/theo/ ). Σύμφωνα με την πρώτη «θα μπορούσε να υπάρχει ένα κοινό μάθημα πολιτιστικού και γνωσιακού χαρακτήρα, το οποίο θα είναι υποχρεωμένοι να παρακολουθούν όλοι οι μαθητές…. Σύμφωνα με τη δεύτερη πρόταση, μπορεί να βελτιωθεί το υπάρχον μάθημα, παίρνοντας έναν περισσότερο οικουμενικό και πολιτιστικό χαρακτήρα, με στόχο να το παρακολουθούν καταρχήν οι Χριστιανοί. Ταυτόχρονα πρέπει να προστεθεί ως εναλλακτική δυνατότητα, για όσους δεν θα ήθελαν να το παρακολουθούν για λόγους συνείδησης, ένα δεύτερο μάθημα διαθρησκειακό ή γνωριμίας με τις θρησκείες του κόσμου. Στην περίπτωση αυτή θα μπορούσε να δοθεί η δυνατότητα σε όλους τους μαθητές να επιλέγουν να παρακολουθήσουν όποιο από τα δύο θα ήθελαν, χωρίς να είναι υποχρεωμένοι να δηλώσουν το λόγο της επιλογής τους. Έτσι, δεν θα είναι απαραίτητο να ζητήσουν εξαίρεση για λόγους συνείδησης, αφού θα έχουν τη δυνατότητα επιλογής».
Οι παραπάνω προτάσεις δείχνουν τρόπους με τους οποίους μπορεί να αξιοποιηθεί το μάθημα των Θρησκευτικών, ώστε να αποτελέσει μέσον ερμηνείας της σημερινής πραγματικότητας από όλους τους μαθητές. Θα πρέπει λοιπόν να μελετηθούν με προσοχή και να αξιοποιηθούν σε ένα σχετικό διάλογο που πρέπει να ανοίξει αμέσως, όπως τονίστηκε παραπάνω, ο οποίος θα αφορά την ταυτότητα του μαθήματος, ώστε στο μέλλον να μη δεχτεί ξανά αμφισβητήσεις από κανέναν. Αυτό είναι σημαντικό όχι μόνο για τα Θρησκευτικά και τους Θεολόγους, αλλά για την παιδεία μας γενικότερα
Σάββατο 13 Σεπτεμβρίου 2008
Παρασκευή 12 Σεπτεμβρίου 2008
Ο κοσμήτορας της Θεολογικής του ΑΠΘ για τα Θρησκευτικά
ΑΡΙΣΤΟΤΕΛΕΙΟ ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΘΕΣΣΑΛΟΝΙΚΗΣ
ΘΕΟΛΟΓΙΚΗ ΣΧΟΛΗ
_______
Ο Κοσμήτορας: Καθηγητής Ιωάννης Β. Κογκούλης
Θεσσαλονίκη 9.9.2008
Με έκπληξη διάβασα στην εφημερίδα Ελεύθερος Τύπος της Τρίτης 2.9.2008 τις θέσεις της συναδέλφου Καθηγήτριας κ. Μ. Ρεπούση και του θεολόγου Καθηγητή κ. Α. Καρυώτογλου. Λυπάμαι που απαξιώνονται οι υπηρετούντες στο χώρο της μαχόμενης Δευτεροβάθμιας Εκπαίδευσης θεολόγοι Καθηγητές. Πιστεύω πως κάποιοι θα φροντίσουν οι «άχρηστοι» θεολόγοι, και μάλιστα σε ποσοστό 60%, να προσληφθούν ως θυρωροί στις πολυκατοικίες ή και ως σεκιουριτάδες σε βίλες νεόπλουτων Eλλήνων. Aδυνατώ όμως να κατανοήσω πώς απόγονοι των ηρωικών ραγιάδων μπορούν να πολεμούν το πολύπαθο μάθημα των Θρησκευτικών. Και χαρακτηρίζω το εν λόγω μάθημα πολύπαθο, αφού στον ελλαδικό χώρο, μετά τη σύσταση του νέου ελληνικού κράτους, πολλοί στην αρχή θρησκευτικοί μισσιονάριοι και σημαντικός αριθμός νεότερων και μάλιστα νεοεποχιτών μισσιοναρίων, στο όνομα του «εκσυγχρονισμού» φαίνεται να αγωνίστηκαν και να αγωνίζονται για την απορθοδοξοποίηση και την μετάλλαξη της ταυτότητας και ιδιοπροσωπίας των απογόνων των ηρωικών ραγιάδων, ημών των σύγχρονων Eλλήνων. Συνεχίζεται έτσι, κατά ένα παράδοξο τρόπο, το έργο της Τουρκοκρατίας. Το έργο αυτό, με βάση διαμαρτυρίες γονέων και όχι μόνο, φαίνεται να υλοποιούν στο χώρο της Πρωτοβάθμιας εκπαίδευσης αρκετοί δάσκαλοι, «εκσυγχρονιστές» -κατά την άποψή μου «της όπισθεν»-, οι οποίοι διδάσκουν στην ώρα του μαθήματος των Θρησκευτικών άλλα μαθήματα, κατά την κρίση τους «σπουδαιότερα». Στα περισσότερα Παιδαγωγικά Τμήματα δεν υπάρχουν μέλη ΔΕΠ με γνωστικό αντικείμενο σχετικό με τη κατάρτιση των φοιτητών στο μάθημα των Θρησκευτικών. Το ίδιο συμβαίνει και στην επιμόρφωση των δασκάλων (Μαράσλειο Διδασκαλείο της Αθήνας και στο Διδασκαλείο «Δημήτριος Γληνός» της Θεσσαλονίκης).
Στις μέρες μας φαίνεται πως κάποιοι απόγονοι των ηρωικών ραγιάδων που έχουν πρόσβαση στα μέσα μαζικής ενημέρωσης επιδιώκουν να παραγνωρίζονται, να αποσιωπούνται ή να διαστρεβλώνονται οι θυσίες και η προσφορά της Ορθόδοξης Καθολικής Εκκλησίας στο Γένος, ενώ παράλληλα στα πλαίσια της ιδεολογικής υποδούλωσης και μετάλλαξης της πατρίδος μας και στο όνομα του «εξευρωπαϊσμού» μας, επιχειρούν να επηρεάσουν τη σκέψη και τη συνείδηση των παιδιών μας.
Στο χώρο του σχολείου στόχος τους είναι όχι μόνο να σπείρουν στις ψυχές των μαθητών την αμφιβολία, αλλά να τους απομακρύνουν από την Ορθόδοξη Καθολική Εκκλησία και να τους καταστήσουν εύκολα και απληροφόρητα θύματα σε κάθε προπαγάνδα. Μονοπωλώντας τον «προοδευτισμό» και καταφερόμενοι συστηματικά εναντίον αρχών και θεσμών που εξέθρεψαν και συντήρησαν το Γένος μας ανά τους αιώνες χωρίζουν τους ασχολούμενους με την Παιδεία και ειδικότερα την εκπαίδευση σε «προοδευτικούς» και «συντηρητικούς», «φωτεινά πνεύματα» και «σκοταδιστές». Οι ίδιοι, ως «προοδευτικοί» -θα επαναλάβω «της όπισθεν»- διεκδικούν για τον εαυτό τους το αποκλειστικό προνόμιο να ασκούν κριτική και να απονέμουν χαρακτηρισμούς.
Δεν θα κουραστώ να επαναλαμβάνω πως υπάρχουμε ως Γένος, γιατί υπήρξε η Ορθόδοξος Καθολική Εκκλησία (και όχι η Ορθόδοξη Χριστιανική Εκκλησία), η οποία έσωσε το λήμμα, τους λιγοστούς ηρωικούς ραγιάδες, πατεράδες και παππούδες μας. Αυτών είμαστε απόγονοι και αυτών τώρα τα κόκαλα τρίζουν με τέτοιου είδους ενέργειές μας. Και αυτό γιατί οι ηρωικοί ραγιάδες πατεράδες και παππούδες μας προτίμησαν να περάσουν τα πάνδεινα και να μην ακολουθήσουν τον εύκολο δρόμο των περισσοτέρων, οι οποίοι, προτιμώντας την άνετη ζωή, εξισλαμίστηκαν(οι αρχαίοι έλληνες, εκ των οποίων ασφαλώς έλκουμε την καταγωγή, είναι οι μακρινοί προππαπούδες μας). Κάποιες δυνάμεις, θέλουν και εμάς, τους απογόνους των ηρωικών ραγιάδων, να μεταλλάξουν.
Μετά από τα παραπάνω, επειδή πολύς λόγος γίνεται για τα «προσωπικά δεδομένα» θα ήθελα να γνωρίζουν όλοι οι Έλληνες και ιδιαίτερα αυτοί που τα επικαλούνται πως στο όνομα των «προσωπικών δεδομένων» επιτρέπεται με βάση ποσόστωση σε Έλληνες μουσουλμάνους, δηλώνοντας το θρήσκευμά τους, να εισάγονται άνευ εξετάσεων στα Πανεπιστήμια. Επίσης, επιτρέπεται σε Έλληνες μουσουλμάνους και πάλι με ποσόστωση, χωρίς ΑΣΕΠ, να διορίζονται ως δημόσιοι υπάλληλοι.
Μετά από τα παραπάνω, επειδή πολύς λόγος γίνεται για τα «προσωπικά δεδομένα» θα ήθελα να γνωρίζουν όλοι οι Έλληνες και ιδιαίτερα αυτοί που τα επικαλούνται πως στο όνομα των «προσωπικών δεδομένων» επιτρέπεται με βάση ποσόστωση σε Έλληνες μουσουλμάνους, δηλώνοντας το θρήσκευμά τους, να εισάγονται άνευ εξετάσεων στα Πανεπιστήμια. Επίσης, επιτρέπεται σε Έλληνες μουσουλμάνους και πάλι με ποσόστωση, χωρίς ΑΣΕΠ, να διορίζονται ως δημόσιοι υπάλληλοι.
Ο θεολόγος καθηγητής κ. Α. Καρυώτογλου σημειώνει πως το μάθημα των Θρησκευτικών δεν είναι γνωσιολογικό ή ηθικοπλαστικό αλλά βιωματικό, χωρίς να αναλύει τις παραπάνω έννοιες. Προσωπική μου θέση είναι πως το σχολείο πρέπει να προσφέρει στους μαθητές πρωτίστως παιδεία και μάλιστα με την τρισυπόστατη διάστασή της. Μάλιστα διευκρινίζω πως η Παιδεία, προσανατολισμένη πάντοτε προς συγκεκριμένους σκοπούς, νοείται κυρίως μεν ως εκπαίδευση, αλλά παράλληλα ως μόρφωση και ως καλλιέργεια. Η λέξη «μόρφωση» πλάσθηκε από το ρήμα μορφόω-ω, το οποίο σημαίνει παρέχω μορφή στο χάος, το αδιακόσμητο, το άτακτο, το άμορφο σύνολον του βίου. Η ενλόγω προσπάθεια αποτελεί την καλλιέργεια. Ο όρος Παιδεία, υποδηλώνει την παροχή μορφής και στην άψυχο (ξύλο, μέταλλο, μάρμαρο) και στην έμψυχο ύλη, τον Άνθρωπο. Ως προς τον Άνθρωπο σ’ εμάς επιτυγχάνεται δια του εμφύτου πλαστικού ελληνορθόδοξου πνεύματος με την ανάδειξή του σε μορφή αληθείας, ήθους και κάλλους.
Ως Καθηγητής της Παιδαγωγικής στο Τμήμα Θεολογίας της Θεολογικής Σχολής του Α.Π.Θ., εκ θεολόγων προερχόμενος, θεωρώ άχρηστο το σχολείο που απλά καθιστά τους μαθητές «ρεζερβουάρ» πληροφοριών και δεν προσφέρει σ’ αυτούς Παιδεία με την τρισυπόστατη διάστασή της ως εκπαίδευσης, μόρφωσης και ηθικής καλλιέργειας. Σημειώνω επίσης πως δεν υπάρχει ουδέτερη γνώση, ενώ παράλληλα η άχρωμη ηθική οδηγεί το νέο σε καταστάσεις ανασφάλειας, απάθειας και απροσάρμοστης συμπεριφοράς. Στο σημείο αυτό είναι ανάγκη να γνωρίζουν οι αναγνώστες πως η «αποκαθήλωση» της Ορθόδοξα προσανατολισμένης Παιδείας στο ελληνικό σχολείο ξεκίνησε με τη μετάλλαξη άλλων μαθημάτων. Συγκεκριμένα:
Ως Καθηγητής της Παιδαγωγικής στο Τμήμα Θεολογίας της Θεολογικής Σχολής του Α.Π.Θ., εκ θεολόγων προερχόμενος, θεωρώ άχρηστο το σχολείο που απλά καθιστά τους μαθητές «ρεζερβουάρ» πληροφοριών και δεν προσφέρει σ’ αυτούς Παιδεία με την τρισυπόστατη διάστασή της ως εκπαίδευσης, μόρφωσης και ηθικής καλλιέργειας. Σημειώνω επίσης πως δεν υπάρχει ουδέτερη γνώση, ενώ παράλληλα η άχρωμη ηθική οδηγεί το νέο σε καταστάσεις ανασφάλειας, απάθειας και απροσάρμοστης συμπεριφοράς. Στο σημείο αυτό είναι ανάγκη να γνωρίζουν οι αναγνώστες πως η «αποκαθήλωση» της Ορθόδοξα προσανατολισμένης Παιδείας στο ελληνικό σχολείο ξεκίνησε με τη μετάλλαξη άλλων μαθημάτων. Συγκεκριμένα:
Ø Στα βιβλία «Η γλώσσα μου» στην Πρωτοβάθμια Εκπαίδευση αποτυπώνεται μια παγκοσμιοποιημένη καθημερινότητα, η οποία όχι μόνο δεν συντελεί στην ηθική καλλιέργεια του μαθητή, αλλά δεν εγγυάται και την εκμάθηση από αυτόν της ελληνικής γλώσσας, αφού απουσιάζουν από τα εν λόγω βιβλία λογοτεχνικά κείμενα.
Ø Από τα βιβλία των Νεοελληνικών του Γυμνασίου και του Λυκείου έχουν αφαιρεθεί τα ποιοτικά κείμενα και μάλιστα όσα πρόσφεραν στους μαθητές Παιδεία. Στη θέση τους τοποθετήθηκαν «ρεαλιστικά», που φαίνεται να μη συντελούν στην πραγματική μόρφωση των νέων. Με λύπη παρατηρούμε να απουσιάζουν απ’ αυτά ο Εθνικός ύμνος και κείμενα του Παλαμά, του Κόντογλου, του Κρυστάλλη κ.λπ.
