Θεολογικό ιστολόγιο Λάρισας

Θρησκευτικά: Τα πλεονεκτήματα του νέου Προγράμματος Σπουδών

2012-01-23T15:41:00.000-08:00

Του Γεωργίου Στριλιγκά,
Σχολικού Συμβούλου Θεολόγων

Ο λόγος για το νέο πιλοτικό Πρόγραμμα Σπουδών στο μάθημα των Θρησκευτικών. Για το ζήτημα, ήδη, έχουν δημοσιευθεί στα μέσα ενημέρωσης και στο διαδίκτυο ποικίλες προσεγγίσεις, από τις οποίες οι περισσότερες χαρακτηρίζονται από άγνοια και προχειρότητα. Μερικές φορές μάλιστα διασπείρουν ψευδείς φήμες, διαστρεβλώνοντας την πραγματικότητα και υπηρετώντας σκοπιμότητες. Η κατάσταση αυτή καθιστά επιτακτική την ανάγκη για υπεύθυνη ενημέρωση.

* Διαβάστε ολόκληρο το άρθρο στο Amen.gr

Οι αδιόριστοι θεολόγοι οργανώνονται σε Πανελλαδικό Σύλλογο

2012-01-16T07:44:00.000-08:00

Κείμενο διαμαρτυρίας - Κάλεσμα συσπείρωσης των αδιορίστων θεολόγων
Aπό το Συντονιστικό όργανο των Αδιορίστων Θεολόγων λάβαμε και ευχαρίστως δημοσιεύουμε το ακόλουθο κείμενο "Διαμαρτυρίας - Κάλεσμα":

"Η παρούσα έγγραφη διαμαρτυρία έχει ως σκοπό να εκφράσει την αντίθεση του κλάδου μας σε όσα συμβαίνουν στην Παιδεία τα τελευταία χρόνια. Αποφασίσαμε να μην είμαστε απλοί παρατηρητές των γεγονότων και να διεκδικήσουμε τα δικαιώματά μας.

* Διαβάστε ολόκληρη την ανακοίνωση στο Θεολογικό Σύνδεσμο

Ημερίδα στην Ακαδημία Θεολογικών Σπουδών με θέμα «Το ζήτημα της γλώσσας στη Λατρεία»

2012-01-13T14:49:00.000-08:00

Hμερίδα θέμα "Το ζήτημα της γλώσσας στη λατρεία" διοργανώνουν η Ακαδημία Θεολογικών Σπουδών και ο Σύνδεσμος Νέων της Ιεράς Μητροπόλεως Δημητριάδος το ερχόμενο Σάββατο 21 Ιανουαρίου 2012, στο Συνεδριακό Κέντρο «Θεσσαλία» (Μελισσάτικα, Βόλος), από τις 10.00 πμ έως τις 2.00 μμ.

* Στην ημερίδα αυτή που θέλει να είναι πραγματικά πολυφωνική και πλουραλιστική και που σκοπεύει να θέσει επί τάπητος το φλέγον αυτό πρόβλημα θα λάβουν μέρος εκπρόσωποι όλων των τάσεων, δηλ. και τάσεως που υποστηρίζει στην διατήρηση στη λατρεία της αρχαίας - ελληνιστικής - γλώσσας και της τάσεως που θεωρεί αναγκαία την απόδοση των λειτουργικών κειμένων στη νεοελληνική. Αναλυτικότερα:

Τα τελευταία χρόνια αναπτύσσεται ένα έντονος προβληματισμός στο χώρο της Εκκλησίας σχετικά με το ζήτημα της γλώσσας στη λατρεία. Προβάλλεται πολλές φορές η διαπίστωση ότι κυρίως οι νεότερες γενιές (αλλά όχι μόνον αυτές), αντιμετωπίζουν σοβαρό πρόβλημα κατανόησης της εκκλησιαστικής λειτουργικής γλώσσας και κατά συνέπεια ουσιαστικής συμμετοχής στα λειτουργικά δρώμενα, με αποτέλεσμα την περαιτέρω αποξένωση και απομάκρυνση από τη ζωή της Εκκλησίας. Μπροστά σε αυτήν την κατάσταση, διακεκριμένοι ιεράρχες αλλά και λόγιοι ιερείς της Εκκλησίας της Ελλάδος πρότειναν (και εφάρμοσαν σε κάποιο βαθμό) την απλοποίηση ή και μεταγλώττιση των λειτουργικών αναγνωσμάτων, των ευχών και κάποιων εκκλησιαστικών ακολουθιών όπως η βάπτιση και ο γάμος, επικαλούμενοι προς τούτο όχι μόνο επείγουσες ποιμαντικές ανάγκες, αλλά και τη διαχρονική παράδοση της Ορθόδοξης Εκκλησίας η οποία δεν γνωρίζει και δεν αποδέχεται κανένα δόγμα και καμία παράδοση ιερών γλωσσών και γι’ αυτό πάντοτε μετέφραζε τα βιβλικά και λειτουργικά κείμενα, όποτε αυτό χρειάστηκε να γίνει. Από την αντίθετη πλευρά προβάλλεται το επιχείρημα ότι προτεραιότητα για την ορθόδοξη λατρεία δεν αποτελεί η κατανόηση αλλά η μετοχή στο μυστήριο, αποδίδοντας τάσεις νεοβαρλαμιτισμού στους υπέρμαχους των μεταφράσεων και επισημαίνοντας ταυτοχρόνως τους κινδύνους που διατρέχει η γλωσσική και εθνική μας παράδοση και συνέχεια από την επιχειρούμενη εγκατάλειψη της πατρώας λειτουργικής γλώσσας. Ως μέσο θεραπείας του προβλήματος προτείνεται από αυτήν την τάση η χρήση λειτουργικών εγκολπίων και τα μαθήματα αρχαίων ελληνικών στις ενορίες.

Τα παραπάνω θέματα και τα παρεπόμενα ζητήματα της κατήχησης και της ποιμαντικής θα αναλυθούν και θα συζητηθούν διεξοδικά σε ημερίδα που διοργανώνουν η Ακαδημία Θεολογικών Σπουδών και ο Σύνδεσμος Νέων της Ι. Μητροπόλεως Δημτριάδος με θέμα: Το ζήτημα της γλώσσας στη λατρεία, το Σάββατο 21 Ιανουαρίου 2012, στο Συνεδριακό Κέντρο «Θεσσαλία» (Μελισσάτικα, Βόλος), από τις 10.00 πμ έως τις 2.00 μμ. Στην ημερίδα αυτή που θέλει να είναι πραγματικά πολυφωνική και πλουραλιστική και που σκοπεύει να θέσει επί τάπητος το φλέγον αυτό πρόβλημα, θα λάβουν μέρος εκπρόσωποι και των δύο αυτών τάσεων σύμφωνα με το ακόλουθο πρόγραμμα:

Α΄ Συνεδρία

Προεδρεύων: π. Χρίστος Χαχαμίδης Δρ Θ.
Γεν. Γραμματέας Δ. Σ. Συνδέσμου Νέων Ι. Μητροπόλεως Δημητριάδος

10.00-10.30: Έναρξη-Χαιρετισμοί

10.30-10.50: Σταύρος Ζουμπουλάκης, Διευθυντής του περιοδικού «Νέα Εστία», Πρόεδρος του Δ.Σ. του Ιδρύματος «Άρτος Ζωής»: «Είναι απαραίτητο να κατανοούμε τη γλώσσα της λατρείας;»

10.50-11.10: Φώτης Σχοινάς, Δρ Φιλοσοφίας, πρ. Σχολικός Σύμβουλος Φιλολόγων: «Λειτουργική γλώσσα: αξία και παράδοση»

11.10-12.00: Συζήτηση

12.00-12.30: Διάλειμμα-καφές

Β΄ Συνεδρία

Προεδρεύων: Παντελής Καλαϊτζίδης Δρ Θ.
Διευθυντής της Ακαδημίας Θεολογικών Σπουδών

12.30-12.50: Κωνσταντίνος Χολέβας, Πολιτικός Επιστήμων: «Δεν χρειαζόμαστε μετάφραση αλλά κατήχηση»

12.50-13.10: Σεβ. Μητροπολίτης Σισανίου και Σιατίστης κ. Παύλος: «Το ζήτημα της γλώσσας στη λατρεία και η ποιμαντική του διάσταση»

13.10-14.00: Συζήτηση

Κλείσιμο της ημερίδας από τον Σεβ. Μητροπολίτη Δημητριάδος κ. Ιγνάτιο

Η είσοδος είναι ελεύθερη για το κοινό, αλλά λόγω περιορισμένων θέσεων απαιτείται προεγγραφή στη Γραμματεία της Ακαδημίας Θεολογικών Σπουδών (τηλ. 24210-93553, 93573, ηλεκτρονικό ταχυδρομείο: info@acadimia.gr)

Οι νέοι μισθοί στο Δημόσιο - Αναλυτικός πίνακας με τις αποδοχές δασκάλων και καθηγητών

2012-01-12T14:03:00.001-08:00

Αναλυτικός πίνακας με τους νέους μισθούς των εκπαιδευτικών (δασκάλων και καθηγητών), βάσει του νέου Βαθμολογίου - Μισθολογίου.

* Για να δείτε το νέο μισθό σας - ανάλογα με το βαθμό σας και τα παιδιά σας - πατήστε ΕΔΩ

“Η θέση του θεολόγου και του θεολογικού μαθήματος στην εκπαίδευση”

2012-01-11T16:18:00.000-08:00

Από τις εκδόσεις “Eπτάλοφος” εκδόθηκε και κυκλοφόρησε σε βιβλίο, υπό τον τίτλο “Η θέση του θεολόγου και του θεολογικού μαθήματος στην εκπαίδευση”, η λίαν ενδιαφέρουσα και τα μάλα επίκαιρη Θεολογική - Νομοκανονική και Ποιμαντική μελέτη για το μάθημα των Θρησκευτικών του πρωτοπρεσβυτέρου και επικούρου καθηγητού της Θεολογικής Σχολής του Πανεπιστημίου Αθηνών π. Γεωργίου Ευθυμίου.

Η μελέτη αυτή αποτελεί συμβολή στον συνεχιζόμενο διάλογο και απευθύνεται σε κάθε καλοπροαίρετο αναγνώστη, ο οποίος έχει συνείδηση των προβλημάτων της παιδείας και αναζητεί διέξοδο εις αυτά προς όφελος των επί δεκαετίες των ταλαιπωρουμένων μαθητών και μαθητριών.

Επίσης αποτελεί και κατάθεση οφειλής προς τους χιλιάδες φοιτητές και φοιτήτριες, οι οποίοι ως δάσκαλοι πλέον του θεολογικού μαθήματος στην εκπαίδευση αγωνίζονται με αγάπη, δια της μαρτυρίας Ιησού Χριστού , να βοηθήσουν τους διδασκομένους να βρούν την ταυτότητα τους.

* Την καλαισθησία του βιβλίου επιμελήθηκε ο γνωστός εκδοτικός οίκος

"ΕΠΤΑΛΟΦΟΣ"

Ματαιώνεται ο διαγωνισμός του ΑΣΕΠ εκπαιδευτικών - Παγώνουν οι διορισμοί δασκάλων και καθηγητών

2012-01-10T04:22:00.000-08:00

Aσχημα μαντάτα επιφυλάσσει για τη νέα σχολική χρονιά το υπουργείο Παιδείας για τους εκπαιδευτικούς που περιμένουν να διοριστούν, καθώς, όπως είπε χτες η Αννα Διαμαντοπούλου, οι διορισμοί θα κινηθούν σε μηδενικά επίπεδα.

* Διαβάστε αναλυτικό ρεπορτάζ στο Θεολογικό Σύνδεσμο

Ορίσθηκε ο νέος Σύμβουλος Θεολόγων (ΠΕ01) Ν. Λάρισας και Μαγνησίας

2012-01-09T15:05:00.000-08:00

O κ. Τσιακούμης (δεξιά στη φωτ.), σε πρόσφατη
τελετή βράβευσής του από τον Mητροπολίτη
Θεσσαλιώτιδος και Φαναριοφερσάλων κ.κ. Κύριλλο

O θεολόγος καθηγητής (ΠΕ01) κ. Παναγιώτης Τσιακούμης θα είναι ο νέος Σχολικός Σύμβουλος Θεολόγων για τους Ν. Λάρισας και Μαγνησίας (με έδρα στη Λάρισα), για την επόμενη 4ετία (2012 - 2015), σύμφωνα με τον πίνακα των επιλεγέντων νέων Σχολικών Συμβούλων που ανεκοίνωσε σήμερα το υπ. Παιδείας. O κ. Tσιακούμης κατάγεται από τον Βόλο, είναι Μ.Sc. Θεολογίας, τη προηγούμενη 4ετία υπηρέτησε σε θέση Σχολικού Συμβούλου στη Περιφέρεια Στερεάς Ελλάδος (Ν. Φθιώτιδας, Φωκίδας, Ευρυτανίας, Τρικάλων και Καρδίτσας) και διαδέχεται στη Λάρισα τον συνταξιοδοτηθέντα Σχολικό Σύμβουλο Θεολόγων κ. Απ. Ποντίκα.

* Τον νέο Σχολικό Σύμβουλο Θεολόγων κ. Τσιακούμη συγχαίρουμε για την επιλογή και τοποθέτησή του στη Λάρισα εκ μέρους του υπ. Παιδείας και του ευχόμαστε καλή δύναμη παρά Θεού για μια δημιουργική και επιτυχημένη θητεία.

To νέο Δ.Σ. της ΠΕΘ Λάρισας

2012-01-02T17:25:00.000-08:00

To νεοεκλεγέν Δ.Σ του παραρτήματος ν. Λάρισας της Πανελλήνιας Ενωσης Θεολόγων (ΠΕΘ) το οποίο προέκυψε μετά από τις αρχαιρεσίεςτης 14^ης/12/2011 για την επόμενη διετία, συγκροτήθηκε με την ακόλουθη σύνθεση:

Πρόεδρος: Καραμήτρος Ιωάννης, αντιπρόεδρος: Κουβαράς Ευάγγελος, γραμματέας: Κρούπη Παναγιώτα, ταμίας: Τέλιος Λεωνίδας και μέλος Οικονομίδου Ευγενία.

Ο Αρκαλοχωρίου Ανδρέας για την υπόθεση Εφραίμ

2011-12-30T14:59:00.000-08:00

"Στόχος η Εκκλησία και η Θρησκεία;"

Toυ Μητροπολίτου Αρκαλοχωρίου Κρήτης κ. Ανδρέα

Παρακολουθώ τα γενόμενα των χριστουγεννιάτικων ημερών και βέβαια πολλά τα ερωτήματα εκ των γενομένων. Τελικά η κοινωνία των πολιτών και η πολυπολιτισμικότητα θεσμοθετούνται με προοπτική να στοχοποιηθεί η Εκκλησία και κατ’ επέκταση να διωχθεί η θρησκεία στην Ελλάδα και ευρύτερα στην Ευρωπαϊκή Ένωση; Πώς άλλως μπορεί να ερμηνευθεί η ελεύθερη διακίνηση όλων των άλλων, εννοώ των περί την Ιερά Μονή Βατοπαιδίου δοσοληψιών, αλλά και των άλλων με τα τόσα άλλα; Με τις εξεταστικές των πραγμάτων επιτροπές της Βουλής μας, με την ασυλία, με τις γενναίες κρατικές κομματικές επιχορηγήσεις, με τα πολλά, τα ποικίλα, τα ωραία, με «τα ψεύτικα τα λόγια τα μεγάλα, μου τα πες με το πρώτο σου το γάλα …μάνα μου Ελλάς…».
Τελικά, η Ελλάδα της μεταπολίτευσης, της δημοκρατίας, της κοινωνικής δικαιοσύνης, της λαϊκής κυριαρχίας, της εθνικής ανεξαρτησίας, η θρυλούμενη πολυπολιτισμικότητα της κοινωνίας των πολιτών, με την ισονομία και την ισοπολιτεία, ολοκληρώνει την παράσταση για την πραγμάτωση του δυσεύρετου μεταπολιτευτικού της οραματισμού, εγκλείοντας στη φυλακή τον ηγούμενο της Μονής Βατοπαιδίου, Γέροντα Εφραίμ; Ή μήπως εδώ και τώρα αρχίζει με αυτή τη θαρραλέα πράξη;

Με την έκδοση του εντάλματος σύλληψης του ηγουμένου την παραμονή των Χριστουγέννων, με την ενημέρωσή μας από τα πλείονα των τηλεοπτικών μας καναλιών, με τις αστυνομικές δυνάμεις που μετέβησαν στο Άγιον Όρος και περικύκλωσαν από στεριά και θάλασσα τον «εγκληματία», τον «κακούργο» του Βατοπαιδίου! Όπου, για να εξηγούμεθα, κατά τη δεκαετή αρχιερατική μου διακονία, αλλά και πρότερον, παρά τις σχέσεις μου με το Άγιον Όρος, ούτε διανυκτέρευσα, ούτε σε ακολουθία παραβρέθηκα. Όμως, πάντα τα διαδραματιζόμενα, «χωρίς περίσκεψη, χωρίς λύπη, χωρίς αιδώ» από τους κρατούντες, με προβληματίζουν.