Ø Τα βιβλία της Ιστορίας δεν περιγράφουν ευκρινώς την ιστορική πραγματικότητα, για να μην «προκαλέσουν». Μετά από κάποια τελευταία δημοσιεύματα ίσως μέσα από τα βιβλία της Ιστορίας μελλοντικά επιδιωχθεί και η παρουσίαση της ελληνικής κοινωνίας ως πολυφυλετικής, αφού λ.χ. ο Πρόεδρος του Εθνικού Συμβουλίου Παιδείας με άρθρο του στην «Καθημερινή», 10.8.2008, αρνείται την ελληνικότητα ημών των βλαχόφωνων Ελλήνων στους οποίους, μεταξύ των άλλων, ανήκουν οι σύζυγοι του Πρωθυπουργού και του Υπουργού Παιδείας.
Η συνάδελφος Καθηγήτρια κ. Μ. Ρεπούση, που φαίνεται να έχει πρόσβαση στα μέσα μαζικής ενημέρωσης, στα Υπουργεία και στο Παιδαγωγικό Ινστιτούτο (σ’ εμάς είναι κλειστές αυτές οι πόρτες) και που φαίνεται να διαφωνεί με την Ελληνορθόδοξα προσαρμοσμένη Παιδεία μας, θα ήθελα δημόσια να τοποθετηθεί στα εξής:
Η συνάδελφος Καθηγήτρια κ. Μ. Ρεπούση, που φαίνεται να έχει πρόσβαση στα μέσα μαζικής ενημέρωσης, στα Υπουργεία και στο Παιδαγωγικό Ινστιτούτο (σ’ εμάς είναι κλειστές αυτές οι πόρτες) και που φαίνεται να διαφωνεί με την Ελληνορθόδοξα προσαρμοσμένη Παιδεία μας, θα ήθελα δημόσια να τοποθετηθεί στα εξής:
Ø Γιατί να στερούνται οι γονείς του δικαιώματος να δηλώνουν μέσα από ποια νεοελληνικά κείμενα επιθυμούν να μάθουν τα παιδιά τους την ελληνική γλώσσα;
Ø Γιατί να υποχρεώνονται κάποιοι μαθητές που οι ίδιοι και οι γονείς τους δεν συμφωνούν με τα περιεχόμενα του Αναλυτικού Προγράμματος του μαθήματος της Ιστορίας ή με το περιεχόμενο των βιβλίων που η ίδια η συνάδελφος και όσοι ακολουθούν την ίδια ιδεολογική γραμμή έχουν γράψει;
Ø Γιατί να υποχρεώνονται οι μαθητές να παρακολουθούν τα Μαθηματικά τη Φυσική και τη Χημεία, κ.λπ. και μάλιστα όταν αυτά τα μαθήματα δημιουργούν ψυχολογικά προβλήματα στους μαθητές; Πόσοι έχοντας προβλήματα με τα εν λόγω μαθήματα διέκοψαν και διακόπτουν το σχολείο, ενώ θα μπορούσαν να διαπρέψουν ως επιστήμονες σε άλλους επιστημονικούς κλάδους;
Ø Γιατί να διδάσκονται στο σχολείο τα μαθήματα στην ελληνική και όχι σε κάποια άλλη γλώσσα και μάλιστα στην Αγγλική, όπως συμβαίνει με αρκετά μαθήματα Πρωτοβάθμιας και Δευτεροβάθμιας εκπαίδευσης στα ξενόγλωσσα σχολεία της πατρίδας μας; Τι θα συμβεί αν γονείς δηλώσουν πως επιθυμούν η υποχρεωτική εκπαίδευση των παιδιών τους να γίνεται λ.χ. στην Αγγλική γλώσσα;
Πολλοί αγνοούν ή μάλλον δεν θέλουν να παραδεχτούν ότι μέσα από το μάθημα των Θρησκευτικών πληροφορούμε τους μαθητές για τη δική μας παράδοση και ζωή, προσφέροντάς τους προς τούτο σχετικές εμπειρίες. Στο σημείο αυτό σημειώνω πως προσωπικά αδυνατώ να κατανοήσω γιατί κάποιοι μαθητές να στερηθούν αυτήν την πληροφόρηση και την προσφορά εμπειριών. Τι θα ενοχλούσε αν όλοι οι μαθητές, παράλληλα με το Φίλιππο και τον Μέγα Αλέξανδρο, γνωρίσουν τον άγιο Δημήτριο, τους αγίους Κύριλλο και Μεθόδιο κ.λπ., αν παράλληλα με τη Βεργίνα, γνωρίσουν την Αχειροποίητο, την Παναγία Χαλκέων, την Αγία Σοφία Θεσσαλονίκης;
Πολλοί αγνοούν ή μάλλον δεν θέλουν να παραδεχτούν ότι μέσα από το μάθημα των Θρησκευτικών πληροφορούμε τους μαθητές για τη δική μας παράδοση και ζωή, προσφέροντάς τους προς τούτο σχετικές εμπειρίες. Στο σημείο αυτό σημειώνω πως προσωπικά αδυνατώ να κατανοήσω γιατί κάποιοι μαθητές να στερηθούν αυτήν την πληροφόρηση και την προσφορά εμπειριών. Τι θα ενοχλούσε αν όλοι οι μαθητές, παράλληλα με το Φίλιππο και τον Μέγα Αλέξανδρο, γνωρίσουν τον άγιο Δημήτριο, τους αγίους Κύριλλο και Μεθόδιο κ.λπ., αν παράλληλα με τη Βεργίνα, γνωρίσουν την Αχειροποίητο, την Παναγία Χαλκέων, την Αγία Σοφία Θεσσαλονίκης;
Σε κάθε περίπτωση η παράδοση, η οποία ως έννοια ενέχει τη δυναμική του σήμερα που γεννιέται από το χθες και περικλείει σπερματικά το αύριο, στη διδασκαλία της Ορθόδοξης Καθολικής Εκκλησίας λειτουργεί ως ένα continuum, ως μια ζωντανή δυναμική πορεία προσώπων και κοινωνιών. Εδώ το παλαιό δεν αντιμετωπίζεται ως συντήρηση από την οποία απουσιάζει η ζωή. Η παράδοση αποτελεί ένα από τα υποστασιακά στοιχεία του κάθε ανθρώπου και της κοινωνικής διαφορετικότητας των μελών μια κοινωνικής ομάδας. Τη γνώση και την εμπειρία αυτής της παράδοσης από τους μαθητές φαίνεται πως διάφοροι ζητούν να εξαφανίσουν από το χώρο του σχολείου. Όμως η παράδοση δίδει το δικό της προσανατολισμό στην Παιδεία κάθε κοινωνίας.
Με βάση τα παραπάνω γίνεται φανερό πως εμείς προσφέρουμε ή μάλλον οφείλουμε να προσφέρουμε στους κατοικούντες στον ελλαδικό τόπο μαθητές την Παιδεία εκείνη που είναι προσανατολισμένη και ανταποκρίνεται στη δική μας περιρρέουσα ατμόσφαιρα, τη δική μας παράδοση. Μάλιστα για μας η εν λόγω Παιδεία μπορεί αβίαστα να χαρακτηριστεί ως Οικουμενική Παιδεία. Οι θρησκείες χωρίζουν τον κόσμο, αλλά η ορθοδοξία τον ενώνει. Προσφέροντας στους μαθητές την εν λόγω παράδοση, δεν κάνουμε «πλύση εγκεφάλου». Το αν και πότε αυτή η προσφορά πληροφόρησης και εμπειρίας καρποφορήσει είναι έργο Άλλου, ο οποίος σέβεται την αποδοχή ή απόρριψή της από το υποκείμενο της αγωγής, και ασφαλώς όχι του προσφέροντος στους μαθητές την εν λόγω πληροφόρηση και εμπειρία.
Ο Κοσμήτορας
Ιωάννης Β. Κογκούλης
Καθηγητής Πανεπιστημίου
Ο Κοσμήτορας
Ιωάννης Β. Κογκούλης
Καθηγητής Πανεπιστημίου
-------------------------------
* Εξ άλλου σε προγενέστερη επιστολή του προς τον υπ. Παιδείας, για το ίδιο θέμα, ο κοσμήτορας της Θεολογικής, καθηγητής Παιδαγωγικών του Τμήματος Θεολογίας κ. Κογκούλης αναφέρει:
AΡΙΣΤΟΤΕΛΕΙΟ ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΘΕΣΣΑΛΟΝΙΚΗΣ
ΘΕΟΛΟΓΙΚΗ ΣΧΟΛΗ
Θεσσαλονίκη, 26.8.2008
Προς
τον Υπουργό Εθνικής Παιδείας και Θρησκευμάτων
κ. Ευριπίδη Στυλιανίδη
Αθήνα
Κύριε Υπουργέ,
Με οδύνη πληροφορήθηκα για τη νέα εγκύκλιο, την οποία εκδώσατε εν μέσω καλοκαιριού!!! και που αφορά στη διδασκαλία του πολύπαθου μαθήματος των Θρησκευτικών. Και χαρακτηρίζω το εν λόγω μάθημα πολύπαθο, αφού στον ελλαδικό χώρο, μετά τη σύσταση του νέου ελληνικού κράτους, πολλοί στην αρχή θρησκευτικοί μισσιονάριοι και σημαντικός αριθμός νεότερων και μάλιστα νεοεποχιτών μισσιοναρίων, στο όνομα του «εκσυγχρονισμού» φαίνεται να αγωνίστηκαν και να αγωνίζονται για την απορθοδοξοποίηση και την μετάλλαξη της ταυτότητας και ιδιοπροσωπίας των απογόνων των ηρωικών ραγιάδων, ημών των σύγχρονων Eλλήνων. Συνεχίζεται έτσι, κατά ένα παράδοξο τρόπο, το έργο της τουρκοκρατίας. Το έργο αυτό, με βάση διαμαρτυρίες γονέων και όχι μόνο, φαίνεται να υλοποιούν στο χώρο της Πρωτοβάθμιας εκπαίδευσης αρκετοί δάσκαλοι, «εκσυγχρονιστές» -κατά την άποψή μου «της όπισθεν»-, οι οποίοι διδάσκουν στην ώρα του μαθήματος των Θρησκευτικών άλλα μαθήματα, κατά την κρίση τους «σπουδαιότερα».
Εξ αιτίας της εν λόγω εγκυκλίου σας ως Κοσμήτορας της Θεολογικής Σχολής του Αριστοτελείου Πανεπιστημίου Θεσσαλονίκης και ως Πανεπιστημιακός δάσκαλος που πάνω από τριάντα τέσσερα χρόνια υπηρετώ στο Τμήμα Θεολογίας το γνωστικό αντικείμενο της Παιδαγωγικής δέχθηκα σωρεία διαμαρτυριών. Δυστυχώς, κύριε Υπουργέ, με την εγκύκλιο αυτή ανοίξατε «τον ασκό του Αιόλου». Συγκεκριμένα:
1. Το Υπουργείο σας με την εγκύκλιο αυτή ενισχύει την προσπάθεια όλων εκείνων που επιδιώκουν να παραγνωρίζονται, να αποσιωπούνται ή να διαστρεβλώνονται οι θυσίες και η προσφορά της Ορθόδοξης Καθολικής Εκκλησίας στο Γένος, ενώ παράλληλα στα πλαίσια της ιδεολογικής υποδούλωσης και μετάλλαξης της πατρίδος μας και στο όνομα του «εξευρωπαϊσμού» μας, επιχειρούν να επηρεάσουν τη σκέψη και τη συνείδηση των παιδιών μας. Ασφαλώς μέχρι σήμερα έχουν τη δυνατότητα τα παιδιά των άλλων θρησκευτικών μειονοτήτων να εξαιρεθούν από το μάθημα των Θρησκευτικών, αν το επιθυμούν οι γονείς τους, αν και σε τι θα ενοχλούσε και τα παιδιά αυτά να αποκτήσουν κάποιες γνώσεις, σχετικές με την παράδοση του τόπου, στο οποίο ζουν, όπως άλλωστε συμβαίνει και με το μάθημα της Ιστορίας και όχι μόνο.
Αλήθεια, Κύριε Υπουργέ:
Ø Γιατί όλοι οι μαθητές να διδάσκονται μόνο κείμενα των αρχαίων κλασικών συγγραφέων και μάλιστα φιλοσόφων, γιατί να είναι υποχρεωμένοι να μαθαίνουν τη θεολογία τους, αφού, ως γνωστό, όλοι τους θεολογούν, και να μη διδάσκονται και ανάλογα κείμενα των ελλήνων Πατέρων της Εκκλησίας, οι οποίοι, σ’ αντίθεση με τους λατίνους Πατέρες, παρεμπόδισαν τον εκλατινισμό του Γένους μας; Παρενθετικά σας αναφέρω ότι στα «Μαθηματάρια» που κυκλοφόρησαν κατά την περίοδο της τουρκοκρατίας τα κείμενα όλων των παραπάνω βρίσκονται σε αρμονία.
Ø Γιατί όλοι οι μαθητές να διδάσκονται μόνο αρχαίες τραγωδίες και όχι τα κείμενα εκείνα που εμείς ονομάζουμε «θείες Λειτουργίες», οι οποίες ακόμη και σήμερα κρατούν ανά την Οικουμένη ζωντανή την ελληνική γλώσσα;
Ø Γιατί όλοι οι μαθητές να μαθαίνουν μόνο τα μνημεία του πολιτισμού των αρχαίων ελλήνων και όχι αυτά της Ρωμαίικης Αυτοκρατορίας (του καλούμενου Βυζαντίου) και της τουρκοκρατίας;
Όμως, γιατί με πρόφαση τα ευαίσθητα προσωπικά δεδομένα, πρέπει να γίνεται αυτό με μια απλή αίτηση και για τους Έλληνες Ορθόδοξους;
Αυτή η απόφαση φυσικά είναι το δέντρο, το δάσος που κρύβεται από πίσω είναι άλλο! Στο χώρο του σχολείου στόχος τους είναι όχι μόνο να σπείρουν στις ψυχές των μαθητών την αμφιβολία, αλλά να τους απομακρύνουν από την Ορθόδοξη Καθολική Εκκλησία και να τους καταστήσουν εύκολα και απληροφόρητα θύματα σε κάθε προπαγάνδα. Μονοπωλώντας τον «προοδευτισμό» και καταφερόμενοι συστηματικά εναντίον αρχών και θεσμών που εξέθρεψαν και συντήρησαν το Γένος μας ανά τους αιώνες, χωρίζουν τους ασχολούμενους με την Παιδεία και ειδικότερα την εκπαίδευση σε «προοδευτικούς» και «συντηρητικούς», «φωτεινά πνεύματα» και «σκοταδιστές». Οι ίδιοι, ως «προοδευτικοί» -θα επαναλάβω «της όπισθεν»- διεκδικούν για τον εαυτό τους το αποκλειστικό προνόμιο να ασκούν κριτική και να απονέμουν χαρακτηρισμούς.