Η πολυπολιτισμικότητα, η διαφύλαξή της στην κοινωνία των πολλαπλών πολιτιστικών ταυτοτήτων, είναι θρυλούμενη από την Ευρώπη των λαών, των θρησκειών και των πολιτισμών; Τα ανθρώπινα δικαιώματα είναι ζητούμενο; Η ισονομία και η ισοπολιτεία είναι επιλεκτική και λειτουργεί με άλλους αξιακούς όρους για τον ηγούμενο από το Άγιον Όρος; Ο τελικός στόχος του μεταβαλλόμενου κόσμου είναι η Εκκλησία και η θρησκεία ευρύτερα;

Η περιθωριοποίησή της, η δίωξή της, η αντιμετώπισή της κατά τρόπο ολοκληρωτικό και μάλιστα την παραμονή των Χριστουγέννων; Καταλαβαίνουν όσοι μιλούν για κοινωνική συνοχή, για αποδοχή του άλλου, για αλληλεγγύη, πού εξωθούν και πού οδηγούν; Η Εκκλησία προϋπήρχε του Ελληνικού Κράτους, το οποίο αν και από τα μακροβιότερα των Βαλκανίων δεν εόρτασε ακόμα το δεύτερο αιώνα από την ίδρυσή του, προϋπάρχει όμως η Εκκλησία και της πολύ νεότερης Ευρωπαϊκής Ένωσης. Και βέβαια οι πνευματικοί νόμοι είναι ελεήμονες και ανελέητοι, ανάλογα με τα έργα μας, με τις πράξεις μας και με τις πνευματικές μας ανάγκες. Και δεν εξαιρούν κανένα μας.

Οι κρατικοί λειτουργοί που, άμεσα ή έμμεσα, είχαν ή θα έχουν εξ αντικειμένου σχέση με τον Γέροντα Εφραίμ, ας γνωρίζουν μια πραγματική ιστορία. Στα πέτρινα χρόνια, περί το 1955, με την, εντός των τειχών στην Κωνσταντινούπολη, σιωπή και περισυλλογή του Πατριάρχη Αθηναγόρα και της ιεραρχίας του Θρόνου, με τους διωγμούς και τις διώξεις στην ομογένεια, χωρίς τότε να γίνεται λόγος για ισονομία και για διάκριση εξουσιών, ειδοποιήθηκε ο Πατριάρχης, ότι υπάλληλοι της τουρκικής εφορείας από τη νομαρχία της Κωνσταντινουπόλεως θα έλθουν για να ελέγξουν τα οικονομικά του Πατριαρχείου. Ο Πατριάρχης τους δέχτηκε στο γραφείο του, τους κέρασε και στη συνέχεια τους ζήτησε να τον ακολουθήσουν. Τους οδήγησε στον πατριαρχικό ναό. Μερικά κέρματα έβγαλε από την τσέπη του, τα έριξε στο παγκάρι και πήρε τέσσερα κεριά. Προσκύνησε ο Πατριάρχης Αθηναγόρας την εικόνα, άναψε το κερί του και έδωσε στο χέρι του κάθε τούρκου υπαλλήλου από ένα κερί. Οι τούρκοι άναψαν το κερί, το τοποθέτησαν στο μανουάλι και ο Πατριάρχης με περίσκεψη, σοβαρότητα και θλίψη τους είπε: «Τι νομίζετε, αυτά είναι τα έσοδά μας, από αυτά ζούμε». Οι τούρκοι υπάλληλοι κοιτάχτηκαν μεταξύ τους, υπέβαλαν με σεβασμό κλίση στον Πατριάρχη, χαιρέτησαν, αποχώρησαν και δεν ξαναενόχλησαν.

* Το άρθρο του Σεβ/του αναδημοσιεύεται από την Πύλη εκκλησιαστικών Ειδήσεων, Αmen.gr

Η νέα Δ.Ε. της Ενωσης Θεολόγων Ν. Λάρισας

2011-12-19T12:09:00.000-08:00

Στις εκλογές της περασμένης Τετάρτης (14.12.2011) για την ανάδειξη της νέας Διοικούσας Επιτροπής του παραρτήματος Λάρισας της Πανελλήνιας Ενωσης Θεολόγων (ΠΕΘ), εξελέγησαν οι:

Καραμήτρος Ιωάννης, Τέλιος Λεωνίδας, Κουβαράς Ευάγγελος, Οικονομίδου Ευγενία και Παναγιώτα Κρούπη.

* Ευχόμαστε στα μέλη της νεοεκλεγείσας Δ.Ε. καλή δύναμη στο έργο τους.

Τμήμα Θεολογίας ΑΠΘ: Ποιοί πτυχιούχοι ΑΕΙ - TEI εισάγονται με τις κατατακτήριες εξετάσεις

2011-12-15T14:19:00.000-08:00

Από το Τμήμα Θεολογίας του Αριστοτελείου Πανεπιστημίου Θεσσαλονίκης (AΠΘ) ανακοινώθηκαν τα αποτελέσματα των κατατακτηρίων εξετάσεων πτυχιούχων ΑΕΙ, ΤΕΙ και λοιπών Ανωτέρων Σχολών διετούς (Παιδαγωγικές Ακαδημίες) και υπερδιετούς φοίτησης (Ανώτερες Εκκλησιαστικές Σχολές).

* Aναλυτικά τα αποτελέσματα κατά κατηγορία υποψηφίων έχουν ως ακολούθως:

ΑΠΟΤΕΛΕΣΜΑΤΑ ΚΑΤΑΤΑΚΤΗΡΙΩΝ ΥΠΟΨΗΦΊΩΝ ΑΕΙ

ΑΠΟΤΕΛΕΣΜΑΤΑ ΚΑΤΑΤΑΚΤΗΡΙΩΝ ΥΠΟΨΗΦΙΩΝ ΤΕΙ

ΑΠΟΤΕΛΕΣΜΑΤΑ ΚΑΤΑΤΑΚΤΗΡΙΩΝ ΠΤΥΧ. ΣΧΟΛΩΝ ΔΙΕΤΟΥΣ & ΥΠΕΡΔΙΕΤΟΥΣ ΦΟΙΤΗΣΗΣ

Δήλωση περί μη υποψηφιότητας στις εκλογές της Ενωσης Θεολόγων Λάρισας

2011-12-13T11:19:00.000-08:00

Eπειδή αρκετοί συνάδελφοι επικοινωνούν μαζί μου και με ρωτούν αν θα (ξανα-) είμαι υποψήφιος στις αυριανές (Τετάρτη, 14-12-2011) εκλογές για την ανάδειξη νέου Διοικητικού Συμβουλίου του παραρτήματος Ν. Λάρισας της ΠΕΘ (Πανελλήνια Ενωση Θεολόγων), ενημερώνω ότι ΔΕΝ θα είμαι υποψήφιος.

* Μετά από δύο θητείες (2007 – 2009 και 2009 – 2011) στο Δ.Σ, πέραν του λόγου των αυξημένων ακαδημαϊκών υποχρεώσεών μου και του γεγονότος της υπηρετήσεώς μου, κατά τη τρέχουσα σχολική χρονιά, σε περιοχή μακράν της Λαρίσης (Γυμνάσιο Γαλαξιδίου Ν. Φωκίδος), αισθάνομαι και θεωρώ ότι ήλθε ο καιρός να αναλάβουν τις τύχες της τοπικής μας Ενωσης και άλλοι συνάδελφοι με μεράκι και διάθεση προσφοράς, δηλώνοντας εκ προοιμίου ότι και εκτός διοίκησης θα σταθώ - ως απλό μέλος - στο πλευρό του νέου Δ.Σ., συμπαραστάτης στις υπέρ του κλάδου παρεμβάσεις και τις δράσεις του.

Χάρης Ανδρεόπουλος

Θεολόγος καθηγητής

Μέλος του απερχομένου Δ.Σ.

Τα Θρησκευτικά ως μάθημα πολιτισμού

2011-12-12T09:32:00.000-08:00

Nικ. Παύλου (14ο Γυμνάσιο), Xρυσ. Σταμούλης (Τμήμα Θεολογίας ΑΠΘ), Δέσποινα Πανάγου (9ο ΓΕΛ Λάρισας), Χάρης Ανδρεόπουλος (Γυμνάσιο - ΓΕΛ Γαλαξιδίου)

To δημοσίευμα της "Eλευθερίας" (9.12.2011, σελ. 8) για την εκδήλωση

Για ένα “μάθημα που θ΄ απευθύνεται σε όλους τους μαθητές”, μίλησε ο πρόεδρος του Τμήματος Θεολογίας του ΑΠΘ κ. Χρυσ. Σταμούλης

Τα Θρησκευτικά θα πρέπει να μετεξελιχθούν σε ένα «πολιτιστικό μάθημα» το οποίο έχοντας περιεχόμενο γνωσιολογικό και επίκεντρο την ορθόδοξη παράδοση, θα απευθύνεται σε όλους τους μαθητές, ανεξαρτήτως θρησκευτικής ή ομολογιακής ταυτότητας, τόνισε ο πρόεδρος του τμήματος Θεολογίας του ΑΠΘ, καθηγητής Χρυσόστομος Σταμούλης μιλώντας χθές βράδυ (8.12.2011) σε εκδήλωση που διοργάνωσε το 14^ο Γυμνάσιο Λάρισας στο πατάρι του βιβλιοπωλείου “Παιδεία”.

Υποστηρίζοντας ότι η εποχή του ομολογιακού και κατηχητικού χαρακτήρα του μαθήματος παρήλθε ανεπιστρεπτί, ο κ. Σταμούλης χαρακτήρισε ως πρόταση - σταθμό για το θρησκευτικό μάθημα τη μνημειώδη εισήγηση του αειμνήστου καθηγητή του ΑΠΘ Νικ. Ματσούκα στο Α΄ Συνέδριο Θεολόγων Βορείου Ελλάδος (Μαϊος, 1981). Βάσει της πρότασης αυτής – προς την οποία συγκλίνουν το Τμήμα Θεολογίας του ΑΠΘ και κορυφαίοι σύγχρονοι διανοητές – το μάθημα των Θρησκευτικών, απαλλαγμένο από ακραίους ιδεολογικούς διαποτισμούς και ενταγμένο στα πλαίσια ενός ανοικτού σχολείου θα πρέπει να αποδεσμευθεί από οποιεσδήποτε ηθικιστικές, κατηχητικές και ομολογιακές εξαρτήσεις και να καταστεί ένα μάθημα πολιτισμού με περιεχόμενο απόλυτα γνωσιολογικό, εντός του οποίου πρωτεύουσα θέση θα έχουν η Βίβλος, τα πατερικά και λειτουργικά κείμενα, όλα τα μνημεία της τέχνης και η εκκλησιαστική ιστορία, που αποκαλύπτουν το πρόσωπο του Χριστού, που δεν μπορεί παρά ν΄ αποτελεί το κέντρο του θρησκευτικού μαθήματος.

Φυσικά, σε μια τέτοια συνάφεια απαραίτητη είναι και η προσφορά θρησκειολογικών γνώσεων, η οποία λευτερωμένη από οποιαδήποτε απολογητική διάθεση θα στοχεύει στην διεύρυνση των επιστημονικών οριζόντων του μαθητή, επεσήμανε ο κ. Σταμούλης, αναφέροντας, εν προκειμένω, ότι τα νέα προγράμματα σπουδών για τα Θρησκευτικά που εκπόνησε το Παιδαγωγικό Ινστιτούτο και ήδη υλοποιούνται πιλοτικά στο πλαίσιο του Νέου Σχολείου, σαφώς και αναβαθμίζουν τη θρησκευτική εκπαίδευση, προάγοντας τον θρησκευτικό εγγραμματισμό και συντελώντας έτσι στη αλλαγή που επιβάλλουν οι καιροί για το μάθημα, δηλ. στη υπέρβαση της ομολογιακότητάς του.

Στην εκδήλωση μίλησε, επίσης, ο διευθυντής του 14ου Γυμνασίου Λάρισας Δρ. Νικ. Παύλου ο οποίος παρουσίασε τα νέα προγράμματα σπουδών του θρησκευτικού μαθήματος στο Γυμνάσιο και το Λύκειο, ενώ υπογράμμισε ότι η υπόθεση του μαθήματος (το περιεχόμενό του, ο χαρακτήρας, κλπ) είναι μια υπόθεση καθαρά εκπαιδευτική, άρα αρμόδιο είναι μόνο το υπουργείο Παιδείας και κακώς εμπλέκεται η Εκκλησία. «Ασφαλώς μπορεί να εκφράσει άποψη η Εκκλησία μας, όπως και η κάθε θρησκευτική κοινότητα της χώρας», επεσήμανε ο κ Παύλου, τονίζοντας, ωστόστο, ότι “πέραν από την έκφραση γνώμης, θα πρέπει, επιτέλους, να καταστεί σαφές, ότι η υπόθεση του σχολικού μαθήματος αφορά αποκλειστικά τον θεσμό που λέγεται κράτος, εκ μέρους του οποίου την αρμοδιότητα ασκεί, εν προκειμένω, το υπουργείο Παιδείας”.

Επίσης, μίλησαν ο υπ. Δρ. Χάρης Ανδρεόπουλος, θεολόγος Μ.Th, καθηγητής του Γυμνασίου και του ΓΕΛ Γαλαξιδίου και η Νέλλη Πανάγου, θεολόγος, M.Th. καθηγήτρια του 9^ου ΓΕΛ Λάρισας, οι οποίοι αναφέρθηκαν στο διδακτικό πλαίσιο που διαμορφώνεται για την θρησκευτική αγωγή στα ωρολόγια προγράμματα του “Νέου Σχολείου”, σύμφωνα με τις μέχρι τώρα εξαγγελίες του υπ. Παιδείας.

Ο κ. Ανδρεόπουλος αναφερόμενος στις τελευταίες εξελίξεις για το Νέο Λύκειο σε σχέση με το θρησκευτικό μάθημα, επικαλέσθηκε πηγές του υπ. Παιδείας και του Παιδαγωγικού Ινστιτούτου που επιβεβαίωναν τις πληροφορίες ότι στη τελευταία συνεδρίαση της Διακομματικής Επιτροπής για το “Νέο Λύκειο” από πλευράς του αναπλ. υπουργού Παιδείας κ. Κων. Αρβανιτοπούλου υποστηρίχθηκε η θέση να παραμείνει το μάθημα δίωρο στη B΄ Λυκείου (αντί για μονόωρο, σύμφωνα με τον αρχικό σχεδιασμό) και να διατηρηθεί ως υποχρεωτικό μονόωρο (αντί για επιλεγόμενο 2ωρο) στη Γ΄ Λυκείου. Και κλείνοντας την εισήγησή του έκανε λόγο για ένα νέο κλίμα που επιτρέπει “συγκρατημένη αισιοδοξία” ότι το μάθημα θα διατηρήσει (όχι τρείς, όπως προβλέπει ο αρχικός σχεδιασμός, αλλά) πέντε υποχρεωτικές ώρες διδασκαλίες στο ωρολόγιο πρόγραμμα (δύο στη Α΄, δύο στη Β΄ και μία στη Γ΄ τάξη) του Νέου Λυκείου.

Σημειωτέον ότι στη εκδήλωση παραβρέθηκε και απηύθυνε χαιρετισμό εκ μέρους της Ιεράς Μητροπόλεως Λαρίσης και Τυρνάβου ο αιδεσιμολογιώτατος πρεσβύτερος π. Βασίλειος Τάσιος, ο οποίος στο πλαίσιο του ανοικτού διαλόγου που ακολούθησε ανάμεσα στους εισηγητές και το ακροατήριο εξέθεσε τις θέσεις της Εκκλησίας υπέρ του ομολογιακού χαρακτήρα του μαθήματος, ενώ συμφώνησε απολύτως με την αναγκαιότητα να παραμείνει υποχρεωτικό το μάθημα σ' όλες τις λυκειακές τάξεις.

Bλ. Πύλη Εκκλησιαστικών ΕιδήσεωνAmen.gr , Esos.gr , Πανελλήνιο Σχολικό Δίκτυο (sch.gr) , Γυμνάσιο Γαλαξιδίου

“Τι θρησκευτικό μάθημα θέλουμε;”

2011-12-05T17:07:00.000-08:00

Η εποχή μας, μία εποχή εξελίξεων και αναζητήσεων, καθιστά περισσότερο αναγκαίο από ποτέ το θρησκευτικό εγγραμματισμό. Το ερώτημα βέβαια είναι ποια θα είναι τα χαρακτηριστικά του και με ποιους τρόπους θα γίνει προσιτός στους νέους ανθρώπους και αυριανούς πολίτες.

M’ αφορμή αυτόν τον προβληματισμό, o oποίος αποτελεί και επίκαιρο θέμα συζήτησης στο εκπαιδευτικό και κοινωνικό χώρο, το 14ο Γυμνάσιο Λάρισας, στο πλαίσιο των εκδηλώσεων «Βραδιές Θεολογίας», διοργανώνει για τους θεολόγους της θεσσαλικής περιφέρειας εκδήλωση - συζήτηση την Πέμπτη 8 Δεκεμβρίου 2011 και ώρα 7 το απόγευμα με θέμα: «Ανίχνευση κυοφορίας ή λόγος περί εκθεμάτων μουσείου; Οι προοπτικές του θρησκευτικού μαθήματος σήμερα», η οποία θα πραγματοποιηθεί στο φιλόξενο χώρο του βιβλιοπωλείου “ΠΑΙΔΕΙΑ” (Μεγ. Αλεξάνδρου 6, Λάρισα), όπου τα τελευταία χρόνια πραγματοποιούνται με μεγάλη επιτυχία οι “Βραδιές Θεολογίας”.

Κεντρικός εισηγητής θα είναι ο Δρ. Χρυσόστομος Σταμούλης, Καθηγητής και Πρόεδρος του Τμήματος Θεολογίας του Αριστοτελείου Πανεπιστημίου Θεσσαλονίκης. Επίσης, ο Δρ. Νικόλαος Παύλου, Διευθυντής του 14ου Γυμνασίου Λάρισας θα μιλήσει για τα νέα προγράμματα σπουδών του θρησκευτικού μαθήματος στο Γυμνάσιο και το Λύκειο, ενώ ο υπ. Δρ. Χάρης Ανδρεόπουλος, θεολόγος M.Th., καθηγητής του Γυμνασίου και του ΓΕΛ Γαλαξιδίου και η Νέλλη Πανάγου θεολόγος, Μ.Th., καθηγήτρια του 9^ου ΓΕΛ Λάρισας θα αναφερθούν στο διδακτικό πλαίσιο που διαμορφώνεται για την θρησκευτική αγωγή στα ωρολόγια προγράμματα του “Νέου Σχολείου”, σύμφωνα με τις μέχρι τώρα εξαγγελίες του υπ. Παιδείας.

* Iστοχώρος, “Θεολογικός Σύνδεσμος”: http://religiousnet.blogspot.com

2011-11-05T10:29:00.000-07:00

....για ...φρέσκια ενημέρωση σε θέματα θεoλογικά και εκπαιδευτικά στον

Θεολογικό Σύνδεσμο

Αιτήσεις για μεταπτυχιακό - διδακτορικό στο Τμήμα Θεολογίας του ΑΠΘ

2011-09-12T08:42:00.000-07:00

Η Γραμματεία του Τμήματος Θεολογίας του Αριστοτελείου Πανεπιστημίου Θεσσαλονίκης (AΠΘ) ανακοινώνει ότι θα δέχεται αιτήσεις υποψηφίων διδακτόρων και υποψηφίων μεταπτυχιακών φοιτητών για το ακαδημαϊκό έτος 2011-2012, από 12 έως 30 Σεπτεμβρίου 2011.

- Οι αιτήσεις των υποψηφίων διδακτόρων υποβάλλονται στην Γραμματεία ώρες 10 π.μ έως 12μ.

- Οι αιτήσεις των υποψηφίων μεταπτυχιακών υποβάλλονται στους τομείς.

Ώρες εξυπηρέτησης για όλους (υπ. μεταπτυχιακούς και υπ. διδάκτορες):
12 μ. – 13.30 μ.μ.

* Πληροφορίες: Τηλέφωνο: 2310- 99 69 80, FAX 996991,

Email : info@theo.auth.gr

Κατατακτήριες πτυχιούχων στο Τμήμα Θεολογίας του ΑΠΘ (2011)

2011-09-06T06:11:00.000-07:00

ΕΛΛΗΝΙΚΗ ΔΗΜΟΚΡΑΤΙΑ

ΑΡΙΣΤΟΤΕΛΕΙΟ

ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΘΕΣΣΑΛΟΝΙΚΗΣ

ΘΕΟΛΟΓΙΚΗ ΣΧΟΛΗ

ΤΜΗΜΑ ΘΕΟΛΟΓΙΑΣ

Πληροφορίες: Ε. ΠΑΥΛΙΔΟΥ – ΒΑΡΝΑΒΑ

Τηλέφωνο: 99 69 80 FAX 996991

Email : info @ theo.auth.gr.

Ύλη κατατακτηρίων εξετάσεων πτυχιούχων A.E.I. ,TEI, Κ.Α.Τ.Ε.Ε. διετούς φοίτησης και λοιπών Ανωτέρων Σχολών για το ακαδημαϊκό έτος 2011-2012.

ΜΑΘΗΜΑΤΑ:

ΕΙΣΑΓΩΓΗ ΣΤΗΝ ΠΑΛΑΙΑ ΔΙΑΘΗΚΗ

Εισαγωγικά στοιχεία για όλα τα βιβλία της Π. Διαθήκης. Ιδιαίτερα ενδιαφέρουν τα πορίσματα της σύγχρονης επιστήμης για θέματα που σχετίζονται με την ονομασία, το χρόνο συγγραφής, τη σύνθεση, την ένταξη στον κανόνα, το περιεχόμενο και τη θεολογία τους.

Βοήθημα: Δ. Καϊμάκης, Σύντομη Εισαγωγή στην Παλαιά Διαθήκη (εκδόσεις SIMBO)

ΕΙΣΑΓΩΓΗ ΣΤΗΝ ΚΑΙΝΗ ΔΙΑΘΗΚΗ

α. Ιστορία του χειρόγραφου κειμένου της Κ.Δ.. (τα σπουδαιότερα χειρόγραφα,

αρχαίες μεταφράσεις, παραθέσεις βιβλικές στους πατέρες της εκκλησίας).

β. Ιστορία του έντυπου κειμένου της Κ.Δ. (Έκδοση Εράσμου, Πολύγλωσση Κομπλουτιανή, Textus Receptus,κριτικές εκδόσεις 18^ου και 19^ου αιώνα, Πατριαρχική έκδοση του 1904).

γ. Κριτική του κειμένου της Κ.Δ.

δ. Ιστορία της συγκροτήσεως του «κανόνα» της Κ.Δ..

ε. Η γλώσσα της Κ.Δ.

στ. Εισαγωγή στα 27 βιβλία της Κ.Δ. (περιεχόμενο, συγγραφέας, χρόνος και τόπος συγγραφής, ιδιαίτερα προβλήματα του κάθε βιβλίου).

ζ. Νεοελληνικές μεταφράσεις της Κ.Δ.

Βοήθημα: Ι. Καραβιδόπουλος, Εισαγωγη στην Καινή Διαθήκη (εκδόσεις Π. Πουρναρά).

ΕΙΣΑΓΩΓΗ ΣΤΗΝ ΕΠΙΣΤΉΜΗ ΤΗΣ ΘΕΟΛΟΓΙΑΣ

Δ. Α. Κούκουρα

1. –Τι είναι εγκυκλοπαίδεια της θεολογίας

- Η σχέση της με την εγκύκλιο παιδεία και την εγκυκλοπαιδεία

2. – Η Εισαγωγή στη Θεολογία και η ιστορία της

- Τι σημαίνει ο όρος «Θεολογία»

3 Οι Θεολογικές σπουδές στην Ελλάδα

4 Η προσφορά της Θεολογικής Σχολής Θεσσαλονίκης

5 Το μέλλον της Θεολογίας στο Πανεπιστήμιο

6 Η δυναμική και η στατική θεώρηση της Θεολογίας

7 Ο σύγχρονος θεολογικός λόγος

ΒΟΗΘΗΜΑ:, Εισαγωγή στη Θεολογία, εκδόσεις Κορνηλία Σφακιανάκη, Θεσ/νίκη 2004 Κεντρική διάθεση: Μητροπόλεως 129 τηλ. 2310/239836

Οι υποψήφιοι οφείλουν να γνωρίζουν καλά το Α΄ μέρος. Τα κείμενα σύγχρονου θεολογικού προβληματισμού που παρατίθενται στο Β΄ μέρος οφείλουν να τα μελετήσουν με προσοχή, ώστε να μπορούν να απαντήσουν συνδυαστικά σε ερωτήσεις κρίσεως.

Υποβολή αιτήσεων :1-15/ 11 / 2011 με συνημμένο αντίγραφο πτυχίου.

Ημερομηνία εξετάσεων: 1-10 / 12 / 2011

ΑΠΟ ΤΗΝ ΓΡΑΜΜΑΤΕΙΑ

Η μαρτυρία της Εκκλησίας στο σύγχρονο κόσμο

2011-09-03T16:32:00.000-07:00

Συμπερασματικοί αναστοχασμοί γύρω από το 12^ο Διαχριστιανικό Συμπόσιο με θέμα «Η μαρτυρία της Εκκλησίας στον σύγχρονο κόσμο», που συνδιοργάνωσαν το Τμήμα Θεολογίας του Α.Π.Θ. και το Ποντιφικικό Πανεπιστήμιο Antonianum της Ρώμης (Θεσσαλονίκη 30 Αυγούστου-2 Σεπτεμβρίου 2011)

Του Παν. Υφαντή *

Η επιτυχία ή η αποτυχία ενός Συνεδρίου, αφιερωμένου στην εκκλησιαστική μαρτυρία στα όρια του σύγχρονου εκκοσμικευμένου κόσμου, εξαρτάται πρώτα απ’ όλα από την ικανότητα ή την αδυναμία του να πλησιάσει τα δύο μεγέθη με τρόπο από τη μια πλευρά επιστημονικά ειλικρινή και ενήμερο και από την άλλη βιβλικά συνεπή, θεολογικά εύστοχο, και πάνω απ’ όλα ποιμαντικά ευαίσθητο. Πρέπει να είναι κοινωνιολογικά διεισδυτικό αλλά και εκκλησιαστικά υπεύθυνο ώστε να αναγνωρίζει τα προβλήματα, να εντοπίζει τους λόγους που τα προκάλεσαν ή τα γιγάντωσαν, και να διακρίνει τους τρόπους της υπέρβασής τους. Μ’ ένα λόγο, πρέπει να έχει έναν χαρακτήρα κριτικό και ταυτόχρονα αυτοκριτικό.

Το φετινό 12^ο Διαχριστιανικό Συμπόσιο μοιάζει να επιτυγχάνει τους παραπάνω στόχους σε όλο το φάσμα των εργασιών του, με αφετηρία στα προκαταρκτικά μηνύματα των εκκλησιαστικών και ακαδημαϊκών αρχών, που αντί να χαιρετίζουν συμβατικά τους ομιλητές και τους συμμετέχοντες μοιάζουν να θέτουν το δάχτυλο στην πληγή, επισημαίνοντας πως «το ίδιο άγγελμα σήμερα χρειάζεται μια δυναμική ανανέωση σε πολλές από τις περιοχές που δέχθηκαν το φως του και οι οποίες βιώνουν τα αποτελέσματα μιας εκκοσμίκευσης, ικανής να αποδυναμώσει τον άνθρωπο στην πιο βαθιά του διάσταση» (Πάπας Βενέδικτος ΙΣΤ΄) και παραδεχόμενοι πως η μαρτυρία των μελών της Εκκλησίας στην σημερινό κόσμο δεν είναι, όπως θα έπρεπε μια μαρτυρία πειστική και ελκυστική» (Οικουμενικός Πατριάρχης Βαρθολομαίος Α΄).

Ωστόσο, η επιτυχία του παρόντος Συμποσίου, πέρα από τις σύντομα πλην μεστά μηνύματα και τις επίσημες ή ανεπίσημες συζητήσεις εντός μέσα σ’ αυτή την αίθουσα ή πάνω από ένα τραπέζι γεμάτο φραγκισκανική ζεστασιά και ορθόδοξη γενναιοδωρία αγάπης, επιβεβαιώνεται στην οριζόντια ευρύτητα και στο κατακόρυφο ύψος και βάθος των ανακοινώσεων, που πραγματεύονται τα επιμέρους θέματα αναδεικνύοντας την πρόδηλη σταυρική τους εκδήλωση μαζί και το μάλλον υπαινικτικό ή και αθέατο αναστάσιμο νόημα τους.

Προσπαθώντας να συστηματοποιήσουμε τα συμπεράσματα των πολλών και φαινομενικά ετερόκλητων εισηγήσεων τα χωρίσαμε, ίσως με έναν αυθαίρετο τρόπο, σε τρεις θεματικές ενότητες, διακριτές αλλά και αλληλοσυμπληρούμενες.

Η πρώτη που θα μπορούσε να χαρακτηριστεί περισσότερο ανθρωπολογική και κοινωνιολογική από τη μια πλευρά χαρτογραφεί τη σκληρότητα ή την απροθυμία του σύγχρονου κοινωνικού εδάφους να δεχτεί τον σπόρο της χριστιανικής μαρτυρίας και από την άλλη ψηλαφίζει τις κοινωνικές συνέπειες της αδιαφορίας για τον άλλο, της απληστίας και του οικονομισμού (Βασιλειάδης & Τσομπανίδης). Πράγματι, όπως επεσήμανε ο καθ. Abbruzzese, η σύγχρονη «ξεμαγεμένη» κοινωνία μοιάζει αδιάφορη απέναντι στα θεμελιώδη υπαρξιακά ζητήματα γι’ αυτό και προτιμά να χτίσει το ανθρωπολογικό της μοντέλο στους μη-τόπους των άσαρκων διαδικτυακών σχέσεων, τις οποίες μας ανέλυσε λεπτομερώς ο καθηγητής Viganò. Παρόλα αυτά, δεν απουσιάζει από τη σύγχρονη κοινωνία και από τον σύγχρονο άνθρωπο ούτε η ανάγκη ισχυρών ηθικών προτύπων (Πέτρου), ούτε η μεταφυσική δίψα ή η «επιθυμία του Θεού» ούτε ο θαυμασμός για τα μείζονα θρησκευτικά πολιτισμικά και καλλιτεχνικά μεγέθη μαζί με τους εύγλωττους θεολογικούς τους συμβολισμούς (Abbruzzese).