Υπάρχουμε, κύριε Υπουργέ, ως Γένος, γιατί υπήρξε η Ορθόδοξος Καθολική Εκκλησία, η οποία έσωσε το λήμμα, τους λιγοστούς ηρωικούς ραγιάδες και προπαππούδες μας. Αυτών είμαστε απόγονοι και αυτών τώρα τα κόκαλα τρίζουν με τέτοιου είδους ενέργειές μας. Και αυτό γιατί οι ηρωικοί ραγιάδες πρόγονοί μας προτίμησαν να περάσουν τα πάνδεινα και να μην ακολουθήσουν το εύκολο έργο των περισσοτέρων, οι οποίοι, προτιμώντας την άνετη ζωή, εξισλαμίστηκαν. Ποιες δυνάμεις, κύριε Υπουργέ, θέλουν και εμάς τους απογόνους τους να μας μεταλλάξουν;
2. Το Υπουργείο σας με την εγκύκλιο αυτή φαίνεται να βάλλει, έστω και όχι από πρόθεση, κατά της Παιδείας και μάλιστα με την τρισυπόστατη διάστασή της. Η Παιδεία, ούσα πάντοτε προσανατολισμένη προς συγκεκριμένους σκοπούς, νοείται κυρίως μεν ως εκπαίδευση, αλλά παραλλήλως ως μόρφωση και ως καλλιέργεια. Η λέξη «μόρφωση» πλάσθηκε από το ρήμα μορφόω-ω, το οποίο σημαίνει παρέχω μορφή στο χάος, το αδιακόσμητο, το άτακτο, το άμορφο σύνολον του βίου. Η εν λόγω προσπάθεια αποτελεί την καλλιέργεια. Ο όρος Παιδεία, υποδηλώνει την παροχή μορφής και στην άψυχο (ξύλο, μέταλλο, μάρμαρο) και στην έμψυχο ύλη, τον Άνθρωπο. Ως προς τον Άνθρωπο σ’ εμάς επιτυγχάνεται δια του εμφύτου πλαστικού ελληνορθόδοξου πνεύματος με την ανάδειξή του σε μορφή αληθείας, ήθους και κάλλους.
Είναι άχρηστο το σχολείο, κύριε Υπουργέ, που απλά καθιστά τους μαθητές «ρεζερβουάρ» πληροφοριών και δεν προσφέρει σ’ αυτούς Παιδεία με την τρισυπόστατη διάστασή της ως εκπαίδευσης, μόρφωσης και ηθικής καλλιέργειας. Και κάτι ακόμη ως προς αυτό το σημείο. Δεν υπάρχει ουδέτερη γνώση, ενώ παράλληλα η άχρωμη ηθική οδηγεί το νέο σε καταστάσεις ανασφάλειας, απάθειας και απροσάρμοστης συμπεριφοράς.
3. Το Υπουργείο σας με την εγκύκλιο αυτή ανοίγει την όρεξη κατάργησης ή μετάλλαξης και άλλων μαθημάτων. Όσοι τώρα στράφηκαν εναντίον του μαθήματος των Θρησκευτικών, επιδιώκοντας εμμέσως πλην σαφώς τη μετάλλαξη της ελληνορθόδοξα προσανατολισμένης Παιδείας, θα ζητήσουν αργότερα την αλλαγή και την μετάλλαξη και άλλων μαθημάτων. Για παράδειγμα:
2. Το Υπουργείο σας με την εγκύκλιο αυτή φαίνεται να βάλλει, έστω και όχι από πρόθεση, κατά της Παιδείας και μάλιστα με την τρισυπόστατη διάστασή της. Η Παιδεία, ούσα πάντοτε προσανατολισμένη προς συγκεκριμένους σκοπούς, νοείται κυρίως μεν ως εκπαίδευση, αλλά παραλλήλως ως μόρφωση και ως καλλιέργεια. Η λέξη «μόρφωση» πλάσθηκε από το ρήμα μορφόω-ω, το οποίο σημαίνει παρέχω μορφή στο χάος, το αδιακόσμητο, το άτακτο, το άμορφο σύνολον του βίου. Η εν λόγω προσπάθεια αποτελεί την καλλιέργεια. Ο όρος Παιδεία, υποδηλώνει την παροχή μορφής και στην άψυχο (ξύλο, μέταλλο, μάρμαρο) και στην έμψυχο ύλη, τον Άνθρωπο. Ως προς τον Άνθρωπο σ’ εμάς επιτυγχάνεται δια του εμφύτου πλαστικού ελληνορθόδοξου πνεύματος με την ανάδειξή του σε μορφή αληθείας, ήθους και κάλλους.
Είναι άχρηστο το σχολείο, κύριε Υπουργέ, που απλά καθιστά τους μαθητές «ρεζερβουάρ» πληροφοριών και δεν προσφέρει σ’ αυτούς Παιδεία με την τρισυπόστατη διάστασή της ως εκπαίδευσης, μόρφωσης και ηθικής καλλιέργειας. Και κάτι ακόμη ως προς αυτό το σημείο. Δεν υπάρχει ουδέτερη γνώση, ενώ παράλληλα η άχρωμη ηθική οδηγεί το νέο σε καταστάσεις ανασφάλειας, απάθειας και απροσάρμοστης συμπεριφοράς.
3. Το Υπουργείο σας με την εγκύκλιο αυτή ανοίγει την όρεξη κατάργησης ή μετάλλαξης και άλλων μαθημάτων. Όσοι τώρα στράφηκαν εναντίον του μαθήματος των Θρησκευτικών, επιδιώκοντας εμμέσως πλην σαφώς τη μετάλλαξη της ελληνορθόδοξα προσανατολισμένης Παιδείας, θα ζητήσουν αργότερα την αλλαγή και την μετάλλαξη και άλλων μαθημάτων. Για παράδειγμα:
Ø Γιατί να υποχρεώνονται κάποιοι μαθητές που δε συμφωνούν με το περιεχόμενο του μαθήματος της Ιστορίας να το παρακολουθούν; Τι θα κάνετε, αν γονείς καταθέσουν δηλώσεις απαλλαγής των παιδιών τους από το μάθημα της Ιστορίας, επειδή δε συμφωνούν με τα περιεχόμενα του Αναλυτικού Προγράμματος του εν λόγω μαθήματος;
Ø Γιατί να υποχρεώνονται οι μαθητές να παρακολουθούν τα καλούμενα Μοντέρνα Μαθηματικά που με επίκεντρο τη Γαλλία άρχισαν να μπαίνουν στο χώρο της δικής μας εκπαίδευσης από τη δεκαετία του 60 με πολλές παραλλαγές μέχρι σήμερα και όχι τα παραδοσιακά που διδαχτήκαμε οι παλαιότεροι; Εξάλλου, σε ποιο βαθμό οι μαθητές χρησιμοποιούν στη μελλοντική τους ζωή τις μαθηματικές, φυσικές και άλλες γνώσεις, τις οποίες, καταναλώνοντας πλήθος διδακτικών ωρών, απόκτησαν στο σχολείο;
Ø Γιατί να διδάσκονται στο σχολείο τα μαθήματα στην ελληνική και όχι σε κάποια άλλη γλώσσα και μάλιστα στην Αγγλική, όπως συμβαίνει με αρκετά μαθήματα Πρωτοβάθμιας και Δευτεροβάθμιας εκπαίδευσης στα ξενόγλωσσα σχολεία της πατρίδας μας; Ποια θα είναι η πολιτική του Υπουργείου σας, αν γονείς σας πουν πως επιθυμούν η υποχρεωτική εκπαίδευση των παιδιών τους να γίνεται λ.χ. στην Αγγλική γλώσσα;
4. Το Υπουργείο σας με την εγκύκλιο αυτή διέπραξε σημαντικά εκπαιδευτικά λάθη. Για παράδειγμα:
4. Το Υπουργείο σας με την εγκύκλιο αυτή διέπραξε σημαντικά εκπαιδευτικά λάθη. Για παράδειγμα:
Ø Δεν έλαβε υπόψη τι θα κάνει ο μαθητής την ώρα που δεν θα παρακολουθεί το μάθημα των Θρησκευτικών. Θα παίζει στην αυλή του σχολείου ή θα επισκέπτεται τη γειτονική προς το σχολείο καφετέρια, παρασύροντας προς τούτο και άλλους μαθητές;
Ø Δεν προετοίμασε για τους μαθητές άλλο μάθημα, το οποίο θα υποχρεωθούν να παρακολουθήσουν, αντί για το μάθημα των Θρησκευτικών, όπως αυτό συμβαίνει σε χώρες της Ευρωπαϊκής Ένωσης.
5. Το Υπουργείο σας με την εγκύκλιο αυτή αγνόησε το γεγονός ότι μέσα από το μάθημα των Θρησκευτικών πληροφορούμε τους μαθητές για τη δική μας παράδοση και ζωή, προσφέροντάς τους προς τούτο σχετικές εμπειρίες. Στο σημείο αυτό σημειώνω πως προσωπικά αδυνατώ να κατανοήσω γιατί αυτή την πληροφόρηση και την προσφορά εμπειριών να στερηθούν κάποιοι μαθητές.
5. Το Υπουργείο σας με την εγκύκλιο αυτή αγνόησε το γεγονός ότι μέσα από το μάθημα των Θρησκευτικών πληροφορούμε τους μαθητές για τη δική μας παράδοση και ζωή, προσφέροντάς τους προς τούτο σχετικές εμπειρίες. Στο σημείο αυτό σημειώνω πως προσωπικά αδυνατώ να κατανοήσω γιατί αυτή την πληροφόρηση και την προσφορά εμπειριών να στερηθούν κάποιοι μαθητές.
Η παράδοση, κύριε Υπουργέ, η οποία ως έννοια ενέχει τη δυναμική του σήμερα που γεννιέται από το χθες και περικλείει σπερματικά το αύριο, στη διδασκαλία της Ορθόδοξης Καθολικής Εκκλησίας λειτουργεί ως ένα continuum, ως μια ζωντανή δυναμική πορεία προσώπων και κοινωνιών. Εδώ το παλαιό δεν αντιμετωπίζεται ως συντήρηση από την οποία απουσιάζει η ζωή. Η παράδοση αποτελεί ένα από τα υποστατικά στοιχεία του κάθε ανθρώπου και της κοινωνικής διαφορετικότητας των μελών μια κοινωνικής ομάδας. Τη γνώση και την εμπειρία αυτής της παράδοσης από τους μαθητές φαίνεται πως διάφοροι ζητούν να εξαφανίσουν από το χώρο του σχολείου. Η παράδοση δίδει το δικό της προσανατολισμό στην Παιδεία κάθε κοινωνίας.
Με βάση τα παραπάνω γίνεται φανερό πως εμείς προσφέρουμε ή μάλλον οφείλουμε να προσφέρουμε στους κατοικούντες στον ελλαδικό τόπο μαθητές την Παιδεία εκείνη, η οποία είναι προσανατολισμένη και ανταποκρίνεται στη δική μας περιρρέουσα ατμόσφαιρα, τη δική μας παράδοση. Μάλιστα για μας η εν λόγω Παιδεία μπορεί αβίαστα να χαρακτηριστεί ως Οικουμενική Παιδεία. Οι θρησκείες χωρίζουν τον κόσμο, αλλά η ορθοδοξία τον ενώνει. Προσφέροντας στους μαθητές την εν λόγω παράδοση, δεν κάνουμε «πλύση εγκεφάλου». Το αν και πότε αυτή η προσφορά πληροφόρησης και εμπειρίας καρποφορήσει είναι έργο Άλλου, ο οποίος σέβεται την αποδοχή ή απόρριψή της από το υποκείμενο της αγωγής, και ασφαλώς όχι του προσφέροντος στους μαθητές την εν λόγω πληροφόρηση και εμπειρία.
Και κάποιες, κύριε Υπουργέ, τελευταίες επισημάνσεις. Ενώ επιδιώκετε να καταστήσετε το μάθημα των Θρησκευτικών προαιρετικό, όσο και αν δεν θέλετε να το ομολογήσετε, φανταστήκατε:
Και κάποιες, κύριε Υπουργέ, τελευταίες επισημάνσεις. Ενώ επιδιώκετε να καταστήσετε το μάθημα των Θρησκευτικών προαιρετικό, όσο και αν δεν θέλετε να το ομολογήσετε, φανταστήκατε:
Ø Ποια θα ήταν η προσέλευση των μαθητών στα σχολεία της Πρωτοβάθμιας και Δευτεροβάθμιας εκπαίδευσης, αν καταργούνταν το απουσιολόγιο και αν είχαν οι μαθητές τη δυνατότητα να προσέρχονται στο τέλος κάθε τετραμήνου στις εξετάσεις;
Ø Τι θα συνέβαινε, αν όλα τα μαθήματα στο σχολείο ήταν προαιρετικά και δινόταν στον κάθε μαθητή η δυνατότητα να επιλέγει από αυτά κάποιο συγκεκριμένο αριθμό;
Προσωπικά, κύριε Υπουργέ, βασιζόμενος στην άρτια ελληνορθόδοξη Παιδεία σας και στην πατριωτική σας ευαισθησία ως ακρίτα, διατηρώ την ελπίδα πως αφουγκραζόμενος τη σιωπηλή κραυγή των ηρωικών ραγιάδων προγόνων μας και όλων ημών των απογόνων τους, οι οποίοι επιθυμούμε να πορευθούμε στα ίχνη τους, θα θεραπεύσετε το ΒΑΡΥ ΤΡΑΥΜΑ που δημιουργείται στη ιδιοπροσωπία του Γένους μας με την παραπάνω Εγκύκλιό σας και πως από τη θέση του Υπουργού Παιδείας θα αγωνισθείτε όχι μόνο να μην είναι τα σχολεία μας απλά μεταπράτες γνώσεων, αλλά να προσφέρουν στα παιδιά μας κατά κύριο λόγο Παιδεία. Παιδεία όμως προσανατολισμένη στη δική μας περιρρέουσα ατμόσφαιρα, τη δική μας παράδοση και ζωή, για να μη γίνουμε ένας λαός άχρωμος, παγκοσμιοποιημένος που δεν θα έχει τίποτε το διαφορετικό από τους άλλους.
Με τιμή
Ο Κοσμήτορας
Ιωάννης Β. Κογκούλης
Καθηγητής Πανεπιστημίου
* Κοινοποίηση:
Ιωάννης Β. Κογκούλης
Καθηγητής Πανεπιστημίου
* Κοινοποίηση:
Πρωθυπουργό Κυβερνήσεως κ. Κώστα Καραμανλή
Αρχιεπίσκοπο Αθηνών και Πάσης Ελλάδος και Διαρκή Ιερά Σύνοδο της Εκκλησίας της
Ελλάδος
Κοσμητεία Θεολογικής Σχολής Αθηνών
Πανελλήνια Ένωση Θεολόγων
Ημερήσιο και Περιοδικό τύπο
Τετάρτη 10 Σεπτεμβρίου 2008
Καλή σχολική χρονιά!
ΚΑΛΗ ΣΧΟΛΙΚΗ ΧΡΟΝΙΑ!
Αγαπητοί συνάδελφοι, νά’ μαστε πάλι μαζί στο γραφείο καθηγητών, νά’ μαστε πάλι όλοι μαζί στις αίθουσες με τα παιδιά μας, τους μαθητές μας. Το προαύλιο, οι εσωτερικοί διάδρομοι του σχολείου ξαναπέκτησαν ζωή, τα παιδιά τρέχουν τριγύρω μας και μας χαμογελούν: «Γειά σας κύριε...», «Γειά σας κυρία....».
Μια νέα σχολική χρονιά αρχίζει, σήμερα έχουμ’ αγιασμό. Ας κάνουμε το σταυρό μας κι’ ας προσευχηθούμε στο Χριστό και τη Παναγιά να μας χαρίζουν υγεία και δύναμη για ν’ ανταποκριθούμε στο δύσκολο παιδαγωγικό μας έργο. Να χαρίζουν υγεία και δύναμη στους μαθητές, τα παιδιά μας, γιατί έχουν και αυτά μπροστά τους σκληρό αγώνα. Εχουν ανάγκη όχι μόνο τα μορφωτικά αγαθά που τους προσφέρουμε, αλλά και την αγάπη μας.
Η φετεινή χρονιά αρχίζει κάπως «φορτισμένη» για το κλάδο μας. Είναι σ’ όλους σας γνωστά τα γεγονότα με τις εγκυκλίους περί απαλλαγής από το μάθημα των Θρησκευτικών. Δώσαμε σαν παράρτημα του ν. Λάρισας της Πανελλήνιας Ενωσης Θεολόγων (ΠΕΘ) - και θα συνεχίσουμε να δίνουμε - τον αγώνα για την υπεράσπιση του μαθήματος - και πιστεύουμε ότι ο αγώνας αυτός εν μέρει, έστω, απέδωσε καρπούς – και εξακολουθούμε να δίνουμε τη μάχη σε συνεργασία με τo κεντρικό Δ.Σ. της ΠΕΘ και τις Θεολογικές Σχολές των Πανεπιστημίων μας, με συνεχή και πιεστικά διαβήματα για τη διασφάλιση της υποχρεωτικότητας του μαθήματος όσον αφορά τους Ορθοδόξους μαθητές μας.
- Ελπίζουμε να μην υπάρξουν περαιτέρω προβλήματα σε σχέση με τη φοίτηση στο μάθημα. Αν, όμως, παρουσιασθούν – εμείς εκτιμούμε ότι, ειδικά στη περιοχή μας, θα είναι ελάχιστα – οφείλουμε να τα χειρισθούμε με διάκριση και αγάπη και πάντα σε συνεργασία με τον διευθυντή της σχολικής μονάδας στη οποία υπηρετούμε. Η Ενωση θα είναι πάντα στη διάθεσή μας προκειμένου να μας ενισχύει στο παιδαγωγικό μας έργο, θα είναι πάντα στο πλευρό μας για να στηρίζει τα ευγενή και δίκαια επαγγελματικά αιτήματά μας, ως εκπαιδευτικών.
* Εχουμε, όμως, κι’ εμείς καθήκοντα και υποχρεώσεις, τις οποίες νομίζουμε ότι περιγράφει με τρόπο γλαφυρό ο Σχολικός Σύμβουλος Θεολόγων ν. Αχαϊας κ. Χρήστος Ζήκος, στο ευχετήριο μήνυμά του (http://www.dide.ach.sch.gr/thriskeftika )
«Εμείς εκείνο που πρέπει να κάνουμε στην τάξη», γράφει, «είναι ένα πιο θελκτικό μάθημα για τα παιδιά, πιο φιλικό, ανοιχτό και διαλογικό, πιο βιωματικό. Μάθημα που να προσφέρει ταυτόχρονα χαρά και πνευματική ικανοποίηση, όπως μας έλεγε στο Πανεπιστήμιο ο αείμνηστος καθηγητής Νίκος Νησιώτης. Τα νέα ΔΕΠΠΣ και ΑΠΣ και τα νέα βιβλία έχουν συγγραφεί σύμφωνα με το παραπάνω πνεύμα και μάς δίνουν όση παιδαγωγική ελευθερία θέλουμε για να δουλέψουμε αποτελεσματικά. Αξιοποιείστε τη νέα εκπαιδευτική τεχνολογία, εμπιστευτείτε τα παιδιά, αφήστε τα να «μιλήσουν» στο μάθημά τους, να είναι τα «πρώτα βιολιά», μην τα «φοβόσαστε», «παίξτε» με την ύλη, ξανοιχτείτε. Αν είστε σε «αδύνατη» τάξη, μείνετε στα 3-4 βασικά στοιχεία κάθε διδακτικής ενότητας και δουλέψτε με αυτά.. Στις εξετάσεις ζητήστε αυτά που δουλέψατε. Μην σας τρώει η έγνοια να τα προλάβετε όλα. Κι αν μπαίνετε σε «δύσκολη» τάξη, μην απογοητεύεστε. Βρείτε εναλλακτικούς τρόπους επικοινωνίας, βρείτε τον «κώδικα» των παιδιών αυτής της τάξης και θα δείτε ότι θα πάνε καλύτερα τα πράγματα».
ΑΣ ΤΟ ΠΡΟΣΠΑΘΗΣΟΥΜΕ!
Παρέμβαση για τα Θρησκευτικά από ΑΠΘ και ΕΚΠΑ
ΑΠΟ ΑΘΗΝΑ ΚΑΙ ΘΕΣΣΑΛΟΝΙΚΗ
Παρέμβαση των Θεολογικών
Σχολών για τα Θρησκευτικά*
* Ζητούν από το ΥΠΕΠΘ να εκδώσει νέα εγκύκλιο με την οποία θα διασφαλίζεται η υποχρεωτικότητα του μαθήματος για τους Ορθοδόξους μαθητές
Να εκδώσει νέα διευκρινιστική εγκύκλιο με την οποία θα διασφαλίζεται η υποχρεωτικότητα του μαθήματος των Θρησκευτικών για τους Ορθοδόξους μαθητές, καλεί το υπουργείο Παιδείας η κοσμητεία της Θεολογικής Σχολής του Εθνικού Καποδοστριακού Πανεπιστημίου Αθηνών (ΕΚΠΑ), με χθεσινή απόφαση που ελήφθη σε κοινή συνεδίαση των δυό τμημάτων της σχολής (θεολογικό και ποιμαντικό).
Η Θεολογική Αθηνών θεωρεί ότι οι τρείς μέχρι τώρα εκδοθείσες εγκύκλιοι αντί να δώσουν απαντήσεις σε φλέγοντα θέματα (όπως π.χ. αν θα έχουν δικαίωμα απαλλαγής απ’ το μάθημα οι Ορθόδοξοι μαθητές, όπως αφήνονταν να εννοηθεί με τις δύο πρώτες εγκυκλίους, κλπ) δημιούργησαν, ειδικά η 3η εγκύκλιος, ασάφειες και σύγχυση, γι’ αυτό οφείλει το ΥΠΕΠΘ να εκδώσει μια καινούργια εγκύκλιο με τη θα δίνονται υπεύθυνες και ξεκάθερες απαντήσεις σ’ όλα τα θέματα και κυρίως, θα διασφαλίζεται μετά σαφηνείας η υποχρεωτικότητα για τους Ορθοδόξους.
* Ολόκληρη η απόφαση της κοσμητείας της Θεολογικής του ΕΚΠΑ, όπως και πρόταση του τμήματος Θεολογίας του Αριστοτελείου παν/μίου Θεσσαλονίκης (ΑΠΘ) (περί της οποίας έγινε αναφορά σε χθεσινό άρθρο στην «Ε» (9/9/08, σελ. 8) του Γ.Γ. της τοπικής Ενωσης Θεολόγων Χάρη Ανδρεόπουλου) για τη φυσιογνωμία και το περιεχόμενο του θρησκευτικού μαθήματος, δημοσιεύονται στο ιστολόγιο της Ενωσης Θεολόγων ν. Λάρισας (http://theologylar.blogspot.com).
* ΡΕΠΟΡΤΑΖ στην "Ελευθερία" (10/09/2008, σελ. 2)
Παρέμβαση των Θεολογικών
Σχολών για τα Θρησκευτικά*
* Ζητούν από το ΥΠΕΠΘ να εκδώσει νέα εγκύκλιο με την οποία θα διασφαλίζεται η υποχρεωτικότητα του μαθήματος για τους Ορθοδόξους μαθητές
Να εκδώσει νέα διευκρινιστική εγκύκλιο με την οποία θα διασφαλίζεται η υποχρεωτικότητα του μαθήματος των Θρησκευτικών για τους Ορθοδόξους μαθητές, καλεί το υπουργείο Παιδείας η κοσμητεία της Θεολογικής Σχολής του Εθνικού Καποδοστριακού Πανεπιστημίου Αθηνών (ΕΚΠΑ), με χθεσινή απόφαση που ελήφθη σε κοινή συνεδίαση των δυό τμημάτων της σχολής (θεολογικό και ποιμαντικό).
Η Θεολογική Αθηνών θεωρεί ότι οι τρείς μέχρι τώρα εκδοθείσες εγκύκλιοι αντί να δώσουν απαντήσεις σε φλέγοντα θέματα (όπως π.χ. αν θα έχουν δικαίωμα απαλλαγής απ’ το μάθημα οι Ορθόδοξοι μαθητές, όπως αφήνονταν να εννοηθεί με τις δύο πρώτες εγκυκλίους, κλπ) δημιούργησαν, ειδικά η 3η εγκύκλιος, ασάφειες και σύγχυση, γι’ αυτό οφείλει το ΥΠΕΠΘ να εκδώσει μια καινούργια εγκύκλιο με τη θα δίνονται υπεύθυνες και ξεκάθερες απαντήσεις σ’ όλα τα θέματα και κυρίως, θα διασφαλίζεται μετά σαφηνείας η υποχρεωτικότητα για τους Ορθοδόξους.
* Ολόκληρη η απόφαση της κοσμητείας της Θεολογικής του ΕΚΠΑ, όπως και πρόταση του τμήματος Θεολογίας του Αριστοτελείου παν/μίου Θεσσαλονίκης (ΑΠΘ) (περί της οποίας έγινε αναφορά σε χθεσινό άρθρο στην «Ε» (9/9/08, σελ. 8) του Γ.Γ. της τοπικής Ενωσης Θεολόγων Χάρη Ανδρεόπουλου) για τη φυσιογνωμία και το περιεχόμενο του θρησκευτικού μαθήματος, δημοσιεύονται στο ιστολόγιο της Ενωσης Θεολόγων ν. Λάρισας (http://theologylar.blogspot.com).
* ΡΕΠΟΡΤΑΖ στην "Ελευθερία" (10/09/2008, σελ. 2)
Στις κάλπες οι καθηγητές
ΕΝΗΜΕΡΩΤΙΚΟ
Ψηφίζουμε για τα
Υπηρεσιακά Συμβούλια
Στις κάλπες θα προσέλθουν σε ενάμισι περίπου μήνα από σήμερα και συγκεκριμένα τη Τετάρτη, 5 Νοεμβρίου 2008, οι εκπαιδευτικοί πρωτοβάθμιας εκπαίδευσης (δάσκαλοι, νηπιαγωγοί, ειδικοτήτων) και οι καθηγητές για την εκλογή των αιρετών εκπροσώπων τους τόσο στα κεντρικά (ΚΥΣΠΕ, ΚΥΣΔΕ), όσο και στα περιφερειακά Υπηρεσιακά Συμβούλια Πρωτοβάθμιας (ΠΥΣΠΕ) και Δευτεροβάθμιας (ΠΥΣΔΕ) εκπαίδευσης, αντίστοιχα.
Σύμφωνα με την εγκύκλιο που εξέδωσε σήμερα το ΥΠΕΠΘ (αρ. πρωτ. 115972 /Δ1/10-9-2008):
1. α. Δικαίωμα του εκλέγειν έχουν οι τακτικοί εκπαιδευτικοί (διορισμένοι σε μόνιμες θέσεις) της δημόσιας Πρωτοβάθμιας ή Δευτεροβάθμιας εκπαίδευσης κατά περίπτωση, καθώς και οι προσωρινοί αναπληρωτές.
β. Δικαίωμα του εκλέγεσθαι έχουν μόνο οι κατά τα ανωτέρω τακτικοί εκπαιδευτικοί πλην των υπηρετούντων σχολικών συμβούλων.
γ. Στην εφορευτική επιτροπή κάθε Διεύθυνσης και Γραφείου Εκπαίδευσης ψηφίζουν οι εκπαιδευτικοί (τακτικοί ή αναπληρωτές) που υπηρετούν είτε οργανικά είτε με απόσπαση σε σχολεία της Διεύθυνσης ή των Γραφείων Εκπαίδευσης (σχολεία Πρωτοβάθμιας ή Δευτεροβάθμιας Εκπαίδευσης, Δεύτερης Ευκαιρίας , ΣΜΕΑ κλπ.).
δ. Οι εκπαιδευτικοί που είναι αποσπασμένοι εκτός σχολικών μονάδων (Κ.Υ., Διδασκαλεία Εκπ/σης, Πανεπιστήμια, ΟΕΕΚ, Π.Ι., ΚΕΕ, ΚΔΑΥ κλπ.), εγγράφονται στους καταλόγους εκλογέων της οργανικής τους θέσης και ψηφίζουν ενώπιον της οικείας εφορευτικής επιτροπής. Οι απουσιάζοντες με άδεια κάθε μορφής ψηφίζουν στην περιοχή της οργανικής τους θέσης.