Μια αβασάνιστη ή απλουστευτική αντιμετώπιση του θέματος θα κατέληγε στη διαπίστωση ότι η τύχη της χριστιανικής μαρτυρίας είναι μια παράπλευρη απώλεια των πρόδηλων αντιφάσεων που σφραγίζουν τη σύγχρονη κοινωνία. Ωστόσο, μια πιο ειλικρινής διερεύνηση αποκαλύπτει πως για την πνευματική διψυχία του σημερινού ανθρώπου και την ισχνή απήχηση της χριστιανικής μαρτυρίας είναι σε μεγάλο βαθμό συνυπεύθυνη η ίδια η Εκκλησία, τουλάχιστον στο μέτρο που είναι πρόθυμη να υπερασπιστεί την ήδη εμπεδωμένη θεσμική ή και γραφειοκρατική της δομή (Πέτρου) εις βάρος τόσο της λειτουργικής της αυτοσυνειδησίας, στην οποίες αναφέρθηκε ο καθ. Alzati, μιλώντας για την μακραίωνη πράξη της αμβροσιανής Εκκλησίας, λησμονώντας το αίτημα της διακονίας των αναξιοπαθούντων (Ιω. Παπαδογιαννάκης), και αγνοώντας τη βιβλική εντολή της ενότητας. Πράγματι, όπως φάνηκε από την εισήγηση των καθ. Παπαγεωργίου και Ζιάκα, η διασπασμένη Εκκλησία του Χριστού καθιστά πιο ευάλωτη τη μαρτυρία της, πράγμα που υπονομεύει την ίδια την οντολογία της, όπως μας εξήγησε η ανακοίνωση του καθ. Giraldo. Η διαπίστωση αυτή μας εισάγει ομαλά στην επόμενη δέσμη των συμπερασμάτων που θα χαρακτηρίζαμε εκκλησιολογικά και οικουμενικά.

Είναι δύσκολο να αρνηθεί κανείς ότι οι παρατηρήσεις και τα συμπεράσματα των ανακοινώσεων που αφορούν την εκκλησιολογική θεωρία και πράξη της σύγχρονης χριστιανικής μαρτυρίας περιγράφουν μιαν πρόδηλη αντίφαση, ανάλογη με αυτή που εντοπίστηκε και στην αμφίθυμη στάση της κοινωνίας απέναντι στο ευαγγελικό μήνυμα και στους σημερινούς εκφραστές του.

Οι Ηνωμένες Βιβλικές Εταιρείες αποτελούν ένα τεράστιο και παγκόσμιο δίκτυο διάδοσης του βιβλικού λόγου που αν και σέβεται την ομολογιακή ετερότητα συχνά σκοντάφτει πάνω στις εθνοκεντρικές αγκυλώσεις ή τις ομολογιακές προκαταλήψεις των διαφόρων τοπικών Εκκλησιών. Μέσω του εμπνευσμένου προγράμματος της AGAPE και των συναφών οικουμενικών πρωτοβουλιών καταδικάζεται απερίφραστα ο παγκοσμιοποιημένος καπιταλιστικός μονοθεϊσμός του χρήματος (moneytheism) και καταβάλλονται συντονισμένες προσπάθειες για την προώθηση μιας εναλλακτικής αγαπητικής παγκοσμιοποίησης που νοιάζεται για την προστασία του περιβάλλοντος, την ειρήνη και τη συμπαράσταση στους μη προνομιούχους. Ταυτόχρονα όμως η Εκκλησία πάσχοντας από έλλειμμα αυτοκριτικής και πλεόνασμα απολογητικής παρουσιάζεται απρόθυμη να υπερβεί τόσο τα κοινωνικά στερεότυπα όσο και τις επιμέρους πολιτισμικές, οικονομικές και άλλες διαφορές για να ενώσει τη φωνή της με άλλες θρησκείες στο όνομα και για χάρη του ανθρώπου. Μπορεί ο στόχος του ΠΣΕ να είναι η κοινή μαρτυρία στην ιεραποστολή και να έχουν γίνει πολλά βήματα για τον ευαγγελισμό όλου του κόσμου, όμως πόσο αποτελεσματική μπορεί να είναι η μαρτυρία μιας Χριστιανοσύνης που μοιάζει να αρνείται έμπρακτα την οντολογική της ενότητα από τη μια πλευρά, περιορίζοντας την οικουμενική παιδεία και ευαισθητοποίηση σε ένα επίπεδο ακαδημαϊκής ειδίκευσης και από την άλλη, δίνοντας την εικόνα ενός σώματος που επιμένει να αφήνει ανεπούλωτα τα βαθιά και χρόνια τραύματά του;

Η υπέρβαση των παραπάνω ανθρωπολογικών και εκκλησιολογικών αντιφάσεων κατά τη γνώμη μας διατυπώθηκε στην τρίτη δέσμη των συμπερασμάτων, που θα αποκαλούσαμε συμβατικά χριστολογικά, πνευματικά και γι’ αυτό, γνήσια «μαρτυρικά», σύμφωνα με την εύστοχη διατύπωση του π. P. Martinelli.

Πράγματι, σε κάποιες από τις εισηγήσεις φάνηκε ξεκάθαρα πως οποιοδήποτε πρόβλημα ή φαινόμενο, πέρα από την κοινωνική του υφή ή τις θρησκευτικές του επενδύσεις, έχει ένα βαθύτατο υπαρξιακό πυρήνα, γι’ αυτό και η υπέρβαση ή η λύση του δεν μπορεί παρά να είναι χριστοκεντρική και πνευματική. Και ως τέτοια, δεν κινείται πλέον στο επίπεδο των διανοητικών αναλύσεων αλλά στην χειροπιαστή πραγματικότητα του συγκεκριμένου και επώνυμου βιωμένου παραδείγματος. Αποτέλεσε κοινό συμπερασματικό τόπο πολλών εισηγήσεων η διαπίστωση πως η μαρτυρία της Εκκλησίας υπάρχει, προσφέρεται ή έστω πρέπει να αναζητηθεί σε ιστορικά πρότυπα που ενσαρκώνουν το σωτηριολογικό της περιεχόμενο. Η αναφορά στον Μέγα Βασίλειο και στον Φραγκίσκο της Ασίζης αλλά και σε νεότερους εκφραστές της γνήσιας χριστιανικής μαρτυρίας, όπως στον π. Εleuterio Fortino και στον σεβασμ. Luigi Padovese είναι ενδεικτική και εύγλωττη.

Συνεπώς, εκείνο που καθιστά τη μαρτυρία ελκυστική, πειστική και γι’ αυτό ευπρόσδεκτη δεν είναι η ρητορική στρατηγική ή και ο επιθετικός ζήλος που προσπαθεί να επιβάλλει τη σωτηρία αλλά η ανάγλυφη προσφορά του ζωντανού παραδείγματος που μπορεί να αγγίζει την καρδιά του άλλου ακόμη και δίχως να μιλά. Πράγματι, εφόσον το περιεχόμενο της μαρτυρίας αφορά σύνολη την ύπαρξη του ανθρώπου, τότε μπορεί να εκπέμπεται ακόμη και με τη φυσική σιωπηλή παρουσία του φορέα της (P. Martinelli). Τότε, ο ευαγγελιστής και φορέας της μαρτυρίας είναι ταυτόχρονα το υποκείμενο που κηρύττει την αλήθεια και η ζωντανή επιβεβαίωση του περιεχομένου της.

Η απαραίτητη σύνδεση της χριστιανικής μαρτυρίας με την εμπειρία είναι ψηλαφητή πραγματικότητα στη ζωή αλλά και στον θάνατο των μαρτύρων, οι οποίοι διατυπώνουν τη πιο αξιόπιστη και αποτελεσματική μαρτυρία για τον Χριστό επειδή ακριβώς τον παροντοποιούν εμπειρικά σε κάθε τόπο και κάθε εποχή. Η κοινή ετυμολογική ρίζα των όρων «μαρτύριο» και «μαρτυρία» είναι εν προκειμένω αποκαλυπτική: Το μαρτύριο ως η έσχατη μίμηση του Χριστού αποτελεί την πιο αξιόπιστη μαρτυρία γι’ αυτόν. Και είναι αξιόπιστη και αποτελεσματική διότι απευθύνεται στην καρδιά του ακροατή, δηλαδή στον περιεκτικό και εσώτερο πυρήνα της ύπαρξής του. Σύμφωνα με την ωραία παρατήρηση του π. B. Petrà, η αποτελεσματικότητα της μαρτυρίας συνδέεται με την εμπειρία που προκαλεί στον ακροατή. Πρόκειται για την εμπειρική πρόσληψη και εμπέδωση του μηνύματος της σωτηρίας η οποία στη συνέχεια μεταποιείται σε συγκεκριμένη πρακτική, μεταμορφώνοντας τον ακροατή της μαρτυρίας σε ζωντανό εκφραστή και ευαγγελιστή του περιεχομένου της.

Εδώ έγκειται, σύμφωνα με αυτές τις συμπερασματικές σκέψεις, η υπέρβαση των αντιφάσεων. Μόνο ένας σύγχρονος μεταμορφωμένος άνθρωπος μπορεί να μεταμορφώνει τις κοινωνικές αντιθέσεις σε ευκαιρία έμπρακτης αγάπης, μπορεί να μεταμορφώνει κάθε στιγμή της ζωής του σε «λειτουργία μετά τη λειτουργία», υπηρετώντας την καταλλαγή και την ενότητα, μπορεί να μεταμορφώνει κάθε ηλεκτρονικό μέσο, κάθε τεχνολογική δυνατότητα σε ένα πραγματικό «Άρειο Πάγο της σύγχρονης εποχής» (πάπας Ιωάννης Παύλος Β΄), που υπηρετεί τους κατοίκους του ενοποιημένου παγκόσμιου χωριού μετατρέποντάς το σε τόπο γνήσιας χριστιανικής μαρτυρίας, όπου ανθίζει και καρποφορεί η αγιότητα.

* Ο Παναγιώτης Αρ. Υφαντής είναι Επίκουρος Καθηγητής στο Τμήμα Θεολογίας του Α.Π.Θ.

Eυαγγέλιο: Ναί ή όχι στη μετάφραση;

2011-08-03T04:32:00.000-07:00

ΕΠΙΣΤΟΛΗ Μ’ ΑΦΟΡΜΗ ΑΡΘΡΟ ΣΤΗΝ «Ε» ΤΟΥ ΘΕΟΛΟΓΟΥ κ. ΧΑΡΗ ΑΝΔΡΕΟΠΟΥΛΟΥ

Ευαγγέλιο: Ναι ή όχι στη μετάφραση;

Του Κώστα Νούση, Φιλολόγου - θεολόγου ΑΠΘ

Στον απόηχο του πρόσφατου διαλόγου σχετικά με το ζήτημα της μετάφρασης στη νεοελληνική γλώσσα των λειτουργικών κειμένων στην «Ελευθερία» θα κατατεθούν εδώ λίγες ακόμα «προοδευτικές» σκέψεις που προφανώς και πάλι θα σκανδαλίσουν κάποιους, όπως ενόχλησαν προσφάτως και οι τοποθετήσεις του φίλου και συναδέλφου, θεολόγου καθηγητή και δημοσιογράφου Χάρη Ανδρεόπουλου («Ε», 6/7/2011, σελ. 7), ο οποίος λίαν διακριτικά κινήθηκε υπέρ μιας «εν πνευματική συνέσει» παράλληλης διατήρησης και συνύπαρξης της αρχαίας γλώσσας και της νεοελληνικής της απόδοσης στα εν λόγω κείμενα χάριν αποδοτικότερης πρόσληψης και αμεσότερης χρηστικής πρόσβασής της από τον πολύπλευρα απαίδευτο σήμερα λαό του Θεού.

Το πιο ενοχλητικό σε αυτές τις συζητήσεις δεν είναι τόσο η ουσία του ζητήματος όσο η προχειρότητα μερικών θέσεων και εκφράσεων που το ευτελίζουν στα μάτια εκείνων που πραγματικά θα ήθελαν να ακούσουν μια πληρέστερη θεολογική – και όχι μόνο μια μικροεθνική συναισθηματικού τύπου – τεκμηρίωση. Γιατί λοιπόν να απαξιώνουμε ως προοδευτικό – χρωματίζοντας αρνητικά την παρεξηγημένη αυτή, θαυμάσια όμως λέξη - κάποιον που λέει κάτι έτερο από τις συντηρητικές μας - συνήθως - προαποφασισμένες αγκυλώσεις παντός τύπου; Και μάλιστα όταν ο εν λόγω χαρακτηριζόμενος τυγχάνει να είναι εν Χριστώ αδελφός; Για ποιο λόγο να συνδέουμε με ιστορικοθεολογικούς ιδίας προελεύσεως ή επαναλαμβανόμενους εκ τετριμμένης αναμασήσεως ακροβατισμούς την επέλαση του Μ. Αλεξάνδρου με μια αποκλειστική προτίμηση του Θεού σε μια συγκεκριμένη ιστορική φάση της ελληνικής γλώσσας εις βάρος άλλων γλωσσών ή και σε βάρος ετέρων μορφών της ιδίας; Καταντά επίσης κουραστικό να γίνεται μια αδιάλειπτη κινδυνολογική επίκληση διάσωσης της εθνικής μας και όποιας άλλης παραδόσεως υπέρ την ιερά εκκλησιαστική Παράδοση.

Μήπως ο Θεός δεν εξηρτάτο, όπως διδάσκεται εσφαλμένα, από την ελληνική γλώσσα για τη διάδοση του λόγου του σε οικουμενικό επίπεδο; Μήπως αυτός δεν τη δημιούργησε και αυτήν και προφανώς μπορεί να την αντικαταστήσει με μια τελειότερη; Τα κτιστά όργανα και κατηγορήματα – γλώσσες, παραδόσεις, τέχνες, πολιτισμοί – δεν προέρχονται από την άκτιστη ενέργεια του Θεού; Μια οιαδήποτε ειδωλοποίησή τους τελικά βλάπτει ή ωφελεί την Εκκλησία; Η επανάληψη, ως φαίνεται, του παλιού ιουδαϊκού αμαρτήματος της εθνοκεντρικής αποκλειστικότητας και υπεροχής αχνοφέγγει στις συνειδήσεις, τις εκφράσεις και τα υποσυνείδητα πολλών γύρω μας. Η τολμηρή πρακτική του Νικοπόλεως Μελετίου – σεβασμίου και αγιοτάτου επισκόπου – φαίνεται να προσκρούει απλώς στις συνήθως επιφυλακτικές και συντηρητικότροπες αποφάσεις των τοπικών – ως δηλοί η εκκλησιαστική ιστορία - εκκλησιαστικών συνόδων – προς πνευματική μάλλον ωφέλεια των πιστών εκ της πνευματικής μας ανωριμότητας και όχι λόγω μιας φονταμενταλιστικής νοοτροπίας των συνοδικών οργάνων και ανικανότητάς τους για ρηξικέλευθες πρακτικές. Είναι δε άξιον απορίας πώς δεν σκέπτονται μερικοί ότι η ελληνιστική κοινή θεωρούνταν στην εποχή της μια «υποβαθμισμένη» έκδοση της αττικής τελειότητας και γινόταν κατανοητή από όλο τον κόσμο ως η απλή καθομιλουμένη της εποχής και όχι ως μια ιερή μαγική γλώσσα, όπως οράται σήμερα. Ένας επίσης απλός γνώστης των εκκλησιαστικών γραμμάτων και των ποικίλων μορφών της γλώσσας μας, όπως αυτή απαντάται στις διάφορες λατρευτικές ακολουθίες και στα έργα των ορθοδόξων Πατέρων, σίγουρα θα αναρωτιέται ποια από αυτές είναι η πιο ιερή, η πλέον θεόσδοτη. Εκεί άλλωστε που πας να πιάσεις μια σταθερή φόρμα της γλώσσας και του σημασιολογικού φάσματος των λέξεών της και να τα καθιερώσεις στο χώρο μιας υπερβατικής τάξης πραγμάτων περιειλιγμένων με ένα πέπλο μυστηρίου και ένα φάσμα απαγορευτικών διατάξεων οιασδήποτε μεταβολής τους, την ίδια στιγμή σαν τον μυθικό Πρωτέα αλλάζουν μορφή και σου γλιστράνε μέσα από τα χέρια, ακολουθώντας τους φυσικούς νόμους της αέναης κίνησης των κτιστών όντων, που ο ίδιος ο Κύριος έθεσε.

Η Εκκλησία πολεμάει με μένος τη μαγεία και την ειδωλολατρία σε κάθε χονδροειδή ή εκλεπτυσμένη παρουσία τους. Θεωρώ πως σε καμιά περίπτωση δε θα επευλογούσε, στο δικό της μάλιστα χώρο, μια μαγική αντίληψη συνομιλίας με τον Θεό μέσω μιας και μόνο γλωσσικής μορφής απαξιώνοντας εμμέσως τη δυνατότητα άλλων φυλών και λαών να μιλήσουν μαζί Του επί ίσοις όροις λόγω των «κατώτερων» γλωσσικών μέσων στη λατρεία τους. Από την άλλη δεν είναι και κομψό να στερούμε από το Άγιο Πνεύμα τη δυνατότητα να χορηγεί στην Εκκλησία του τη Χάρη να μεταφράζονται τα ιερά λόγια στη γλώσσα και στο γνωστικό επίπεδο των ανθρώπων κάθε ξεχωριστής εποχής και τόπου, μόνο και μόνο λόγω της ραθυμίας, της δειλίας, της ανικανότητας και της έλλειψης αγιότητας των εκκλησιαστικών ταγών – κληρικών και θεολόγων – να προβούν σε μια καλύτερη διαποίμανση του διψασμένου πνευματικά σύγχρονου ανθρώπου και της κάλυψής τους πίσω από διάφορα ενδοκοσμικά ιστορικοκεντρικά λάβαρα και φοναταμενταλιστικές φανφάρες ή επιχειρήματα δηλωτικά ημιμάθειας.

Μερικοί με τις εμμονές τους σε μαγικές συνταγές πνευματικότητας μάλλον θα δίνουν την εντύπωση στο σύγχρονο άνθρωπο ότι μαινόμαστε στην Εκκλησία μας ακούγοντας ακαταλαβίστικα στους πολλούς λόγια (Α΄ Κορ. ιδ΄ 23). Είναι πολύ διαφωτιστικός στο σχετικό κείμενό του ο Παύλος (Α΄ Κορ. κεφ. 14) αναφορικά με την επιθυμία του υπερίσχυσης της λογικής λατρείας του Θεού έναντι μιας παρεξηγημένης χαρισματικού – υπερλογικού τύπου διάστασής της. Όλοι σίγουρα θα θέλαμε να είμαστε στα ιερά χώματα της Γαλιλαίας και να ακούμε τον απλό – αλλά αρρήτως υπερβαίνοντα τις γνωστικές μας κατηγορίες - και εύπεπτο λόγο του Κυρίου που σαγήνευε τα πλήθη. Δε θα είχαμε τότε διλήμματα για μεταφράσεις ή για στείρες αντιπαραθέσεις. Θα νιώθαμε μόνο πως το βασικό κριτήριο των ενεργειών και των επιλογών μας θα έπρεπε να εστιάζει στην ανεύρεση τρόπων δια των οποίων θα αγαπήσουμε περισσότερο τον Χριστό και θα φέρουμε κοντά του όσο πιο πολλούς αδελφούς μας μπορούμε, σκεπτόμενοι και σεβόμενοι και την αδυναμία των «χωλών, τυφλών, κωφών, κυλλών και ετέρων πολλών» (Ματθ. ιε΄ 30) πνευματικά ασθενών και αναπήρων ανθρώπων της τραγικής μας εποχής.

* Η επιστολή - άρθρο του Κώστα Νούση δημοσιεύεται στην εφημερίδα "Ελευθερία" της Λάρισας (3/7/2011, σελ. 8)

Σεμινάρια εξειδίκευσης για θεολόγους και φιλολόγους

2011-07-25T14:13:00.001-07:00

To Kέντρο Βυζαντινών Ερευνών (Κ.Β.Ε.) κατά τη διάρκεια του ακαδημαϊκού έτους 2011 – 2012 πρόκειται να διοργανώσει στην έδρα του, στη Θεσσαλονίκη, σεμινάρια εξειδίκευσης πτυχιούχων Α.Ε.Ι. στους επιστημονικούς τομείς των πέντε τμημάτων του (Μεσαιωνικής Ελληνικής Φιλολογίας, Βυζαντινής Ιστορίας, Βυζαντινής Θεολογίας, Βυζαντινής Αρχαιολογίας και Τέχνης, Βυζαντινού Δικαίου). Στο τέλος των μαθημάτων θα χορηγηθεί ακαδημαϊκή Πιστοποίηση. Γίνονται δεκτοί πτυχιούχοι ανωτάτων εκπαιδευτικών ιδρυμάτων της θεολογικής και φιλολογικής επιστήμης καθώς και πτυχιούχοι άλλων ειδικοτήτων ανώτατης εκπαίδευσης (ΑΕΙ). Αναλυτικές πληροφορίες για τις αιτήσεις και τα απαιτούμενα δικαιολογητικά των ενδιαφερομένων, στη Πύλη Εκκλησιαστικών Ειδήσεων Amen

"Βυζάντιο και Αραβικός κόσμος: Συνάντηση Πολιτισμών" - Διεθνές Συμπόσιο στο ΑΠΘ τον Δεκέμβριο

2011-07-14T10:29:00.000-07:00

Tο Αριστοτέλειο Πανεπιστήμιο Θεσσαλονίκης, στο πλαίσιο της πρωτοβουλίας του ΥΠΠΟΤ: «Θεσσαλονίκη: Σταυροδρόμι Πολιτισμών», που περιλαμβάνει μια σειρά δράσεων από πολιτιστικούς και παραγωγικούς φορείς της Θεσσαλονίκης με στόχο την προβολή του πολιτισμού και την ενίσχυση του εξωστρεφούς χαρακτήρα της πόλης, διοργανώνει στη Θεσσαλονίκη, από τις 16 έως τις 18 Δεκεμβρίου 2011 Διεθνές Συμπόσιο με τίτλο:

«Βυζάντιο και Αραβικός κόσμος: Συνάντηση Πολιτισμών»

Οι θεματικές περιοχές του Συμποσίου είναι οι εξής:

1. Ιστορία και Θρησκεία
2. Τέχνες και Επιστήμες
Η Οργανωτική Επιτροπή σας αποστέλλει την Πρόσκληση Ενδιαφέροντος (http://press.auth.gr/news/wordpress/wp-content/uploads/2011/07/Πρόσκληση-ενδιαφέροντος.pdf) στο Συμπόσιο.

Για εκδήλωση ενδιαφέροντος παρακαλούμε να μας αποστείλετε συμπληρωμένη τη Δήλωση Συμμετοχής (http://press.auth.gr/news/wordpress/wp-content/uploads/2011/07/Δήλωση-Συμμετοχής.doc), καθώς και μια περίληψη έως 300 λέξεων, στα αγγλικά. Η δήλωση συμμετοχής και η περίληψη πρέπει να υποβληθούν με τη μορφή αρχείων .doc και .pdf, έως τις 29 Αυγούστου 2011, στην ηλεκτρονική διεύθυνση: https://webmail.auth.gr/horde/imp/message.php?mailbox=INBOX&index=10937#

Με εκτίμηση,

Η Οργανωτική Επιτροπή

Ιωάννης Μυλόπουλος, Πρύτανης, Καθηγητής Τμ. Πολιτικών Μηχανικών,
Αριστοτέλης Μέντζος, Καθηγητής Τμ. Ιστορίας και Αρχαιολογίας
Γεώργιος Παπακώστας, Πρόεδρος και Καθηγητής Τμ. Αρχιτεκτόνων Μηχανικών, Καθηγητής
Απόστολος Κραλίδης, Επίκουρος Καθηγητής Τμ. Ποιμαντικής & Κοιν. Θεολογίας
Hassan Badawy, Επίκουρος Καθηγητής Τμ. Ιστορίας και Αρχαιολογίας
Ανδρέας Γκουτζιουκώστας, Επίκουρος Καθηγητής Τμ. Ιστορίας και Αρχαιολογίας

Ευαγγέλιο: Η ιερότητα βρίσκεται στο περιεχόμενο, όχι στη γλώσσα

2011-07-11T05:48:00.000-07:00

ΤΟ «ΓΛΩΣΣΙΚΟ» ΖΗΤΗΜΑ ΤΗΣ ΕΚΚΛΗΣΙΑΣΤΙΚΩΝ

ΚΕΙΜΕΝΩΝ ΚΑΙ ΟΙ ΠΡΟΕΚΤΑΣΕΙΣ ΤΟΥ

* Η «ανωτερότητα» της ελληνιστικής κοινής στην εκφραστικότητα των νοημάτων και η αναγκαιότητα της δημοτικής για την απόδοση και κατανόησή τους στο σήμερα

Του Χάρη Ανδρεόπουλου *

Το περασμένο Σάββατο ο εκλεκτός συνάδελφος, φιλόλογος καθηγητής κ. Κώστας Γιαννούλας, σε άρθρο του στην «Ε» (2/7/2011, σελ. 8) πραγματεύθηκε το θέμα της γλώσσας του Ευαγγελίου εκφράζοντας τον προβληματισμό του για την μετάφραση (= απόδοση του κειμένου της ελληνιστικής κοινής στη δημοτική) του Ευαγγελίου και, εν τέλει, την αντίθεσή του στο να τελείται η θεία λειτουργία στη δημοτική γλώσσα. Δεν διαφωνώ με τις επισημάνσεις του κ. Γιανούλα για την ιδιαίτερη αξία της αρχαίας (ελληνιστικής) γλώσσας της Εκκλησίας μας. Θα προσέθετα μάλιστα χωρίς τον παραμικρό ενδοιασμό ότι η δημοτική σαφώς και υστερεί σε εκφραστικές δυνατότητες σε σχέση με τον αρχαίο λόγο, αδυνατώντας επίσης (σε σχέση με τη ελληνιστική κοινή) να αποδώσει με την ίδια νοηματική πυκνότητα τις μετοχές και τα απαρέμφατα, όπως και τις λεπτές εννοιολογικές αποχρώσεις των εμπρόσθετων προσδιορισμών στο περιεχόμενο του Ευαγγελίου, αλλά… Αλλά η αλήθεια είναι ότι σήμερα υπάρχει πρόβλημα, πρόβλημα κατανόησης της ελληνιστικής κοινής στην οποία είναι γραμμένο το Ευαγγέλιο.

ΤΟ «ΓΛΩΣΣΙΚΟ» ΖΗΤΗΜΑ

Προσφάτως το «γλωσσικό» ανακινήθηκε εξ αφορμής της κλήσεως του σεβασμιωτάτου Μητροπολίτου Πρεβέζης κ. Μελετίου (Καλαμαρά) προκειμένου να παράσχει εξηγήσεις στη Διαρκή Ιερά Σύνοδο για το γεγονός ότι στην εκκλησιαστική περιφέρειά του η θεία λειτουργία τελείται (και) στη δημοτική γλώσσα. Η ΔΙΣ αφού άκουσε τον σεβασμιώτατο, απορρίπτοντας τους ουσιαστικούς λόγους που φέρεται να επικαλέσθηκε ο κ. Μελέτιος (ότι η απόδοση στη δημοτική γίνεται διότι πολλοί και κυρίως οι νέοι δεν κατανοούν τη λόγια λειτουργική γλώσσα), επέμεινε ότι «πρέπει να διατηρηθεί το γλωσσικό ιδίωμα του παραδεδομένου τρόπου τελέσεως της θείας λειτουργίας και των ιερών μυστηρίων» και αφού κάλεσε όσους αρχιερείς επιθυμούν να τελούν λειτουργίες στη δημοτική να ζητούν άδεια της Ιεράς Συνόδου, παρέπεμψε το θέμα για περαιτέρω επεξεργασία στις αρμόδιες.συνοδικές επιτροπές. Τυπικά, θεωρούμε ότι η Ιερά Σύνοδος έχει δίκιο: ναι, επειδή πρέπει στην Εκκλησία μας τα πάντα να γίνονται «ευσχημόνως και κατά τάξιν» (Α, Κορ. 14, 40), όφειλαν να οφείλουν οι αρχιερείς να ζητούν τη συνοδική άδεια για να τελέσουν θεία λειτουργία στη δημοτική γλώσσα. Επί της ουσίας, του ζητήματος, όμως; Υπάρχει, ναι ή όχι πρόβλημα κατανόησης της ελληνιστικής γλώσσας στην οποία είναι γραμμένα στα εκκλησιαστικά κείμενα; Νομίζουμε, ναι, υπάρχει πρόβλημα. Αναγνωρίζουμε και παραδεχόμαστε ότι μια μετάφραση ποτέ δεν είναι δυνατόν να τοποθετηθεί στο ίδιο επίπεδο με το κείμενο που αποδίδει, ωστόσο στις μέρες μας – μέρες γλωσσικής πενίας - είναι απαραίτητη.

Καλά θα ήταν να είχαν όλοι σήμερα την απαραίτητη παιδεία ώστε να καταλαβαίνουν τα κείμενα που γράφτηκαν πριν από 20 αιώνες και αποτελούν, πράγματι, πολύτιμο θησαυρό και κληρονομιά μας, όχι μόνο ως κείμενα φιλολογικά, αλλά και ως μηνύματα υπαρξιακά, που αφορούν στη ζωή και το θάνατο, τη σωτηρία του ανθρώπου. Δυστυχώς, όμως, η πραγματικότητα – για όποιον θέλει να τη δει κατάματα και δεν συγχέει το ιδεατό με το πραγματικό – είναι τελείως διαφορετική.