ε. Εκπαιδευτικοί που κατέχουν θέσεις στελεχών της εκπαίδευσης καθώς και εκπαιδευτικοί που υπηρετούν με απόσπαση σε υπηρεσίες των Περιφερειακών Διευθύνσεων Εκπαίδευσης, των Διευθύνσεων και Γραφείων Εκπαίδευσης, ψηφίζουν - όπως και στις αντίστοιχες αρχαιρεσίες του 2006 - στις Εφορευτικές Επιτροπές των περιοχών όπου υπηρετούν.
στ. Εκπαιδευτκοί με οργανική θέση σε σχολείο ή υπηρεσία της Δευτεροβάθμιας Εκπαίδευσης, που έχουν διατεθεί στην Πρωτοβάθμια Εκπαίδευση (σχολείο ή υπηρεσία της Π.Ε.) ή και αντίστροφα, περιλαμβάνονται στους εκλογικούς καταλόγους της Διεύθυνσης ή του Γραφείου Εκπαίδευσης που ανήκουν οργανικά ή υπηρετούν με απόσπαση.
2. Οι υποψηφιότητες εκ μέρους συνδυασμών υποψηφίων ή μεμονωμένων υποψηφίων πρέπει να υποβληθούν το αργότερο μέχρι Δευτέρα 22 Σεπτεμβρίου 2008, επειδή η 20η Σεπτεμβρίου που προβλέπεται από το Π.Δ.1/2003 είναι ημέρα Σάββατο:
α. Στο διευθυντή της οικείας Διεύθυνσης Εκπαίδευσης για την εκλογή αιρετών μελών των ΠΥΣΠΕ και ΠΥΣΔΕ,
β. Στον οικείο Περιφερειακό Διευθυντή Εκπαίδευσης για την εκλογή αιρετών μελών των ΑΠΥΣΠΕ, ΑΠΥΣΔΕ, και ΠΥΣΕΕΠ και
γ. Στο Γενικό Γραμματέα του Υπουργείου Εθνικής Παιδείας και Θρησκευμάτων για την εκλογή αιρετών μελών του ΥΣΕΕΠ, του ΚΥΣΠΕ, και του ΚΥΣΔΕ.
Οι αποδέκτες των υποψηφιοτήτων θα ανακηρύξουν τους υποψηφίους μέχρι τις 10-10-2008.
Για τη διευκόλυνση των εκλογέων και τη διασφάλιση της ευρύτερης δυνατής συμμετοχής τους, χορηγείται άδεια μιας (1) ημέρας στους εκπαιδευτικούς που για αντικειμενικούς λόγους (π.χ. λόγω μεγάλης απόστασης του εκλογικού τμήματος από το χώρο εργασίας, ή λόγω δυσκολιών μετακίνησης) δυσχεραίνονται να ασκήσουν το εκλογικό τους δικαίωμα.
Για την εύρυθμη λειτουργία των σχολείων το υπουργείο καλεί τους Διευθυντές να αναμορφώσουν το συντομότερο δυνατόν το πρόγραμμα λειτουργίας του σχολείου κατά την ημέρα των εκλογών και να ενημερώσουν έγκαιρα τους μαθητές.
Ψηφίζουμε για τα
Υπηρεσιακά Συμβούλια
Στις κάλπες θα προσέλθουν σε ενάμισι περίπου μήνα από σήμερα και συγκεκριμένα τη Τετάρτη, 5 Νοεμβρίου 2008, οι εκπαιδευτικοί πρωτοβάθμιας εκπαίδευσης (δάσκαλοι, νηπιαγωγοί, ειδικοτήτων) και οι καθηγητές για την εκλογή των αιρετών εκπροσώπων τους τόσο στα κεντρικά (ΚΥΣΠΕ, ΚΥΣΔΕ), όσο και στα περιφερειακά Υπηρεσιακά Συμβούλια Πρωτοβάθμιας (ΠΥΣΠΕ) και Δευτεροβάθμιας (ΠΥΣΔΕ) εκπαίδευσης, αντίστοιχα.
Σύμφωνα με την εγκύκλιο που εξέδωσε σήμερα το ΥΠΕΠΘ (αρ. πρωτ. 115972 /Δ1/10-9-2008):
1. α. Δικαίωμα του εκλέγειν έχουν οι τακτικοί εκπαιδευτικοί (διορισμένοι σε μόνιμες θέσεις) της δημόσιας Πρωτοβάθμιας ή Δευτεροβάθμιας εκπαίδευσης κατά περίπτωση, καθώς και οι προσωρινοί αναπληρωτές.
β. Δικαίωμα του εκλέγεσθαι έχουν μόνο οι κατά τα ανωτέρω τακτικοί εκπαιδευτικοί πλην των υπηρετούντων σχολικών συμβούλων.
γ. Στην εφορευτική επιτροπή κάθε Διεύθυνσης και Γραφείου Εκπαίδευσης ψηφίζουν οι εκπαιδευτικοί (τακτικοί ή αναπληρωτές) που υπηρετούν είτε οργανικά είτε με απόσπαση σε σχολεία της Διεύθυνσης ή των Γραφείων Εκπαίδευσης (σχολεία Πρωτοβάθμιας ή Δευτεροβάθμιας Εκπαίδευσης, Δεύτερης Ευκαιρίας , ΣΜΕΑ κλπ.).
δ. Οι εκπαιδευτικοί που είναι αποσπασμένοι εκτός σχολικών μονάδων (Κ.Υ., Διδασκαλεία Εκπ/σης, Πανεπιστήμια, ΟΕΕΚ, Π.Ι., ΚΕΕ, ΚΔΑΥ κλπ.), εγγράφονται στους καταλόγους εκλογέων της οργανικής τους θέσης και ψηφίζουν ενώπιον της οικείας εφορευτικής επιτροπής. Οι απουσιάζοντες με άδεια κάθε μορφής ψηφίζουν στην περιοχή της οργανικής τους θέσης.
ε. Εκπαιδευτικοί που κατέχουν θέσεις στελεχών της εκπαίδευσης καθώς και εκπαιδευτικοί που υπηρετούν με απόσπαση σε υπηρεσίες των Περιφερειακών Διευθύνσεων Εκπαίδευσης, των Διευθύνσεων και Γραφείων Εκπαίδευσης, ψηφίζουν - όπως και στις αντίστοιχες αρχαιρεσίες του 2006 - στις Εφορευτικές Επιτροπές των περιοχών όπου υπηρετούν.
στ. Εκπαιδευτκοί με οργανική θέση σε σχολείο ή υπηρεσία της Δευτεροβάθμιας Εκπαίδευσης, που έχουν διατεθεί στην Πρωτοβάθμια Εκπαίδευση (σχολείο ή υπηρεσία της Π.Ε.) ή και αντίστροφα, περιλαμβάνονται στους εκλογικούς καταλόγους της Διεύθυνσης ή του Γραφείου Εκπαίδευσης που ανήκουν οργανικά ή υπηρετούν με απόσπαση.
2. Οι υποψηφιότητες εκ μέρους συνδυασμών υποψηφίων ή μεμονωμένων υποψηφίων πρέπει να υποβληθούν το αργότερο μέχρι Δευτέρα 22 Σεπτεμβρίου 2008, επειδή η 20η Σεπτεμβρίου που προβλέπεται από το Π.Δ.1/2003 είναι ημέρα Σάββατο:
α. Στο διευθυντή της οικείας Διεύθυνσης Εκπαίδευσης για την εκλογή αιρετών μελών των ΠΥΣΠΕ και ΠΥΣΔΕ,
β. Στον οικείο Περιφερειακό Διευθυντή Εκπαίδευσης για την εκλογή αιρετών μελών των ΑΠΥΣΠΕ, ΑΠΥΣΔΕ, και ΠΥΣΕΕΠ και
γ. Στο Γενικό Γραμματέα του Υπουργείου Εθνικής Παιδείας και Θρησκευμάτων για την εκλογή αιρετών μελών του ΥΣΕΕΠ, του ΚΥΣΠΕ, και του ΚΥΣΔΕ.
Οι αποδέκτες των υποψηφιοτήτων θα ανακηρύξουν τους υποψηφίους μέχρι τις 10-10-2008.
Για τη διευκόλυνση των εκλογέων και τη διασφάλιση της ευρύτερης δυνατής συμμετοχής τους, χορηγείται άδεια μιας (1) ημέρας στους εκπαιδευτικούς που για αντικειμενικούς λόγους (π.χ. λόγω μεγάλης απόστασης του εκλογικού τμήματος από το χώρο εργασίας, ή λόγω δυσκολιών μετακίνησης) δυσχεραίνονται να ασκήσουν το εκλογικό τους δικαίωμα.
Για την εύρυθμη λειτουργία των σχολείων το υπουργείο καλεί τους Διευθυντές να αναμορφώσουν το συντομότερο δυνατόν το πρόγραμμα λειτουργίας του σχολείου κατά την ημέρα των εκλογών και να ενημερώσουν έγκαιρα τους μαθητές.
Τρίτη 9 Σεπτεμβρίου 2008
Κείμενο προβληματισμού εκπαιδευτικών θεολόγων για τη διδασκαλία του Μαθήματος των Θρησκευτικών *
Λάβαμε και δημοσιεύουμε μετά χαράς το παρακάτω κείμενο προβληματισμού:
Τον τελευταίο καιρό, εν μέσω θερινής ραστώνης, παρακολουθούμε το περιπετειώδες ταξίδι μιας εγκυκλίου του ΥΠΕΠΘ για την απαλλαγή μαθητών από το μάθημα των θρησκευτικών (ΜτΘ). Για μια ακόμη φορά είμαστε θεατές διαφόρων αντιδράσεων (αφού το θέμα απασχολεί την ελληνική κοινωνία ποικιλοτρόπως εδώ και κάποιες δεκαετίες) που βασίζονται είτε σε ιδεοληψίες και προκαταλήψεις «καθυστερημένων συντηρητικών», είτε σε γενικόλογες «προοδευτικές» αντιλήψεις που επιχαίρουν για το δρόμο που άνοιξε επιτέλους προς τον εκσυγχρονισμό του σχολείου. Το θολό τοπίο μας εμποδίζει σαφώς να βάλουμε το χέρι μας «επί τον τύπον των ήλων» και να οριοθετήσουμε τη συζήτηση, ώστε αυτή να αποβεί γόνιμη και ουσιαστική και να απαντά σε κρίσιμα ερωτήματα.
Ως εκπαιδευτικοί θεολόγοι όμως αισθανόμαστε επιτακτική την ανάγκη να τονίσουμε και πιθανώς να υπενθυμίσουμε ότι:
§ Από το 1981(!) και από τους ίδιους τους θεολόγους (Α΄ Συνέδριο Θεολόγων Βορείου Ελλάδος) έχει τεθεί το ζήτημα για τον χαρακτήρα του ΜτΘ (κατηχητικό, ομολογιακό, βιβλικό, πολιτιστικό, θρησκειολογικό κτλ). Από τότε μέχρι και σήμερα έχουν διεξαχθεί στη χώρα μας πολλά συνέδρια, ημερίδες, σεμινάρια, έχουν εκδοθεί σοβαρές μελέτες και πλούσια αρθρογραφία. Εύκολα κανείς μπορεί να αναζητήσει και να ενημερωθεί για την πορεία αυτής της συζήτησης και του προβληματισμού που δεν έχει αφήσει απαθείς και αδιάφορους τους θεολόγους.
§ Το εκπαιδευτικό σύστημα στην Ελλάδα, όπως και παντού άλλωστε, λειτουργεί με βάση κάποιες γενικές αρχές και παραδοχές που αποτυπώνονται είτε στο Σύνταγμα, είτε στα αναλυτικά και ωρολόγια προγράμματα των επιμέρους μαθημάτων, είτε στους σκοπούς και τους στόχους των μαθημάτων κάθε τάξης. Στους μαθητές παρέχεται η αναγκαία επιστημονική γνώση, προσαρμοσμένη στην ηλικία τους και στις ανάγκες τους και αυτή διδάσκεται με ευθύνη των εκπαιδευτικών, έστω και αν η ανεπάρκειά τους -πολλές φορές για λόγους ίσως και ανεξάρτητους από τη θέλησή τους- προκαλεί παρεξηγήσεις, προβλήματα και αδιέξοδα τα οποία συνήθως αποδίδονται στο ίδιο το μάθημα.
§ Το ΜτΘ δεν μπορεί και δεν πρέπει να έχει κατηχητικό χαρακτήρα, πολύ περισσότερο σήμερα. Έχει περάσει ανεπιστρεπτί η εποχή όπου ο αυτοθαυμασμός λόγω των τίτλων του παρελθόντος και ο θρησκευτικός ρητορισμός, ο οποίος -κατά τον Αλέξανδρο Σμέμαν- «συντίθεται από ένα μείγμα αισιοδοξίας, αναγκαστικής θριαμβολογίας και καταπληκτικής αυτοδικαίωσης», μπορούσε να καλύψει τις όποιες αδυναμίες του ΜτΘ. Η κοινωνία και επομένως και τα σχολεία μας είναι πολυπολιτισμικά, με μαθητές ετερόδοξους ή αλλόδοξους αλλά και θρησκευτικά ουδέτερους ή αδιάφορους. Δεν μπορεί λοιπόν παρά να αλλάξει ο χαρακτήρας και το περιεχόμενο του ΜτΘ για να υπηρετεί τη σύγχρονη κοινωνική πραγματικότητα, και όχι να καταργηθεί, όπως στην πράξη επιχειρείται σήμερα με την έκδοση εγκυκλίων. Στην κατεύθυνση του αναπροσανατολισμού, από το 2001, το ΜτΘ άλλαξε με την εφαρμογή των ΔΕΠΠΣ στα γυμνάσια, ενώ γράφτηκαν νέα αξιόλογα βιβλία πολύ διαφορετικά από τα παλαιότερα από άποψη περιεχομένου, δομής και αισθητικής. Σήμερα κανείς δεν αμφιβάλλει ότι ο δρόμος είναι ανοιχτός για ακόμη μεγαλύτερη βελτίωση αφού πλέον οι συνθήκες είναι ώριμες.
§ Υπάρχει μια διεθνής εμπειρία από τη διδασκαλία του ΜτΘ στα σχολεία των ευρωπαϊκών χωρών την οποία χρειάζεται να αξιολογήσουμε και να λάβουμε υπόψη μας, πριν οδηγηθούμε σε επιπόλαιες απλουστεύσεις που θίγουν και την εκπαιδευτική πολιτική που κάθε φορά ακολουθείται και επιπλέον αποπροσανατολίζουν γονείς και μαθητές που είναι ταυτόχρονα πολίτες του κόσμου αλλά και φορείς ιστορίας και πολιτισμού.