ΠΑΡΕΡΜΗΝΕΙΕΣ - ΠΑΡΑΝΟΗΣΕΙΣ

Όπως επισημαίνει σχετικώς ο καινοδιαθηκολόγος καθηγητής του ΑΠΘ κ. Ιωάννης Καραβιδόπουλος περισσότερες από το 50% των λέξεων της Καινής Διαθήκης υπάρχουν και στο σημερινό λεξιλόγιο, αλλά είναι εξ ίσου αλήθεια ότι πολλές λέξεις της Κ.Δ. διατηρούνται ως έχουν στη νεοελληνική με διαφορετικό, όμως, νόημα. Χαρακτηριστικό παράδειγμα η λέξη «χρηματίζομαι» που σήμερα σημαίνει παίρνω χρήματα, δωροδοκούμαι, ενώ στη Κ.Δ. έχει την έννοια παίρνω μήνυμα, ειδοποιούμαι (με όνειρο ή με άλλο τρόπο), όπως για παράδειγμα στο κατά Ματθαίον Ευαγγέλιο 2,12 και 2,22.. Για την επικρατούσα σε μεγάλη μερίδα των πιστών σύγχυση στην ερμηνεία του Ευαγγελίου, ενδεικτικό είναι και το παράδειγμα παρανόησης περί των «πτωχών τω πνεύματι». Αν και όλες οι λέξεις του μακαρισμού στο Ματθ. 5,3 «Μακάριοι οι πτωχοί των πνεύματι» είναι γνωστές και κατανοητές από το σημερινό Ελληνα, εν τούτοις το σύνολο της φράσης δίνει αφορμή για παρανοήσεις. Διότι η έκφραση «πτωχός τω πνεύματι» στη καθομιλουμένη λαϊκή γλώσσα σημαίνει – ή μάλλον κατέληξε να σημαίνει – ένα άνθρωπο αδύνατο στο πνεύμα, ολιγόμυαλο, σχεδόν «κουτό». Πρέπει, λοιπόν, η μετάφραση να αποδίδει το αληθινό νόημα της φράσης του Ιησού και αυτή είναι η εξής: «Μακάριοι όσοι νιώθουν τον εαυτό τους φτωχό μπροστά στο Θεό, δηλαδή ταπεινοί», ώστε να καταλάβει έτσι ο αναγνώστης για ποια φτώχεια γίνεται λόγος στον μακαρισμό.

Η ΕΚΚΛΗΣΙΑ ΣΤΗΝ ΟΙΚΟΥΜΕΝΗ

Αξίζει να σημειωθεί ότι η ίδρυση και η εξάπλωση της Εκκλησίας στην οικουμένη στηρίχθηκε ακριβώς στη μετάφραση του Ευαγγελίου στη καθομιλουμένη γλώσσα του κάθε λαού και στη λατρευτική χρήση αυτής της μετάφρασης. Υπενθυμίζουμε ότι τον 9ο αιώνα οι Αγιοι Κύριλλος και Μεθόδιος με αφετηρία τη αρχή ότι κάθε λαός έχει το δικαίωμα να λατρεύει το Θεό στη μητρική του γλώσσα συγκρότησαν γραπτή σλαβική γλώσσα, μετέφρασαν τα λειτουργικά βιβλία στη γλώσσα αυτή, καθιέρωσαν τη σλαβική ως λειτουργική γλώσσα, με τη σύμφωνη γνώμη του βυζαντινού αυτοκράτορα Μιχαήλ Γ’ και την ευχή του Πατριαρχείου Κωνσταντινουπόλεως και του τότε Πατριάρχη Φωτίου, ονομασθέντες ως οι «φωτιστές των Σλάβων».

Αν με βάση την οικουμενική αποστολή η Εκκλησία οφείλει να εκτελεί την επιταγή του αναστάντος Χριστού «πορευθέντες μαθητεύσατε…» (Ματθ. 28, 19), να στοχεύει δηλαδή στο να ομολογήσει ο κόσμος τον Τριαδικό Θεό, τότε ασφαλώς και δεν μπορεί να αγνοήσει τον προβληματισμό του κορυφαίου διδασκάλου των Εθνών Αποστόλου Παύλου, ο οποίος στην Προς Ρωμαίους Επιστολή του έγραφε: «πως ουν επικαλέσονται εις ον ουκ επίστευσαν; πως δε πιστεύσουσιν ου ουκ ήκουσαν; πως δε ακούσουσι χωρὶς κηρύσσοντος;» (Ρωμ. 10, 14) . Ούτε, φυσικά, μπορεί ν’ αγνοηθεί η εντολή του Αποστόλου των Εθνών προς τους Κορινθίους (Α’ Κορ., 14) ότι ο λόγος που εκφράζει η Εκκλησία προς το πλήρωμά της θα πρέπει να είναι κατανοητός, έτσι ώστε αυτή η κατανόηση να οδηγήσει στην εσχατολογική ανακάλυψη του βιβλικού χαρακτήρα και του νοήματος των Γραφών, βοηθώντας έτσι στη καθολική μετοχή των πιστών στη θεία, λογική και εν Πνεύματι λατρεία, στη κοινωνία με το Τριαδικό Θεό.

ΠΡΟΕΧΕΙ ΤΟ ΠΕΡΙΕΧΟΜΕΝΟ, ΟΧΙ Η ΓΛΩΣΣΑ

Ο αείμνηστος καθηγητής της Θεολογικής του ΑΠΘ και μέγας λειτουργιολόγος Ι. Φουντούλης από το 1986 είχε προτείνει την παράλληλη ανάγνωση των περικοπών προ ή αντί του κηρύγματος και από μια δόκιμη νεοελληνική μετάφραση γι’ αυτόν ακριβώς το σκοπό: για να καταλαβαίνουν και κατανοούν οι πιστοί τη θεία λειτουργία. Δεκοκτώ χρόνια μετά (το 2004) η απόπειρα που επεχείρησε ο μακαριστός Αρχιεπίσκοπος Χριστόδουλος έμεινε στη μέση. Τώρα που το θέμα επανέρχεται στην επικαιρότητα ας μη αφήσουμε την ευκαιρία για μια νηφάλια συζήτηση, από την οποία θα μπορούσε να προκύψει μια «μέση λύση», δηλ. η τέλεση της θείας λειτουργίας με βάση το πρωτότυπο κείμενο και η ανάγνωση των περικοπών του Ευαγγελίου και του Αποστόλου τόσο από το αρχαίο, όσο και από μεταφρασμένο κείμενο, όπως επεχείρησε να το καθιερώσει ο μακαριστός Χριστόδουλος επιδιώκοντας μέσω της χρήσης της δημοτικής να καταστήσει το μήνυμα του Ευαγγελίου πιο οικείο στη κοινωνία και ειδικά στους νέους. Και χαιρόμαστε ιδιαίτερα που αυτή η πρόταση της «μέσης λύσης» βρίσκει σύμφωνο και τον κ. Γιαννούλα.

Το προείπαμε και το παραδεχόμαστε – η γλώσσα του αρχαίου κειμένου (η ελληνιστική κοινή) μπορεί να αποδώσει καλύτερα το νόημα των Γραφών και εν γένει των εκκλησιαστικών κειμένων απ’ ότι η δημοτική. Ετσι όπως είναι σήμερα όμως τα πράγματα η δημοτική είναι απαραίτητη έτσι ώστε να βοηθηθεί ο αναγνώστης ή ο ακροατής να φθάσει στο υψηλό επίπεδο για να κατανοήσει τη πνευματική ουσία και να αντιληφθεί το θεολογικό μήνυμα που περικλείει το πρωτότυπο κείμενο. Και, βεβαίως, σε καμμιά, περίπτωση δεν μπορούμε να θεωρήσουμε ότι το κείμενο όταν μεταφράζεται χάνει τον ιερό χαρακτήρα του – γιατί πιστεύουμε ότι η η ιερότητα δεν βρίσκεται στη γλώσσα, αλλά στο περιεχόμενο, στο υπαρξιακό μήνυμα που μεταδίδει το αγιογραφικό και λειτουργικό κείμενο.

Θέλουμε να ελπίζουμε ότι σύντομα θα ωριμάσουν οι συνθήκες για έναν καλόπιστο διάλογο ανάμεσα στην Ιερά Σύνοδο της Εκκλησίας μας και τις Θεολογικές Σχολές των πανεπιστημίων της χώρας μας, έτσι ώστε, όπως προσφυώς έγραψε πρόσφατα ο Αρχιεπίσκοπος κ. Ιερώνυμος (προλογίζοντας το «Προφητολόγιον», εκδ. Ελληνικής Βιβλικής Εταιρίας, σελ. ΙΧ), «σε μια εποχή που φαίνεται να ανταποκρίνεται πλήρως στη δυσοίωνη περιγραφή του προφήτη Αμώς, μια εποχή που χαρακτηρίζεται από μια ιδιόφορφη πείνα, «όχι πείνα για ψωμί, ούτε δίψα για νερό, αλλά πείνα για ν’ ακούσουν οι άνθρωποι τον λόγο του Κυρίου» (Αμ. 8, 11), να δρομολογηθεί μια λύση που θα συμβάλλει κατά τον καλύτερο τρόπο στον καταρτισμό και τη διακονία των πιστών (Εφ. 4, 10) ώστε να γευθούν τον Αρτο που κατέβηκε από τον ουρανό και χαρίζει ζωή» (Ιωαν. 6, 51).

* Ο Χάρης Ανδρεόπουλος είναι ιστορικός θεολόγος M.Sc., καθηγητής (ΠΕ01) Β/θμιας εκπαίδευσης (xaan@theo.auth.gr). Το παραπάνω άρθρο δημοσιεύθηκε στην εφημερίδα "Ελευθερία" Λαρίσης

Aπό τον Πλάτωνα στον Παύλο: Φιλοσοφικές προσεγγίσεις για το "Είναι" της ανθρώπινης ψυχής

2011-07-05T17:28:00.000-07:00

* Ένα εξαιρετικό επιστημονικό έργο από τον διδάκτορα (Ph.D) της Οξφόρδης, Σεβασμιώτατο Μητροπολίτη Φωκίδος κ. Αθηναγόρα Ζακόπουλο

Του Χάρη Ανδρεόπουλου *

Σύμφωνα με τον άγιο Ιωάννη τον Χρυσόστομο ο μεγαλύτερος των προ Χριστού φιλοσόφων υπήρξε ο Πλάτωνας, ενώ ο μεγαλύτερος των μετά Χριστόν αποστόλων υπήρξε ο Παύλος. Με τις δύο κορυφαίες αυτές προσωπικότητες του Ελληνισμού και του Χριστιανισμού, αντιστοίχως, ασχολείται στο βιβλίο του “Πλάτων και Παύλος περί του ανθρώπου” o σεβασμιώτατος Μητροπολίτης Φωκίδος κ. Αθηναγόρας, επιχειρώντας μια συγκριτική θεώρηση των θέσεων του Πλάτωνος και του Αποστόλου Παύλου περί του ανθρώπου και της ειδικότερης αγωνίας του ανθρωπίνου όντος για τα ζητήματα που αφορούν στην υπόσταση της ψυχής, της σχέσης της με το σώμα και τον προορισμό της.

H παρούσα μελέτη ερευνά τον άνθρωπο από ψυχολογικής απόψεως, όπως ενσωματώνεται στα γραπτά του Πλάτωνος και του Αποστόλου Παύλου. Ασφαλώς μπορεί να υποστηριχθεί ότι η ψυχολογία είναι δευτερεύον και βοηθητικό θέμα στα έργα του Πλάτωνος και του Αποστόλου Παύλου, εν συγκρίσει με τα βασικώτερα θέματα της ηθικής, της πολιτικής, της παιδείας και της θεωρίας των Ιδεών του πρώτου, του μυστικισμού, της εσχατολογίας, κλπ. του δεύτερου.

Όπως κι΄ αν έχει, όμως, το πράγμα μια προσεκτική και κριτική ανάλυση των ψυχολογικών τους απόψεων είναι, πιστεύουμε, σημαντικό εγχείρημα. Παρόμοια κριτική έρευνα μας δίδει τη δυνατότητα να εκτιμήσουμε την ορθολογιστική ικανότητα του ανθρώπου καθώς και τις εσωτερικές δραστηριότητες του ανθρωπίνου πνεύματος και τις συγκρούσεις του. Επί πλέον μας βοηθά να κατανοήσουμε την ισχυρή και διαρκή επιρροή που άσκησε ο Πλάτων σ’ όσους μετέπειτα ασχολήθηκαν στα συγγράμματά τους με το θέμα του ανθρώπου, τόσο εντός όσο και εκτός του φιλοσοφικού πεδίου. Πράγματι, όπως το έχει εκφράσει και με γοητευτική υπερβολή ο Βρετανός μαθηματικός και φιλόσοφος Alfred North Whitehead, η Δυτική φιλοσοφία αποδεικνύεται ότι δεν είναι τίποτε περισσότερο από μια σειρά υπομνηματισμών στη Πλατωνική σκέψη. Το ίδιο ισχύει και για την επιρροή του Αποστόλου Παύλου στους μεταγενεστέρους του καθώς, πράγματι, ο Απόστολος Παύλος άσκησε μεγάλη και διαρκή επιρροή στους μεγάλους Πατέρες της χριστιανικής Εκκλησίας και τους μετέπειτα θεολόγους.

Στην μελέτη καταγράφονται και επεξηγούνται οι απόψεις του Πλάτωνος και του Απ. Παύλου για το «είναι» της ψυχής και αναλύονται στις επιμέρους διαστάσεις τους, ήτοι με βάση τον δυϊστικό τρόπο που εξετάζει τον άνθρωπο ο πρώτος και τον μονιστικό με τον οποίο τον προσεγγίζει ο δεύτερος. Ο Πλάτων ως γνωστόν δίνει έμφαση στην ανωτερότητα της ψυχής. Κατ΄ αυτόν ο άνθρωπος είναι μια σύνθετη δομή, η οποία συνίσταται από δύο σαφώς διακριτές οντότητες: το σώμα, που είναι θνητό και είναι ένα εργαλείο και όργανο της ψυχής και που εν καιρώ πεθαίνει, και την ψυχή που είναι μια διαρκής οντότητα, αθάνατη, ο πραγματικός άνθρωπος, εν συντομία: «ο άνθρωπος». Αντίθετα ο Απόστολος Παύλος αντιμετωπίζει τον άνθρωπο με μονιστικό τρόπο. Από τον Παύλο ο άνθρωπος δεν γίνεται αντιληπτός κατά τον πλατωνικό δυϊστικό τρόπο, αλλά κατά τον εβραϊκό. Ο άνθρωπος δεν είναι ούτε ψυχή, πνεύμα, ούτε σώμα μόνο, αλλά μια ουσιώδης ενότητα, ένας μοναδιαίος οργανισμός, μια ψυχοσωματική ενότητα. Ο άνθρωπος είναι ζώσα και άλυτη ενότητα: σώμα, ψυχή και πνεύμα μαζί. Αυτά τα συστατικά στοιχεία έχουν νόημα για τον άνθρωπο μόνο εν συνδυασμώ προς την ολότητα της υπάρξεώς του, υπογραμμίζει ο συγγραφέας, για να καταλήξει στο συμπέρασμα ότι ο Πλάτωνας δεν άσκησε καμμιά επίδραση επί του Αποστόλου Παύλου, είτε άμεσα, είτε έμμεσα, όσον αφορά τον άνθρωπο και τον προορισμό του. Ο κ. Αθηναγόρας υποστηρίζει ότι τις μόνες συγγένειες και προσεγγίσεις στη σκέψη του Πλάτωνος και του Παύλου θα μπορούσε να τις εντοπίσει κάποιος στις θεωρίες τους περί ηθικής.

Η έρευνα διαιρείται σε τέσσερα μέρη, το τελευταίο από τα οποία αποτελείται από έξι παραρτήματα. Στο πρώτο μέρος γίνεται διαπραγμάτευση των προπλατωνικών (Ομηρος και Προσωκρατικοί) απόψεων για τον άνθρωπο και τον προορισμό του. Στο δεύτερο μέρος εξετάζεται περιεκτικά και αντικειμενικά η ψυχολογική θεωρία του Πλάτωνος, όπως παρουσιάζεται στους διαλόγους και στην αρχαία, νεώτερη και σύγχρονη Πλατωνική γραμματεία. Το τρίτο μέρος ασχολείται με Παυλιανούς ψυχολογικούς όρους, όπως ψυχή, πνεύμα, σώμα και τριχοτομία του ανθρώπου από το σώμα της αναστάσεως. Στο τέταρτο μέρος, το παράρτημα Α΄ ασχολείται με την θεολογία του Πλάτωνος, τα παραρτήματα Β΄ και Γ΄ συγκρίνουν την Πλατωνική άποψη περί του ανθρώπου μ΄ αυτήν της Φροϋδικής, Μπηχεβιοριστικής και Ανθρωπιστικής ψυχολογίας, το παράρτημα Δ΄ εξετάζει το ζήτημα του μονισμού και του δυϊσμού, στο παράρτημα Ε΄ εκτίθενται οι σύγχρονες χριστιανικές φιλοσοφικές απόψεις για τη μετά θάνατον ζωή και, τέλος, στο παράρτημα ΣΤ’ εξετάζεται η συνέχιση της ζωής της Ψυχής μετά θάνατον.

- Για το συγκεκριμένο βιβλίο του σεβ/του κ. Αθηναγόρα, αλλά και την εν γένει επιστημονική βιβλιογραφική του προσφορά είχα την ευκαιρία να ενημερωθώ στην αρχή της φετινής σχολικής χρονιάς, όταν επισκεπόμενος στον κ. Αθηναγόρα στο γραφείο του, για να ζητήσω την ευχή του, μ΄ αφορμή τη τοποθέτησή μου στο Γυμνάσιο Γαλαξιδίου, διεπίστωσα ότι στο Επισκοπείο της Αμφισσας υπάρχει μια μεγάλη βιβλιοθήκη, με σπουδαία θεολογικού και ποιμαντικού περιεχομένου βιβλία, αλλά και πολλά εγχειρίδια για τα εξειδικευμένα θέματα της Γενετικής Μηχανικής και της Βιοηθικής και με τις ορθόδοξες προσεγγίσεις τους, συγγραφέας των οποίων τυγχάνει ο πολυγραφότατος κ. Αθηναγόρας. (Οι ενδιαφερόμενοι να προμηθευτούν το βιβλίο του σεβ/του κ. Αθηναγόρα “Πλάτων και Παύλος περί του ανθρώπου”, μπορούν να απευθύνονται στην Ιερά Μητρόπολη Φωκίδος: http://www.imfok.gr και στο τηλ. 22650 - 28224).

Ο Μητρoπολίτης Φωκίδος κ. Αθηναγόρας (Ζακόπουλος) γεννήθηκε στον Αμάραντο Κονίτσης Ιωαννίνων. Είναι πτυχιούχος της Θεολογικής Σχολής Αθηνών και διδάκτωρ (Ph.D) Φιλοσοφίας του πανεπιστημίου Γλασκώβης. Εχει κάνει μεταδιδακτορικές σπουδές στα πανεπιστήμια της Οξφόρδης (Aγγλία, όπου εξετάσθηκε και εγκρίθηκε ως εναίσιμος διατριβή το παρουσιαζόμενο έργο του “Plato and Saint Paul on Man”) και του Γέηλ (Υale - USA). Δίδαξε ως καθηγητής Ηθική και Κοινωνική Φιλοσοφία, Φιλοσοφία της Θρησκείας και Φιλοσοφία του Δικαίου στα πανεπιστήμια De Paul, St. John και William Patreson των Η.Π.Α. Από το 1959 έως το 1986 υπηρέτησε αλληλοδιαδόχως ως ιερατικός προϊστάμενος και διευθυντής των Ελληνικών Σχολείων της Αρχιεπισκοπής Θυατείρων και Μεγάλης Βρεταννίας και της Αρχεπισκοπής Βορείου και Νοτίου Αμερικής. Μητροπολίτης Φωκίδος εξελέγη το 1986 και υπηρετεί μέχρι σήμερα σ΄ αυτή τη Μητρόπολη, διακονώντας με σεμνότητα και ταπεινότητα το ποίμνιό του και ανταποκρινόμενος με χαρά σε κάθε πρόσκληση για συνεργασία με τους φορείς της εκπαίδευσης, την οποία ιδιαίτερα αγαπά καθώς και ο ίδιος την έχει υπηρετήσει τόσο από τη θέση του διδάσκοντος όσο και του διοικητικού στελέχους.

* Τον ευχαριστούμε για την ευχή, η οποία ήταν πραγματική ευλογία που μας ενίσχυσε πνευματικά και μας εμψύχωσε στο διδακτικό έργο μας κατά τη διάρκεια της απερχομένης σχολικής χρονιάς καθώς και για το επιστημονικό και διδακτικό υλικό που μας δώρισε και ευχόμαστε ο καλός Θεός να του χαρίζει υγεία και να τον ενδυναμώνει ούτως έτσι να συνεχίζει να ποιμαίνει θεοφιλώς και να διακονεί με την ίδια αγάπη και διάθεση προσφοράς την εκκλησιαστική περιφέρεια της Φωκίδας.

* Ο Χάρης Ανδρεόπουλος είναι θεολόγος, M.Sc. Iστορικής Θεολογίας, υπ. Δρ. του ΑΠΘ, καθηγητής (ΠΕ01) στο Γυμνάσιο και το Γενικό Λύκειο Γαλαξιδίου N. Φωκίδας. Συνεργάζεται με την εφημερίδα “Eλευθερία” της Λάρισας και την πύλη εκκλησιαστικών ειδήσεων “Amen”.

"Οχι εγώ" - κείμενα πολιτικής θεολογίας

2011-06-10T15:43:00.000-07:00

Το τμήμα Θεολογίας τίμησε τον καθηγητή Ιωάννη Γαλάνη

2011-05-11T13:30:00.000-07:00

Ο Τομέας Βιβλικής Γραμματείας και Θρησκειολογίας του Τμήματος Θεολογίας του Α.Π.Θ. και το Τμήμα Θεολογίας της Θεολογικής Σχολής του Α.Π.Θ. τίμησαν τον Ομότιμο Καθηγητή της Καινής Διαθήκης κ. Ιωάννη Λ. Γαλάνη με εκδήλωση, που πραγματοποιήθηκε την Τρίτη, 10 Μαϊου 2011, στην αίθουσα τελετών του παλαιού κτιρίου της Φιλοσοφικής Σχολής του Α.Π.Θ.

Την εκδήλωση χαιρέτισαν η Αντιπρύτανης του Α.Π.Θ. κυρία Δέσπω Λιάλιου, ο Κοσμήτορας της Θεολογικής Σχολής Α.Π.Θ. Καθηγητής κ. Μιχάλης Τρίτος, ο Πρόεδρος του Τμήματος Θεολογίας της Θεολογικής Σχολής του Α.Π.Θ. Καθηγητής κ. Δημήτριος Καϊμάκης, η Διευθύντρια του Τομέα Βιβλικής Γραμματείας και Θρησκειολογίας Αν. Καθηγήτρια κυρία Άννα Κόλτσιου-Νικήτα και ο Διευθυντής της Ελληνικής Βιβλικής Εταιρίας κ. Μιχάλης Χατζηγιάννης.

Ακολούθησαν οι εισηγήσεις:

* του Επ. Καθηγητή κ. Χαράλαμπου Ατματζίδη με τίτλο: “Οι ερμηνευτικές αρχές στο επιστημονικό έργο του Καθηγητή Ιωάννη Γαλάνη” και

* της Λέκτορος κυρίας Αικατερίνης Τσαλαμπούνη με τίτλο: “Άνθρωπος και κτίση στο ερμηνευτικο έργο του Καθηγητή Ιωάννη Γαλάνη και η σύγχρονη οικολογική ερμηνεία”.

Κατά την εκδήλωση επιδόθηκε στον τιμώμενο Καθηγητή Τιμητικός Τόμος με τίτλο: “Αγία Γραφή και Αρχαίος Κόσμος”. Ακολούθησε η αντιφώνηση του τιμώμενου Ομότιμου Καθηγητή.

Την εκδήλωση οργάνωσαν η Αν. Καθηγήτρια κυρία Άννα Κόλτσιου-Νικήτα, ο Επ. Καθηγητής κ. Χαράλαμπος Ατματζίδης και ο Ε.Τ.Ε.Π. κ. Νικόλαος Ρόσιος. Tην όλη εκδήλωση συντόνιζε η Επ. Καθηγήτρια κυρία Αγγελική Ζιάκα.

1. Σύντομο βιογραφικό: Ο Ιωάννης Λ. Γαλάνης (Ι. Γ.) είναι Ομότιμος Καθηγητής της Θεολογικής Σχολής του Α.Π.Θ. Γεννήθηκε στο χωριό Αθαμάνιο του Νομού Άρτας στις 3 Νοεμβρίου 1940. Είναι απόφοιτος του οκτατάξιου Γυμνασίου Άρτας, πτυχιούχος της Θεολογικής Σχολής του Πανεπιστημίου Αθηνών και Διδάκτορας της Θεολογικής Σχολής του Α.Π.Θ. Ο Ι. Γ. σπούδασε επίσης, νομικά στο Πανεπιστήμιο Θεσσαλονίκης, φοίτησε στο Τμήμα Μεταπτυχιακών Σπουδών της Θεολογικής Σχολής του Α.Π.Θ. και με υποστροφία στις Θεολογικές Σχολές (Καθολική και Ευαγγελική) του Πανεπιστημίου του Μονάχου.

Κατά το έτος 1978 διετέλεσε Επιμελητής στην έδρα της Ιστορίας των Χρόνων της Καινής Διαθήκης και Ερμηνείας της Καινής Διαθήκης της Θεολογικής Σχολής του Α.Π.Θ. και από το τέλος του ίδιου έτους εντάχθηκε στο διδακτικό προσωπικό του Τμήματος Θεολογίας της Θεολογικής Σχολής του Α.Π.Θ., από όπου και συνταξιοδοτήθηκε, με τη συμπλήρωση του 67^ου έτους της ηλικίας του, ως Τακτικός Καθηγητής.

Ο Ι. Γ. διετέλεσε Αναπληρωτής Πρόεδρος του Τμήματος Θεολογίας κατά τα έτη 1987-1989 και κατά τα έτη 1991-1993 εκλέχτηκε Πρόεδρος του ίδιου Τμήματος. Επίσης από το 1986-2007 εκλέχτηκε πολλές φορές Διευθυντής του Τομέα Βιβλικής Γραμματείας και Θρησκειολογίας. Διετέλεσε επίσης Πρόεδρος της Επιτροπής Κληροδοτημάτων και Αντιπρόεδρος της Επιτροπής Σπουδών του Αριστοτελείου Πανεπιστημίου Θεσσαλονίκης. Εκτός από τη Θεολογική Σχολή, ο κ. Γαλάνης έχει διδάξει στο Σχολείο της Νέας Ελληνικής Γλώσσας και στα ιδιωτικά Εκπαιδευτήρια (Γυμνάσιο και Λύκειο) Δ. Δημητριάδη, στην Ανωτέρα Εκκλησιαστική και Παιδαγωγική Ακαδημία Θεσσαλονίκης, στη Σ.Ε.Λ.Μ.Ε. Καβάλας, στη Σ.Ε.Λ.Μ.Ε Θεσσαλονίκης και στη Σ.Ε.Λ.Μ.Ε Λάρισας. Δίδαξε επίσης για ένα χρόνο ως επισκέπτης καθηγητής στο Ινστιτούτο Ορθοδόξου Θεολογίας του Πανεπιστημίου του Μονάχου μαθήματα Ερμηνείας και Θεολογίας της Καινής Διαθήκης. Ο Ι. Γ. υπήρξε από το 1994 έως το 2010 Πρόεδρος της Ελληνικής Εταιρίας Βιβλικών Θεολόγων. Είναι μέλος Εταιρίας Λογοτεχνών και Συγγραφέων Ηπείρου. Είναι για μια δεκαπενταετία μέλος της Τριμελούς Επιτροπής Καθηγητών της Θεολογικής Σχολής, η οποία έχει αναλάβει το επιστημονικό μέρος των διεθνών επιστημονικών συνεδρίων, τα οποία διοργανώνει κάθε χρόνο η Ιερά Μητρόπολις Βεροίας, Ναούσης και Καμπανίας στο πλαίσιο των μηνιαίων εκδηλώσεων των «ΠΑΥΛΕΙΩΝ». Έλαβε μέρος σε πολλά επιστημονικά συνέδρια στην Ελλάδα και στο εξωτερικό με εισηγήσεις και ανακοινώσεις.

Κλήθηκε και έδωσε μια σειρά μαθημάτων στους φοιτητές των Θεολογικών Σχολών της Σόφιας και του Τυρνόβου της Βουλγαρίας. Ο κ. Γαλάνης έχει ευρεία κοινωνική δραστηριότητα. Ίδρυσε τη χορωδία θηλέων του ιερού Ναού Κυρίλλου και Μεθοδίου, η οποία έχει τιμηθεί με πολλά βραβεία στην Ελλάδα και το εξωτερικό. Για πολλά χρόνια στον ίδιο Ναό πραγματοποιούσε τακτικές συνάξεις μελέτης της Αγίας Γραφής, όπου συμμετείχαν άτομα υψηλού μορφωτικού επιπέδου. Πραγματοποίησε επίσης στη Θεσσαλονίκη και σε πολλές πόλεις της Ελλάδας πολλές ομιλίες, σχετικές με θέματα ερμηνείας και θεολογίας της Αγίας Γραφής.

2. Συγγραφικό έργο (επιλογή):

Ι. Βιβλία:

1. ΥΙΟΘΕΣΙΑ. Η χρήσις του όρου παρά Παύλω εν σχέσει προς τα νομικά και θεολογικά δεδομένα των λαών του περιβάλλοντός του, (Θεσσαλονίκη 1977, διδακτορική διατριβή). 2. ΔΕΞΙΑ - ΑΡΙΣΤΕΡΑ. Η χρήση των λέξεων στην Καινή Διαθήκη και το περιβάλλον της, ΕΕΘΣ 25 (1980). 3. Η σχέση ανθρώπου και κτίσεως κατά την Καινή Διαθήκη, Θεσσαλονίκη 1984. 4. Το ιστορικό πλαίσιο της Καινής Διαθήκης. Συνοπτική Ιστορία της εποχής της Καινής Διαθήκης, Θεσσαλονίκη. 5. Άνθρωπος και κτίση στη βιβλική παράδοση, Θεσσαλονίκη 2010, σελ. 335.

ΙΙ. Υπομνήματα:

1. Η Πρώτη Επιστολή του Αποστόλου Παύλου προς Θεσσαλονικείς, Θεσσαλονίκη 1985, σελ. 358. 2. Η Δευτέρα Επιστολή του Αποστόλου Παύλου προς Θεσσαλονικείς, Θεσσαλονίκη 1989, σελ. 272.

ΙΙΙ. Μελέτες - Άρθρα: Βιβλικές, Ερμηνευτικές και Θεολογικές Μελέτες (Συλλογή), Θεσσαλονίκη 2001, σελ. 792.