§ Το πλαίσιο των σχέσεων Εκκλησίας και Πολιτείας, όπως μέχρι σήμερα έχει διαμορφωθεί, έχει φανεί και από πολλές άλλες συγκυρίες ότι δημιουργεί μια στρεβλή πραγματικότητα η οποία παλινωδεί ανάμεσα στο πολιτικό κόστος και το απειλούμενο κύρος της διοικούσας Εκκλησίας. Ο εκπαιδευτικός θεολόγος ούτε μπορεί, ούτε πρέπει και δεν ανήκει στις αρμοδιότητές του να κάνει «μισθωμένη ιεραποστολή», να υποκαθιστά την Εκκλησία μέσα στο σχολείο, να μεταφέρει την εμπειρία της ή να απολογείται για τις όποιες επιτυχείς ή ατυχείς επιλογές της. Ο θεολόγος είναι επιστήμονας και παιδαγωγός, λειτουργός της μέσης εκπαίδευσης, που κουβαλά μαζί του ό,τι κουβαλά και ο κάθε άλλος δάσκαλος: την επιστημονική του κατάρτιση, την παιδαγωγική του ευαισθησία, τη διδακτική του επάρκεια, τις ελπίδες και τα όνειρά του.
Ως εκπαιδευτικοί θεολόγοι και παρά τις καθησυχαστικές απαντήσεις του υπουργείου, θέτουμε τα παρακάτω ερωτήματα:
Ποιος και πώς αποφασίζει τι είναι αναγκαίο να διδάσκεται στα σχολεία;
Πόσο μοντέρνο και «έξυπνο» είναι ένα λοβοτομημένο και αφυδατωμένο σχολείο που παρέχει αποκλειστικά και εργαλειακά εφόδια και δεξιότητες μόνο για επαγγελματική αποκατάσταση και δεν δημιουργεί πολίτες καλλιεργημένους και ελεύθερους, γνώστες αλλά και συνεχιστές της παράδοσης και της ιστορίας τους;
Πότε λήφθηκαν σοβαρά υπόψη οι προβληματισμοί και οι προτάσεις των ίδιων των θεολόγων για το ΜτΘ, ανεξάρτητα από τις οποιεσδήποτε γνωμοδοτήσεις και παρεμβάσεις της διοικούσας Εκκλησίας, οι οποίες όχι σπάνια μπερδεύουν ή και ακυρώνουν το ρόλο και την ευθύνη της Πολιτείας;
Αν το ΜτΘ δεν είναι μάθημα κατήχησης, αλλά μάθημα με σαφή και διακριτά επιστημονικά αντικείμενα (άραγε επιστήμη δεν κάνουν οι Θεολογικές Σχολές της Αθήνας και της Θεσσαλονίκης;) το οποίο μεταξύ άλλων «συμβάλλει στην ανάπτυξη της θρησκευτικής συνείδησης, της ανεξάρτητης σκέψης και ελεύθερης έκφρασης, αλλά και στην κατανόηση του χριστιανισμού ως παράγοντα που συντελεί στην ανάπτυξη του πολιτισμού και της πνευματικής ζωής» (Αναλυτικό Πρόγραμμα Σπουδών του Παιδαγωγικού Ινστιτούτου-ΦΕΚαρ303, τχ.Β 13.3.2003), γιατί απομειώνεται η σημασία και η αναγκαιότητά του να λειτουργήσει μέσα στο πλαίσιο της γενικής υποχρεωτικής παιδείας;
Γιατί μεταβιβάζεται επιλεκτικά (!) και ατομικά στους γονείς ως «δικαίωμα» η υποχρέωση της Πολιτείας, αυτή να ορίζει ενιαία και καθολικά τι είναι ωφέλιμο και απαραίτητο για τη γενική παιδεία του μαθητή;
Ποιος είναι ο ρόλος και η θέση του εκπαιδευτικού θεολόγου σε ένα σχολείο όπου η παρουσία του και η μαρτυρία του ως δασκάλου εκβιάζεται ή τίθεται υπό αμφισβήτηση καθημερινά; Άραγε ποιες άλλες ειδικότητες συναδέλφων θα αντιμετωπίσουν σύντομα ανάλογα αδιέξοδα;
Γιατί μέχρι σήμερα δεν έχει υπάρξει καμιά αντίδραση, καμιά στήριξη και καμιά οδηγία από τους φυσικούς προϊσταμένους μας, το Παιδαγωγικό Ινστιτούτο και τους σχολικούς Συμβούλους και μένουμε μόνοι, ένας ολόκληρος κλάδος, ο καθένας να «βγάζει το φίδι από την τρύπα» όπως μπορεί και όπως νομίζει, χρεώνοντας πιθανώς για άλλη μια φορά το ΜτΘ με τη δική του αδυναμία και μοναξιά;
Γιατί πρέπει να δεχτούμε τις καθησυχαστικές εκφράσεις διαφόρων υπευθύνων όταν βλέπουμε ότι η πραγματικότητα οδηγεί το μάθημα και εμάς σε εξοστρακισμό από το δημόσιο σχολείο;
Δηλώνουμε κατηγορηματικά και με όσες δυνάμεις μας έχουν απομείνει, την ανησυχία και τον προβληματισμό μας, όχι μόνο γιατί η παρουσία μας και ο ρόλος μας στο σχολείο τίθεται με γοργά βήματα υπό διαπραγμάτευση -ήδη με την έναρξη της νέας σχολικής χρονιάς- αλλά και γιατί διαφαίνεται ξεκάθαρα στον ορίζοντα πια, ότι η παιδεία του μαθητή και του αυριανού πολίτη οδηγείται σε δρόμους που δεν έχουν σταγόνα από όραμα κι ελπίδα αλλαγής του κόσμου. Και γι’ αυτό κάποτε θα κληθούμε να απολογηθούμε στα παιδιά μας. Και τότε η σιωπή μας θα αγκαλιάσει τη συνενοχή μας…
Πάτρα, 3 Σεπτεμβρίου 2008
Ανδριόπουλος Παναγιώτης, Γιαννόπουλος Ανδρέας, Γλαρού Άννα, Ζωχιού Μαρία, Κοτσόκολος Νικόλαος, Λότσος Αντώνης, Μαλεβίτης Ηλίας, Μάλφας Γεώργιος, Μαραθιά Διονυσία, Μασσαράς Θεοχάρης, Παπαγιαννόπουλος Κωνσταντίνος, Παπασωτηρόπουλος Χριστόφορος, Φάκος Βασίλειος, Φωτόπουλος Χρήστος.
* Το κείμενο που υπογράφουμε είναι ανοιχτό και προσφέρεται για διάλογο και προβληματισμό. Για το σκοπό αυτό, όποιος επιθυμεί μπορεί να επικοινωνήσει μαζί μας στην ηλεκτρονική διεύθυνση: mathr08@gmail.com
Τον τελευταίο καιρό, εν μέσω θερινής ραστώνης, παρακολουθούμε το περιπετειώδες ταξίδι μιας εγκυκλίου του ΥΠΕΠΘ για την απαλλαγή μαθητών από το μάθημα των θρησκευτικών (ΜτΘ). Για μια ακόμη φορά είμαστε θεατές διαφόρων αντιδράσεων (αφού το θέμα απασχολεί την ελληνική κοινωνία ποικιλοτρόπως εδώ και κάποιες δεκαετίες) που βασίζονται είτε σε ιδεοληψίες και προκαταλήψεις «καθυστερημένων συντηρητικών», είτε σε γενικόλογες «προοδευτικές» αντιλήψεις που επιχαίρουν για το δρόμο που άνοιξε επιτέλους προς τον εκσυγχρονισμό του σχολείου. Το θολό τοπίο μας εμποδίζει σαφώς να βάλουμε το χέρι μας «επί τον τύπον των ήλων» και να οριοθετήσουμε τη συζήτηση, ώστε αυτή να αποβεί γόνιμη και ουσιαστική και να απαντά σε κρίσιμα ερωτήματα.
Ως εκπαιδευτικοί θεολόγοι όμως αισθανόμαστε επιτακτική την ανάγκη να τονίσουμε και πιθανώς να υπενθυμίσουμε ότι:
§ Από το 1981(!) και από τους ίδιους τους θεολόγους (Α΄ Συνέδριο Θεολόγων Βορείου Ελλάδος) έχει τεθεί το ζήτημα για τον χαρακτήρα του ΜτΘ (κατηχητικό, ομολογιακό, βιβλικό, πολιτιστικό, θρησκειολογικό κτλ). Από τότε μέχρι και σήμερα έχουν διεξαχθεί στη χώρα μας πολλά συνέδρια, ημερίδες, σεμινάρια, έχουν εκδοθεί σοβαρές μελέτες και πλούσια αρθρογραφία. Εύκολα κανείς μπορεί να αναζητήσει και να ενημερωθεί για την πορεία αυτής της συζήτησης και του προβληματισμού που δεν έχει αφήσει απαθείς και αδιάφορους τους θεολόγους.
§ Το εκπαιδευτικό σύστημα στην Ελλάδα, όπως και παντού άλλωστε, λειτουργεί με βάση κάποιες γενικές αρχές και παραδοχές που αποτυπώνονται είτε στο Σύνταγμα, είτε στα αναλυτικά και ωρολόγια προγράμματα των επιμέρους μαθημάτων, είτε στους σκοπούς και τους στόχους των μαθημάτων κάθε τάξης. Στους μαθητές παρέχεται η αναγκαία επιστημονική γνώση, προσαρμοσμένη στην ηλικία τους και στις ανάγκες τους και αυτή διδάσκεται με ευθύνη των εκπαιδευτικών, έστω και αν η ανεπάρκειά τους -πολλές φορές για λόγους ίσως και ανεξάρτητους από τη θέλησή τους- προκαλεί παρεξηγήσεις, προβλήματα και αδιέξοδα τα οποία συνήθως αποδίδονται στο ίδιο το μάθημα.
§ Το ΜτΘ δεν μπορεί και δεν πρέπει να έχει κατηχητικό χαρακτήρα, πολύ περισσότερο σήμερα. Έχει περάσει ανεπιστρεπτί η εποχή όπου ο αυτοθαυμασμός λόγω των τίτλων του παρελθόντος και ο θρησκευτικός ρητορισμός, ο οποίος -κατά τον Αλέξανδρο Σμέμαν- «συντίθεται από ένα μείγμα αισιοδοξίας, αναγκαστικής θριαμβολογίας και καταπληκτικής αυτοδικαίωσης», μπορούσε να καλύψει τις όποιες αδυναμίες του ΜτΘ. Η κοινωνία και επομένως και τα σχολεία μας είναι πολυπολιτισμικά, με μαθητές ετερόδοξους ή αλλόδοξους αλλά και θρησκευτικά ουδέτερους ή αδιάφορους. Δεν μπορεί λοιπόν παρά να αλλάξει ο χαρακτήρας και το περιεχόμενο του ΜτΘ για να υπηρετεί τη σύγχρονη κοινωνική πραγματικότητα, και όχι να καταργηθεί, όπως στην πράξη επιχειρείται σήμερα με την έκδοση εγκυκλίων. Στην κατεύθυνση του αναπροσανατολισμού, από το 2001, το ΜτΘ άλλαξε με την εφαρμογή των ΔΕΠΠΣ στα γυμνάσια, ενώ γράφτηκαν νέα αξιόλογα βιβλία πολύ διαφορετικά από τα παλαιότερα από άποψη περιεχομένου, δομής και αισθητικής. Σήμερα κανείς δεν αμφιβάλλει ότι ο δρόμος είναι ανοιχτός για ακόμη μεγαλύτερη βελτίωση αφού πλέον οι συνθήκες είναι ώριμες.
§ Υπάρχει μια διεθνής εμπειρία από τη διδασκαλία του ΜτΘ στα σχολεία των ευρωπαϊκών χωρών την οποία χρειάζεται να αξιολογήσουμε και να λάβουμε υπόψη μας, πριν οδηγηθούμε σε επιπόλαιες απλουστεύσεις που θίγουν και την εκπαιδευτική πολιτική που κάθε φορά ακολουθείται και επιπλέον αποπροσανατολίζουν γονείς και μαθητές που είναι ταυτόχρονα πολίτες του κόσμου αλλά και φορείς ιστορίας και πολιτισμού.
§ Το πλαίσιο των σχέσεων Εκκλησίας και Πολιτείας, όπως μέχρι σήμερα έχει διαμορφωθεί, έχει φανεί και από πολλές άλλες συγκυρίες ότι δημιουργεί μια στρεβλή πραγματικότητα η οποία παλινωδεί ανάμεσα στο πολιτικό κόστος και το απειλούμενο κύρος της διοικούσας Εκκλησίας. Ο εκπαιδευτικός θεολόγος ούτε μπορεί, ούτε πρέπει και δεν ανήκει στις αρμοδιότητές του να κάνει «μισθωμένη ιεραποστολή», να υποκαθιστά την Εκκλησία μέσα στο σχολείο, να μεταφέρει την εμπειρία της ή να απολογείται για τις όποιες επιτυχείς ή ατυχείς επιλογές της. Ο θεολόγος είναι επιστήμονας και παιδαγωγός, λειτουργός της μέσης εκπαίδευσης, που κουβαλά μαζί του ό,τι κουβαλά και ο κάθε άλλος δάσκαλος: την επιστημονική του κατάρτιση, την παιδαγωγική του ευαισθησία, τη διδακτική του επάρκεια, τις ελπίδες και τα όνειρά του.
Ως εκπαιδευτικοί θεολόγοι και παρά τις καθησυχαστικές απαντήσεις του υπουργείου, θέτουμε τα παρακάτω ερωτήματα:
Ποιος και πώς αποφασίζει τι είναι αναγκαίο να διδάσκεται στα σχολεία;
Πόσο μοντέρνο και «έξυπνο» είναι ένα λοβοτομημένο και αφυδατωμένο σχολείο που παρέχει αποκλειστικά και εργαλειακά εφόδια και δεξιότητες μόνο για επαγγελματική αποκατάσταση και δεν δημιουργεί πολίτες καλλιεργημένους και ελεύθερους, γνώστες αλλά και συνεχιστές της παράδοσης και της ιστορίας τους;
Πότε λήφθηκαν σοβαρά υπόψη οι προβληματισμοί και οι προτάσεις των ίδιων των θεολόγων για το ΜτΘ, ανεξάρτητα από τις οποιεσδήποτε γνωμοδοτήσεις και παρεμβάσεις της διοικούσας Εκκλησίας, οι οποίες όχι σπάνια μπερδεύουν ή και ακυρώνουν το ρόλο και την ευθύνη της Πολιτείας;
Αν το ΜτΘ δεν είναι μάθημα κατήχησης, αλλά μάθημα με σαφή και διακριτά επιστημονικά αντικείμενα (άραγε επιστήμη δεν κάνουν οι Θεολογικές Σχολές της Αθήνας και της Θεσσαλονίκης;) το οποίο μεταξύ άλλων «συμβάλλει στην ανάπτυξη της θρησκευτικής συνείδησης, της ανεξάρτητης σκέψης και ελεύθερης έκφρασης, αλλά και στην κατανόηση του χριστιανισμού ως παράγοντα που συντελεί στην ανάπτυξη του πολιτισμού και της πνευματικής ζωής» (Αναλυτικό Πρόγραμμα Σπουδών του Παιδαγωγικού Ινστιτούτου-ΦΕΚαρ303, τχ.Β 13.3.2003), γιατί απομειώνεται η σημασία και η αναγκαιότητά του να λειτουργήσει μέσα στο πλαίσιο της γενικής υποχρεωτικής παιδείας;
Γιατί μεταβιβάζεται επιλεκτικά (!) και ατομικά στους γονείς ως «δικαίωμα» η υποχρέωση της Πολιτείας, αυτή να ορίζει ενιαία και καθολικά τι είναι ωφέλιμο και απαραίτητο για τη γενική παιδεία του μαθητή;
Ποιος είναι ο ρόλος και η θέση του εκπαιδευτικού θεολόγου σε ένα σχολείο όπου η παρουσία του και η μαρτυρία του ως δασκάλου εκβιάζεται ή τίθεται υπό αμφισβήτηση καθημερινά; Άραγε ποιες άλλες ειδικότητες συναδέλφων θα αντιμετωπίσουν σύντομα ανάλογα αδιέξοδα;
Γιατί μέχρι σήμερα δεν έχει υπάρξει καμιά αντίδραση, καμιά στήριξη και καμιά οδηγία από τους φυσικούς προϊσταμένους μας, το Παιδαγωγικό Ινστιτούτο και τους σχολικούς Συμβούλους και μένουμε μόνοι, ένας ολόκληρος κλάδος, ο καθένας να «βγάζει το φίδι από την τρύπα» όπως μπορεί και όπως νομίζει, χρεώνοντας πιθανώς για άλλη μια φορά το ΜτΘ με τη δική του αδυναμία και μοναξιά;
Γιατί πρέπει να δεχτούμε τις καθησυχαστικές εκφράσεις διαφόρων υπευθύνων όταν βλέπουμε ότι η πραγματικότητα οδηγεί το μάθημα και εμάς σε εξοστρακισμό από το δημόσιο σχολείο;
Δηλώνουμε κατηγορηματικά και με όσες δυνάμεις μας έχουν απομείνει, την ανησυχία και τον προβληματισμό μας, όχι μόνο γιατί η παρουσία μας και ο ρόλος μας στο σχολείο τίθεται με γοργά βήματα υπό διαπραγμάτευση -ήδη με την έναρξη της νέας σχολικής χρονιάς- αλλά και γιατί διαφαίνεται ξεκάθαρα στον ορίζοντα πια, ότι η παιδεία του μαθητή και του αυριανού πολίτη οδηγείται σε δρόμους που δεν έχουν σταγόνα από όραμα κι ελπίδα αλλαγής του κόσμου. Και γι’ αυτό κάποτε θα κληθούμε να απολογηθούμε στα παιδιά μας. Και τότε η σιωπή μας θα αγκαλιάσει τη συνενοχή μας…
Πάτρα, 3 Σεπτεμβρίου 2008
Ανδριόπουλος Παναγιώτης, Γιαννόπουλος Ανδρέας, Γλαρού Άννα, Ζωχιού Μαρία, Κοτσόκολος Νικόλαος, Λότσος Αντώνης, Μαλεβίτης Ηλίας, Μάλφας Γεώργιος, Μαραθιά Διονυσία, Μασσαράς Θεοχάρης, Παπαγιαννόπουλος Κωνσταντίνος, Παπασωτηρόπουλος Χριστόφορος, Φάκος Βασίλειος, Φωτόπουλος Χρήστος.
* Το κείμενο που υπογράφουμε είναι ανοιχτό και προσφέρεται για διάλογο και προβληματισμό. Για το σκοπό αυτό, όποιος επιθυμεί μπορεί να επικοινωνήσει μαζί μας στην ηλεκτρονική διεύθυνση: mathr08@gmail.com
Δευτέρα 8 Σεπτεμβρίου 2008
Ερήμην του Παιδαγωγικού Ινστιτούτου οι εγκύκλιοι για τα Θρησκευτικά!
«ΑΙΦΝΙΔΙΑΣΜΕΝΟΙ ΚΑΙ ΠΡΟΒΛΗΜΑΤΙΣΜΕΝΟΙ» ΔΗΛΩΝΟΥΝ Ο ΣΥΜΒΟΥΛΟΣ
ΚΑΙ ΟΙ ΠΑΡΕΔΡΟΙ ΘΕΟΛΟΓΩΝ ΤΟΥ Π.Ι. ΜΕ ΕΠΙΣΤΟΛΗ ΤΟΥΣ ΣΤΟΝ ΥΠ. ΠΑΙΔΕΙΑΣ
ΚΑΙ ΟΙ ΠΑΡΕΔΡΟΙ ΘΕΟΛΟΓΩΝ ΤΟΥ Π.Ι. ΜΕ ΕΠΙΣΤΟΛΗ ΤΟΥΣ ΣΤΟΝ ΥΠ. ΠΑΙΔΕΙΑΣ
Ερήμην του Παιδαγωγικού Ινστιτούτου
οι εγκύκλιοι για τα Θρησκευτικά!... *
* Ζητείται η έκδοση και 4ης εγκυκλίου με την οποία θα διασφαλίζεται η υποχρεωτικότητα του μαθήματος για τους Ορθοδόξους μαθητές
* Προτείνεται ν’ αποκτήσει το μάθημα «πολιτιστικό» και «γνωσιολογικό» χαρακτήρα για νά’ ναι υποχρεωτικό για όλους, ανεξαρτήτως θρησκεύματος
Του Χάρη Ανδρεόπουλου, *
xaan@theo.auth.gr
...«Αιφνιδιασμένοι και προβληματισμένοι» για τις εγκυκλίους που εξέδωσε ερήμην τους το υπ. Παιδείας για το μάθημα των Θρησκευτικών, δηλώνουν οι καθ’ ύλην αρμόδιοι για το θρησκευτικό μάθημα επιστήμονες του τομέα Θεολόγων του Παιδαγωγικού Ινστιτούτου (Π.Ι.), με πολυσέλιδη επιστολή τους προς τον υπουργό κ. Ευρ. Στυλιανίδη - και κοινοποίησή της στους Σχολικούς Συμβούλους Θεολόγων (ΠΕ 01) όλης της χώρας - η οποία δημοσιεύεται ολόκληρη, μετά συνοδευτικού υπομνήματος, στο ιστολόγιο («blog») της Ενωσης Θεολόγων ν. Λάρισας (http://theologylar.blogspot.com/2008/09/blog-post_06.html).
Πρόκειται για τον Σύμβουλο θεολόγων δρα Σταύρο Γιαγκάζογλου και τους θεολόγους καθηγητές, παρέδρους του Π.Ι. κ.κ. Γεωργ. Στάθη και Παντ. Καλαϊτζίδη (συντονιστή της Ακαδημίας Θεολογικών Σπουδών της Ιεράς Μητρόπολης Δημητριάδος), οι οποίοι, μάλιστα - θεωρώντας ότι οι δύο τελευταίες εγκύκλιοι αντί να απαντούν σε εύλογα ερωτήματα που είχε δημιουργήσει η πρώτη εγκύκλιος, επέτειναν την ασάφεια και τη σύγχυση - με την από 4ης Σεπτεμβρίου 2008 επιστολή που απηύθυναν προς τον υπ. Παιδείας ζητούν την έκδοση μιας νέας, (4ης ) εγκυκλίου με την οποία «θα βεβαιώνεται ο υποχρεωτικός χαρακτήρας του μαθήματος των Θρησκευτικών και θα διευκρινίζεται ότι η απαλλαγή από αυτό αφορά λόγους θρησκευτικής συνείδησης, δηλαδή, περιπτώσεις αλλοθρήσκων και ετεροδόξων μαθητών που το επιθυμούν».
Του Χάρη Ανδρεόπουλου, *
xaan@theo.auth.gr
...«Αιφνιδιασμένοι και προβληματισμένοι» για τις εγκυκλίους που εξέδωσε ερήμην τους το υπ. Παιδείας για το μάθημα των Θρησκευτικών, δηλώνουν οι καθ’ ύλην αρμόδιοι για το θρησκευτικό μάθημα επιστήμονες του τομέα Θεολόγων του Παιδαγωγικού Ινστιτούτου (Π.Ι.), με πολυσέλιδη επιστολή τους προς τον υπουργό κ. Ευρ. Στυλιανίδη - και κοινοποίησή της στους Σχολικούς Συμβούλους Θεολόγων (ΠΕ 01) όλης της χώρας - η οποία δημοσιεύεται ολόκληρη, μετά συνοδευτικού υπομνήματος, στο ιστολόγιο («blog») της Ενωσης Θεολόγων ν. Λάρισας (http://theologylar.blogspot.com/2008/09/blog-post_06.html).
Πρόκειται για τον Σύμβουλο θεολόγων δρα Σταύρο Γιαγκάζογλου και τους θεολόγους καθηγητές, παρέδρους του Π.Ι. κ.κ. Γεωργ. Στάθη και Παντ. Καλαϊτζίδη (συντονιστή της Ακαδημίας Θεολογικών Σπουδών της Ιεράς Μητρόπολης Δημητριάδος), οι οποίοι, μάλιστα - θεωρώντας ότι οι δύο τελευταίες εγκύκλιοι αντί να απαντούν σε εύλογα ερωτήματα που είχε δημιουργήσει η πρώτη εγκύκλιος, επέτειναν την ασάφεια και τη σύγχυση - με την από 4ης Σεπτεμβρίου 2008 επιστολή που απηύθυναν προς τον υπ. Παιδείας ζητούν την έκδοση μιας νέας, (4ης ) εγκυκλίου με την οποία «θα βεβαιώνεται ο υποχρεωτικός χαρακτήρας του μαθήματος των Θρησκευτικών και θα διευκρινίζεται ότι η απαλλαγή από αυτό αφορά λόγους θρησκευτικής συνείδησης, δηλαδή, περιπτώσεις αλλοθρήσκων και ετεροδόξων μαθητών που το επιθυμούν».
ΠΡΟΒΛΗΜΑΤΙΣΜΟΣ
Υπενθυμίζουμε ότι τον ίδιο ακριβώς προβληματισμό εκφράσαμε (περί της σύγχυσης που προκάλεσε η 3η εγκύκλιος σε σχέση με τις δύο προηγηθείσες) και το ίδιο αίτημα διατυπώσαμε (για την έκδοση και νέας – 4ης κατά σειρά - διευκρινιστικής εγκυκλίου, με την οποία θα διασφαλίζεται και η υποχρεωτικότητα του μαθήματος για τους Ορθοδόξους), σε άρθρο μας που δημοσιεύθηκε στην «Ελευθερία» μια μέρα πριν από την αποστολή του υπομνήματος των στελεχών του Π.Ι. προς τον υπ. Παιδείας, ήτοι στις 3 Σεπτεμβρίου (βλ. «Ε», 3/9/2008, σελ. 8). Είχαμε επισημάνει σ’ εκείνο το άρθρο τη σύγχυση που επικρατεί στη θεολογική κοινότητα και στη «βάση» των καθηγητών σχετικά με το τι οφείλουν να πράξουν, αν – λέμε, αν... – βρεθούν Ορθόδοξοι μαθητές, οι οποίοι με στόχο να «γλυτώσουν» μια – δυό ώρες μάθημα σπεύσουν να ζητήσουν απαλλαγή απ’ τα Θρησκευτικά με την επίκληση γενικώς και αορίστως «λόγων συνείδησης». Και είχαμε τονίσει την αναγκαιότητα να εκδοθεί και μια 4η εγκύκλιος η οποία θα ξεκαθαρίζει με πλήρη σαφήνεια και διαύγεια το τοπίο, διασφαλίζοντας την υποχρεωτικότητα του μαθήματος για τους Ορθοδόξους δια του περιορισμού του δικαιώματος απαλλαγής για λόγους «θρησκευτικής συνείδησης» μόνο στους αλλοθρήσκους και τους ετεροδόξους μαθητές που το επιθυμούν. Και μακάρι το ΥΠΕΠΘ, μετά και την παρέμβαση των στελεχών του Π.Ι., να τείνει ευήκοον ους, δίδοντας λύση στο διοικητικής, αλλά και παιδαγωγικής φύσης πρόβλημα που ανέκυψε.
Υπενθυμίζουμε ότι τον ίδιο ακριβώς προβληματισμό εκφράσαμε (περί της σύγχυσης που προκάλεσε η 3η εγκύκλιος σε σχέση με τις δύο προηγηθείσες) και το ίδιο αίτημα διατυπώσαμε (για την έκδοση και νέας – 4ης κατά σειρά - διευκρινιστικής εγκυκλίου, με την οποία θα διασφαλίζεται και η υποχρεωτικότητα του μαθήματος για τους Ορθοδόξους), σε άρθρο μας που δημοσιεύθηκε στην «Ελευθερία» μια μέρα πριν από την αποστολή του υπομνήματος των στελεχών του Π.Ι. προς τον υπ. Παιδείας, ήτοι στις 3 Σεπτεμβρίου (βλ. «Ε», 3/9/2008, σελ. 8). Είχαμε επισημάνει σ’ εκείνο το άρθρο τη σύγχυση που επικρατεί στη θεολογική κοινότητα και στη «βάση» των καθηγητών σχετικά με το τι οφείλουν να πράξουν, αν – λέμε, αν... – βρεθούν Ορθόδοξοι μαθητές, οι οποίοι με στόχο να «γλυτώσουν» μια – δυό ώρες μάθημα σπεύσουν να ζητήσουν απαλλαγή απ’ τα Θρησκευτικά με την επίκληση γενικώς και αορίστως «λόγων συνείδησης». Και είχαμε τονίσει την αναγκαιότητα να εκδοθεί και μια 4η εγκύκλιος η οποία θα ξεκαθαρίζει με πλήρη σαφήνεια και διαύγεια το τοπίο, διασφαλίζοντας την υποχρεωτικότητα του μαθήματος για τους Ορθοδόξους δια του περιορισμού του δικαιώματος απαλλαγής για λόγους «θρησκευτικής συνείδησης» μόνο στους αλλοθρήσκους και τους ετεροδόξους μαθητές που το επιθυμούν. Και μακάρι το ΥΠΕΠΘ, μετά και την παρέμβαση των στελεχών του Π.Ι., να τείνει ευήκοον ους, δίδοντας λύση στο διοικητικής, αλλά και παιδαγωγικής φύσης πρόβλημα που ανέκυψε.
ΝΕΑ ΕΓΚΥΚΛΙΟΣ
«Η εγκύκλιος της 10ης Ιουλίου 2008, σχετικά με την απαλλαγή από το μάθημα των Θρησκευτικών, μας αιφνιδίασε και μας προβλημάτισε...», γράφουν στην επιστολή τους οι υπεύθυνοι του τομέα Θεολόγων του Π.Ι., «γιατί», όπως εξηγούν, «για πρώτη φορά, υποδηλώνεται ότι όλοι οι μαθητές έχουν δικαίωμα απαλλαγής από τα Θρησκευτικά, αρκεί να το ζητήσουν, δίχως καμία περαιτέρω επεξήγηση. Στην ουσία, το μάθημα από υποχρεωτικό μετατρέπεται σε προαιρετικό και ενώ υπονοείται ο ομολογιακός του χαρακτήρας, ακόμη και οι ορθόδοξοι μαθητές μπορούν να απαλλάσσονται από τη διδασκαλία του. Οι δύο εγκύκλιοι που ακολούθησαν, 4-8-2008 και 26-8-1008, αντί να διευκρινίζουν και να απαντούν στα εύλογα ερωτήματα, επέτειναν την ασάφεια και, επιτρέψτε μας, τη σύγχυση». Ειδικά για τη 3η εγκύκλιο τα στελέχη του Π.Ι. υπογραμμίζουν ότι «δεν διευκρινίζεται σαφώς, αν και οι Ορθόδοξοι μαθητές, πέρα από τους αλλόθρησκους και ετερόδοξους, μπορούν να απαλλάσσονται (ή όχι) και άρα να παρακολουθούν (ή όχι) κάποιο άλλο διδακτικό αντικείμενο...» και για να αποφευχθούν οι όποιες παρερμηνείες και να προληφθούν οι όποιες παρεξηγήσεις καλούν τον ίδιο τον υπουργό να εκδώσει μια «νέα εγκύκλιο, στην οποία να βεβαιώνεται ο υποχρεωτικός χαρακτήρας του μαθήματος των Θρησκευτικών και να διευκρινίζεται ότι η απαλλαγή από αυτό αφορά λόγους θρησκευτικής συνείδησης, δηλαδή, περιπτώσεις αλλοθρήσκων και ετεροδόξων μαθητών που το επιθυμούν».
«ΕΝΑ ΜΑΘΗΜΑ ΓΙΑ ΟΛΟΥΣ»
Στο συνημμένο υπόμνημά του τομέα Θεολόγων του Π.Ι. αναλύονται τα σχετικά με το δικαίωμα της απαλλαγής, οι παιδαγωγικές και άλλες επιπτώσεις από τις τελευταίες ρυθμίσεις, ο χαρακτήρας και η φυσιογνωμία του ισχύοντος θρησκευτικού μαθήματος, καθώς και οι προοπτικές για μία περαιτέρω αλλαγή του θεσμικού πλαισίου του, ώστε με μια νέα και διευρυμένη νομιμοποιητική βάση και έχοντας χαρακτήρα γνωσιολογικό και πολιτιστικό σε οικουμενικό πλαίσιο, να απευθύνεται και να ενδιαφέρει όλους τους μαθητές, ανεξαρτήτως ομολογίας ή θρησκεύματος (παρόμοια πρόταση – η οποία δημοσιεύεται στο blog της τοπικής Ενωσης Θεολόγων - κατέθεσε και το Τμήμα Θεολογίας του ΑΠΘ). Τέλος, προτείνεται η σύσταση μιας ειδικής Επιτροπής (Θεολόγοι του Παιδαγωγικού Ινστιτούτου, Σχολικοί Σύμβουλοι, Νομικός Σύμβουλος του ΥΠΕΠΘ, υπηρεσιακοί παράγοντες του ΥΠΕΠΘ, ΥΠΕΞ κ.ά.) , η οποία θα έχει σκοπό να μελετήσει το όλο ζήτημα σε βάθος και από κάθε πλευρά, φροντίζοντας ώστε οι προτάσεις και οι προτεινόμενες λύσεις να είναι συμβατές με το Σύνταγμα, τον Ν. 1566, τις συστάσεις του Συνηγόρου του Πολίτη, την αρχή της ανεξιθρησκίας, την πραγματικότητα των αλλοδαπών μαθητών στο ελληνικό σχολείο, αλλά και το όλο παιδαγωγικό πλαίσιο και τον υποχρεωτικό χαρακτήρα του μαθήματος.
* Οπως συνάγεται εκ του περιεχομένου της επιστολής των Θεολόγων του Π.Ι. προς τον υπ. Παιδείας, η έκδοση - μεσούντος του θέρους! - των τριών εγκυκλίων για το μάθημα των Θρησκευτικών έγινε εν αγνοία τους... Και ευλόγως γεννάται το ερώτημα: Γιατί το ΥΠΕΠΘ, ενώ έσπευσε «αγαλλομένω ποδί» να εναρμονισθεί με τις αποφάσεις ανεξαρτήτων αρχών της χώρας μας, όπως η Αρχή Προσωπικών Δεδομένων και ο Συνήγορος του Πολίτη, την ίδια ώρα παρέκαμπτε την καθ’ ύλην αρμόδια για θέματα εκπαίδευσης ανεξάρτητη δημόσια αρχή - υπηρεσία και συγκεκριμένα το Παιδαγωγικό Ινστιτούτο, το οποίο, μάλιστα, υπάγεται κατευθείαν στον υπουργό Παιδείας; Τη στιγμή, μάλιστα, που την πρόσκληση για συνεργασία – και - με το Π.Ι. όφειλε να την απευθύνει, όχι για λόγους, απλώς, τυπικούς, αλλά απολύτως ουσιαστικούς, καθώς το θέμα της απαλλαγής απ’ το μάθημα των Θρησκευτικών, το οποίο έθιγαν οι εγκύκλιοι, δεν ήταν θέμα μόνο διοικητικής φύσης, αλλά και βαθύτατα παιδαγωγικής. Το ΥΠΕΠΘ χειρίσθηκε το όλο ζήτημα με τρόπο ...αδέξιο, προβληματικό. Εστω και τώρα, οφείλει να καλέσει σε συνεργασία τους υπεύθυνους επιστήμονες του τομέα Θεολόγων του Π.Ι., κινούμενο θεραπευτικά προς επίλυση του προβλήματος – κατά το «ο τρώσας και ιάσεται»....
* Ο Χάρης Ανδρεόπουλος είναι δημοσιογράφος – θεολόγος ΑΠΘ, συνεργάτης της εφημ. "Ελευθερία", του Ρ/Σ της Ιεράς Μητρόπολης Λάρισας (96,3 FM) και καθηγητής Β/θμιας εκπαίδευσης.
* ΑΡΘΡΟ στις εφημερίδες
«Η εγκύκλιος της 10ης Ιουλίου 2008, σχετικά με την απαλλαγή από το μάθημα των Θρησκευτικών, μας αιφνιδίασε και μας προβλημάτισε...», γράφουν στην επιστολή τους οι υπεύθυνοι του τομέα Θεολόγων του Π.Ι., «γιατί», όπως εξηγούν, «για πρώτη φορά, υποδηλώνεται ότι όλοι οι μαθητές έχουν δικαίωμα απαλλαγής από τα Θρησκευτικά, αρκεί να το ζητήσουν, δίχως καμία περαιτέρω επεξήγηση. Στην ουσία, το μάθημα από υποχρεωτικό μετατρέπεται σε προαιρετικό και ενώ υπονοείται ο ομολογιακός του χαρακτήρας, ακόμη και οι ορθόδοξοι μαθητές μπορούν να απαλλάσσονται από τη διδασκαλία του. Οι δύο εγκύκλιοι που ακολούθησαν, 4-8-2008 και 26-8-1008, αντί να διευκρινίζουν και να απαντούν στα εύλογα ερωτήματα, επέτειναν την ασάφεια και, επιτρέψτε μας, τη σύγχυση». Ειδικά για τη 3η εγκύκλιο τα στελέχη του Π.Ι. υπογραμμίζουν ότι «δεν διευκρινίζεται σαφώς, αν και οι Ορθόδοξοι μαθητές, πέρα από τους αλλόθρησκους και ετερόδοξους, μπορούν να απαλλάσσονται (ή όχι) και άρα να παρακολουθούν (ή όχι) κάποιο άλλο διδακτικό αντικείμενο...» και για να αποφευχθούν οι όποιες παρερμηνείες και να προληφθούν οι όποιες παρεξηγήσεις καλούν τον ίδιο τον υπουργό να εκδώσει μια «νέα εγκύκλιο, στην οποία να βεβαιώνεται ο υποχρεωτικός χαρακτήρας του μαθήματος των Θρησκευτικών και να διευκρινίζεται ότι η απαλλαγή από αυτό αφορά λόγους θρησκευτικής συνείδησης, δηλαδή, περιπτώσεις αλλοθρήσκων και ετεροδόξων μαθητών που το επιθυμούν».
«ΕΝΑ ΜΑΘΗΜΑ ΓΙΑ ΟΛΟΥΣ»
Στο συνημμένο υπόμνημά του τομέα Θεολόγων του Π.Ι. αναλύονται τα σχετικά με το δικαίωμα της απαλλαγής, οι παιδαγωγικές και άλλες επιπτώσεις από τις τελευταίες ρυθμίσεις, ο χαρακτήρας και η φυσιογνωμία του ισχύοντος θρησκευτικού μαθήματος, καθώς και οι προοπτικές για μία περαιτέρω αλλαγή του θεσμικού πλαισίου του, ώστε με μια νέα και διευρυμένη νομιμοποιητική βάση και έχοντας χαρακτήρα γνωσιολογικό και πολιτιστικό σε οικουμενικό πλαίσιο, να απευθύνεται και να ενδιαφέρει όλους τους μαθητές, ανεξαρτήτως ομολογίας ή θρησκεύματος (παρόμοια πρόταση – η οποία δημοσιεύεται στο blog της τοπικής Ενωσης Θεολόγων - κατέθεσε και το Τμήμα Θεολογίας του ΑΠΘ). Τέλος, προτείνεται η σύσταση μιας ειδικής Επιτροπής (Θεολόγοι του Παιδαγωγικού Ινστιτούτου, Σχολικοί Σύμβουλοι, Νομικός Σύμβουλος του ΥΠΕΠΘ, υπηρεσιακοί παράγοντες του ΥΠΕΠΘ, ΥΠΕΞ κ.ά.) , η οποία θα έχει σκοπό να μελετήσει το όλο ζήτημα σε βάθος και από κάθε πλευρά, φροντίζοντας ώστε οι προτάσεις και οι προτεινόμενες λύσεις να είναι συμβατές με το Σύνταγμα, τον Ν. 1566, τις συστάσεις του Συνηγόρου του Πολίτη, την αρχή της ανεξιθρησκίας, την πραγματικότητα των αλλοδαπών μαθητών στο ελληνικό σχολείο, αλλά και το όλο παιδαγωγικό πλαίσιο και τον υποχρεωτικό χαρακτήρα του μαθήματος.
* Οπως συνάγεται εκ του περιεχομένου της επιστολής των Θεολόγων του Π.Ι. προς τον υπ. Παιδείας, η έκδοση - μεσούντος του θέρους! - των τριών εγκυκλίων για το μάθημα των Θρησκευτικών έγινε εν αγνοία τους... Και ευλόγως γεννάται το ερώτημα: Γιατί το ΥΠΕΠΘ, ενώ έσπευσε «αγαλλομένω ποδί» να εναρμονισθεί με τις αποφάσεις ανεξαρτήτων αρχών της χώρας μας, όπως η Αρχή Προσωπικών Δεδομένων και ο Συνήγορος του Πολίτη, την ίδια ώρα παρέκαμπτε την καθ’ ύλην αρμόδια για θέματα εκπαίδευσης ανεξάρτητη δημόσια αρχή - υπηρεσία και συγκεκριμένα το Παιδαγωγικό Ινστιτούτο, το οποίο, μάλιστα, υπάγεται κατευθείαν στον υπουργό Παιδείας; Τη στιγμή, μάλιστα, που την πρόσκληση για συνεργασία – και - με το Π.Ι. όφειλε να την απευθύνει, όχι για λόγους, απλώς, τυπικούς, αλλά απολύτως ουσιαστικούς, καθώς το θέμα της απαλλαγής απ’ το μάθημα των Θρησκευτικών, το οποίο έθιγαν οι εγκύκλιοι, δεν ήταν θέμα μόνο διοικητικής φύσης, αλλά και βαθύτατα παιδαγωγικής. Το ΥΠΕΠΘ χειρίσθηκε το όλο ζήτημα με τρόπο ...αδέξιο, προβληματικό. Εστω και τώρα, οφείλει να καλέσει σε συνεργασία τους υπεύθυνους επιστήμονες του τομέα Θεολόγων του Π.Ι., κινούμενο θεραπευτικά προς επίλυση του προβλήματος – κατά το «ο τρώσας και ιάσεται»....
* Ο Χάρης Ανδρεόπουλος είναι δημοσιογράφος – θεολόγος ΑΠΘ, συνεργάτης της εφημ. "Ελευθερία", του Ρ/Σ της Ιεράς Μητρόπολης Λάρισας (96,3 FM) και καθηγητής Β/θμιας εκπαίδευσης.
* ΑΡΘΡΟ στις εφημερίδες
α) "Ελευθερία" (09/09/2008, σελ. 8,
β) "ΝΕΟΣ ΑΓΩΝ" Καρδίτσας (13/09/2008, σελ. 6)
Aνάρτηση:
α) Στην ιστοσελίδα του Σχολικού Συμβούλου Θεολόγων ν. Αχαϊας κ. Χρήστου Ζήκου:
http://www.dide.ach.sch.gr/thriskeftika/news/Xaris_Andriopoulos.jpg
β) Στην ιστοσελίδα της Ενωσης Θεολόγων ν. Λέσβου:
http://www.zoiforos.gr/index.php?option=com_content&task=view&id=219&Itemid=49
Εγγραφή σε:
Αναρτήσεις (Atom)