IV. Συλλογικές εργασίες:

1. Η Καινή Διαθήκη. Το πρωτότυπο κείμενο με νεοελληνική μετάφραση στη δημοτική με βάση το κριτικό κείμενο (συνεργάστηκαν οι καθηγητές Σ. Αγουρίδης - Π. Βασιλειάδης - Ι. Γαλάνης - Γ. Γαλίτης - Ι. Καραβιδόπουλος και Β. Στογιάννος), έκδ. ΕΛΛΗΝΙΚΗΣ ΒΙΒΛΙΚΗΣ ΕΤΑΙΡΙΑΣ, Αθήνα 1985. Η Καινή Διαθήκη, 2η αναθεωρημένη έκδοση με βάση το εκκλησιαστικό κείμενο (συνεργάστηκαν οι καθηγητές Π. Βασιλειάδης - Ι. Γαλάνης - Γ. Γαλίτης και Ι. Καραβιδόπουλος), Αθήνα 1989. 2. Συνεργάτης του Παγκοσμίου Βιογραφικού Λεξικού, στο οποίο δημοσίευσε πολλά λήμματα (εκδ. ΕΚΔΟΤΙΚΗ ΑΘΗΝΩΝ). 3. Μέλος της ομάδας επιστημόνων, η οποία μετέφρασε στη νεοελληνική γλώσσα το βιβλίο του γνωστού γερμανού ανθρωπιστή και θεολόγου A. Schweitzer, Geschichte der Leben - Jesu - Forschung (εκδόθηκε στη σειρά ΒΑΣΙΚΕΣ ΑΓΙΟΓΡΑΦΙΚΕΣ ΜΕΛΕΤΕΣ). 4. Είναι ένας από τους τρεις κριτές του διδακτικού βιβλίου των Θρησκευτικών της Β ́ Γυμνασίου «Ο Χριστός και ο σύγχρονος κόσμος». 5. Επιμελήθηκε την ελληνική έκδοση του βιβλίου «Η καθημερινή ζωή την εποχή του Χριστού», μετάφραση Έρσης Αντωνιάδου του αγγλικού πρωτοτύπου «Daily Life at the time of Jesus» (εκδ. της ΕΛΛΗΝΙΚΗΣ ΒΙΒΛΙΚΗΣ ΕΤΑΙΡΙΑΣ). 6. Είναι μέλος της ομάδας καθηγητών η οποία πραγματοποίησε την κριτική επιμέλεια των κειμένων της ελληνικής έκδοσης «ΑΤΛΑΣ ΤΗΣ ΒΙΒΛΟΥ» (εκδ. εφημ. ΚΑΘΗΜΕΡΙΝΗ).

V. Εργασίες σε ηλεκτρονική μορφή:

Βιβλικές παραθέσεις στα έργα των πατέρων και εκκλησιαστικών συγγραφέων της Ανατολικής Εκκλησίας. Οι 300.000 περίπου σημειογραφίες των χωρίων της Παλαιάς και της Καινής Διαθήκης έχουν αποδελτιωθεί από τα έργα των πατέρων και εκκλησιαστικών συγγραφέων, κατά την έκδοση του J. P. Migne, και έχουν ενταχθεί σε πρόγραμμα Η/Υ. Ο χρήστης του προγράμματος μπορεί για κάθε χωρίο της Αγίας Γραφής να έχει αμέσως στη διάθεσή του ποιος πατέρας και εκκλησιαστικός συγγραφέας από τον πρώτο μέχρι και τον 15^ο αι. χρησιμοποιεί το χωρίο και πώς το χρησιμοποιεί. Δηλαδή κάνει ερμηνεία του χωρίου, τον βοηθάει να κάνει ηθικές παραινέσεις, να στηρίξει δογματικές θέσεις, να καταπολεμήσει αιρετικές διδασκαλίες κλπ.

Το κείμενο επιμελήθηκε ο επίκ. καθηγητής Χ. Ατματζίδης και τις φωτογραφίες ο λέκτορας Μ. Γκουτζιούδης

Παρουσιάζεται η "Μεγάλη Ορθόδοξη Χριστιανική Εγκυκλοπαίδεια", ευλογούντος του Πατριάρχη

2011-05-10T16:25:00.000-07:00

* Εκδήλωση στο Μέγαρο Μουσικής Αθηνών στις 27 Ιουνίου, με τη συμμετοχή του Οικουμενικού Πατριάρχου κ.κ. Βαρθολομαίου

Kαι το όνομα αυτής: “Μεγάλη Ορθόδοξη Χριστιανική Εγκυκλοπαίδεια” (M.O.X.E) . Πρόκειται για ένα σπουδαίο επιστημονικό έργο το οποίο εκδίδεται από τον γνωστό εκδοτικό οίκο "Στρατηγικές εκδόσεις Ιω. Φλώρος" που από μακρού χρόνου είχε συλλάβει την ιδέα της έκδοσης μιας πολύτομης εγκυκλοπαίδειας η οποία θα αφορούσε την Ορθοδοξία. Η ιδέα αυτή πήρε ήδη σάρκα και οστά στη μορφή της “Μ.Ο.Χ.Ε”, η οποία πρόκειται να παρουσιασθεί στο πλαίσιο ειδικής εκδήλωσης που θα πραγματοποιηθεί στις 27 Ιουνίου στο Μέγαρο Μουσικής Αθηνών επί παρουσία και με την ευλογία της Αυτού Θειοτάτης Παναγιότητος, του Οικουμενικού Πατριάρχου κ.κ. Βαρθολομαίου.

Ως στόχος της έκδοσης τέθηκε η δημιουργία μίας όσο το δυνατόν πληρέστερης εγκυκλοπαίδειας που θα καλύπτει τις ανάγκες του αναγνωστικού κοινού στο γνωσιολογικό αντικείμενο της Ορθοδοξίας με σκοπό ο αναγνώστης να μπορεί εύκολα και γρήγορα να ανατρέχει στο θέμα που τον ενδιαφέρει και να ικανοποιεί τις απαιτήσεις του με ακριβή και ολοκληρωμένο τρόπο.

Η εκδοτική πρωτοβουλία συνάντησε την ένθερμη στήριξη ικανής ομάδας επιστημόνων εγνωσμένου κύρους από τους οποίους συγκροτήθηκε Eπιστημονική Επιτροπή έκδοσης στην οποία συμμετέχουν οι κ.κ.: Νικ. Ζαχαρόπουλος, ομότιμος καθηγητής της Θεολογικής Σχολής του ΑΠΘ, Πέτρος Βασιλειάδης, καθηγητής της Θεολογικής Σχολής του ΑΠΘ, Γεώργιος Φίλιας, καθηγητής της Θεολογικής Σχολής του ΕΚΠΑ, Νικ. Νικολαϊδης καθηγητής της Θεολογικής Σχολής του ΕΚΠΑ, Χρ. Οικονόμου καθηγητής της Θεολογικής Σχολής του ΑΠΘ, Χρυσόστομος Σαββάτος Μητροπολίτης Μεσσηνίας και καθηγητής της Θεολογικής Σχολής του ΕΚΠΑ, Ελπιδοφόρος Λαμπρυνιάδης Μητροπολίτης Προύσης και αναπληρωτής καθηγητής της Θεολογικής Σχολής του ΑΠΘ και Γαβριήλ Παπανικολάου πρωτοσύγκελλος - γενικός διευθυντής των υπηρεσιών της Ιεράς Αρχιεπισκοπής Αθηνών. Το συντονισμό και επιμέλεια της έκδοσης έχει η κ. Λίτσα Χατζοπούλου, δρ. Νεοελληνικής Φιλολογίας

Στη συγγραφική ομάδα μετέχει το σύνολο των μελών του διδακτικού εκπαιδευτικού προσωπικού (ΔΕΠ) των δύο θεολογικών Σχολών (Αθηνών και Θεσσαλονίκης), μέλη του εκπαιδευτικού προσωπικού των Ανωτάτων Εκκλησιαστικών Ακαδημιών, θεολόγοι εκπαιδευτικοί της Β/θμιας εκπαίδευσης με εξειδικευμένες μεταπτυχιακές σπουδές (μεταξύ των οποίων και Θεσσαλοί θεολόγοι, από το Βόλο ο Παν. Καλαϊτζίδης, Δρ. Θεολογίας, δ/ντής της Ακαδημίας Θεολογικών Σπουδών, π. Θεμιστοκλής Μουρτζανός, Δρ. Θεολογίας και από τη Λάρισα ο Χάρης Ανδρεόπουλος, M. Sc. Eκκλησιαστικής Ιστορίας, υπ. Δρ. του ΑΠΘ) μαζί με ερευνητές άλλων κλάδων των ανθρωπιστικών επιστημών, καθώς και Επισκόπους της Εκκλησίας της Ελλάδος και των ελληνόφωνων εκκλησιαστικών διοικήσεων με εγνωσμένη συνεισφορά στα θεολογικά γράμματα.

Οι τομείς που καλύπτονται στα περιεχόμενα της Μ.Ο.Χ.Ε. είναι οι εξής: Ιστορία της Ορθόδοξης Εκκλησίας, Θεολογία της Ορθόδοξης Εκκλησίας, Ιστορία του Οικουμενικού Πατριαρχείου, Ιστορία των Πρεσβυγενών Πατριαρχείων, Ιστορία της Εκκλησίας της Ελλάδος και των λοιπών αυτοκεφάλων Εκκλησιών, Ιστορία των Μητροπόλεων και Ιερών Μονών όλων των Ορθοδόξων χωρών και Ορθοδόξων ιεραποστολών, Παρουσίαση όλων των Ορθοδόξων Θεολογικών Σχολών, Βίοι αγίων και σύγχρονων γεροντικών μορφών, Βιογραφίες Ιεραρχών, Ηγουμένων και θεολόγων, Παρουσίαση του έργου των Πατέρων και των Οικουμενικών Συνόδων, Εγκυκλοπαίδεια της Αγίας Γραφής, Ερμηνεία της λειτουργικής ζωής, Γενικά θρησκευτικά, ηθικά, κοινωνικά και διορθόδοξα και διαχριστιανικά θέματα, Ιστορία των εκκλησιαστικών τεχνών, Ποιμαντικά θέματα, Παρουσίαση της εκκλησιαστικής και θρησκευτικής φιλολογίας, Παρουσίαση βασικών κειμένων της Νεοελληνικής Γραμματείας που αναφέρονται στην Εκκλησία, Παρουσίαση Ορθοδόξων εκδοτικών οίκων, εφημερίδων και περιοδικών, ελληνικών και ξένων και Οδηγός της Ορθοδοξίας στο διαδίκτυο.

Το 12τομο έργο περιλαμβάνει 6.600 σελίδες, 14.400 λήμματα, 6.600.000 λέξεις, 7.800 φωτογραφίες, αγιογραφίες, ζωγραφικούς πίνακες, χάρτες, χαλκογραφίες, γκραβούρες και αδημοσίευτο φωτογραφικό υλικο. Μέχρι στιγμής έχει ολοκληρωθεί η έκδοση των τεσσάρων πρώτων τόμων, η παρουσίαση των οποίων, όπως προαναφέρθηκε, θα πραγματοποιηθεί στο πλαίσιο ειδικής εκδήλωσης στις 27 του ερχομένου Ιουνίου, στις 11 π.μ., στο Μέγαρο Μουσικής Αθηνών. Την παρουσίαση της Εγκυκλοπαίδειας θα πραγματοποιήσουν ιεράρχες, ακαδημαϊκοί και καθηγητές πανεπιστημίου.

* Η έκδοση της Μεγάλης Ορθόδοξης Χριστιανικής Εγκυκλοπαίδειας τελεί υπό την αιγίδα του Οικουμενικού Πατριάρχου κ.κ. Βαρθολομαίου Α΄ και του Αρχιεπισκόπου Αθηνών και πάσης Ελλάδος κ.κ. Ιερωνύμου Β΄ και έχει τις ευλογiες των Πατριαρχεiων Αλεξανδρείας, Αντιοχείας, Ιεροσολύμων, της Αρχιεπισκοπής Νέας Ιουστινιανής & πάσης Κύπρου και της Αρχιεπισκοπής Τιράνων, Δυρραχίου & πάσης Αλβανίας.

XA.AN.

Γιαγκάζογλου: Tι θρησκευτικό μάθημα θέλουμε

2011-05-09T12:26:00.000-07:00

Ο Σύμβουλος του Παιδαγωγικού Ινστιτούτου Σταύρος Γιαγκάζογλου απαντά στο γιατί θα πρέπει να είναι υποχρεωτικό μάθημα τα Θρησκευτικά στο Νέο Λύκειο και εξηγεί την άποψή του στην Athens Voice ως ακολούθως:

Συνήθως οι επικριτές της υποχρεωτικής διδασκαλίας των Θρησκευτικών θεωρούν ως δεδομένο το στενά ομολογιακό και κατηχητικό χαρακτήρα τους. Η πραγματικότητα αυτή προκαλεί εντάσεις που αποκαλύπτουν συχνά διαμετρικά αντιτιθέμενες θέσεις για τη θρησκευτική εκπαίδευση στο δημόσιο σχολείο. Θεωρούμε ότι είναι καιρός τα Θρησκευτικά στο «Νέο Λύκειο» να προσλάβουν ένα πιο ανοικτό και πλουραλιστικό περιεχόμενο. Διατηρώντας και επεκτείνοντας τον γνωσιακό και παιδαγωγικό χαρακτήρα του, το μάθημα μπορεί να ανταποκριθεί στις σύγχρονες μορφωτικές ανάγκες των μαθητών, υπηρετώντας ένα «θρησκευτικό γραμματισμό», ο οποίος εντάσσεται σε έναν πολιτισμικό εγκλιματισμό στην ευρύτερη κοινωνική πραγματικότητα. Πρόκειται για καίρια διάσταση της θρησκευτικής αγωγής, που συμβάλλει στη δημιουργία θρησκευτικά συνειδητοποιημένων και διαλεγόμενων πολιτών.

Η εναλλακτική θεώρηση των Θρησκευτικών στο Νέο Λύκειο θα έχει επίκεντρο τη θρησκευτική παράδοση του τόπου, που σαρκώθηκε στη ζωή και αποτυπώθηκε στα μνημεία του πολιτισμού της Ορθοδοξίας. Οι μαθητές είναι χρήσιμο και πολύτιμο να γνωρίζουν τη θρησκευτική παράδοση του τόπου και συνάμα να διαλέγονται με τις χριστιανικές παραδόσεις της Ευρώπης και του κόσμου, αλλά και με τα μεγάλα θρησκεύματα, ιδιαίτερα όσα ενδιαφέρουν την ελληνική κοινωνία. Η διευρυμένη αυτή θρησκευτική εκπαίδευση εξετάζει ερευνητικά και κριτικά την προσφορά στην ιστορία και στον πολιτισμό κάθε θρησκευτικής παράδοσης, αποβλέποντας στο θρησκευτικό γραμματισμό, αλλά και στην ευαισθητοποίηση και στον αναστοχασμό των μαθητών απέναντι στο δικό τους θρησκευτικό και ηθικό προβληματισμό.

Ένα τέτοιο μάθημα Θρησκευτικών μπορεί να είναι ζήτημα επιλογής για έναν έφηβο στο Λύκειο - προθάλαμο της τριτοβάθμιας εκπαίδευσης; Ποιο μάθημα θα συζητά τα ηθικά και υπαρξιακά ερωτήματά του ως ερμηνευτική αναζήτηση του νοήματος, ως υποδομή για την ίδια τη ζωή; Όταν τα Θρησκευτικά δεν διδάσκονται υποχρεωτικά, πώς θα αντιμετωπιστούν τα ολοένα και αυξανόμενα ζητήματα διαπολιτισμικής αγωγής, θρησκευτικού φονταμενταλισμού, θρησκευτικής ετερότητας, ηθικής ανάπτυξης και συμπεριφοράς κ.ά.; Η Ελληνική Πολιτεία έχει ευθύνη για μια σύγχρονη και υπεύθυνη θρησκευτική αγωγή. Για να διαχειριστεί επιτυχώς το θρησκευτικό φαινόμενο στην πολυείδεια και πολυπλοκότητά του, είναι ανάγκη οι πολίτες να γνωρίζουν έγκυρα τις πραγματικές διαστάσεις του.

* Στην ίδια στήλη της εφημερίδας φιλοξενείται και το ΟΧΙ στα Θρησκευτικά, το οποίο διατυπώνει η αν. καθηγήτρια του Παν/μίου Αθηνών Εύη Ζαμπέτα.

"Κυριακοδρόμιο": Μια νέα έκδοση από το Ιδρυμα "Aρτος Ζωής"

2011-05-09T10:09:00.000-07:00

Toυ Μόσχου Γκουτζιούδη,
λέκτορα τμ. Θεολογίας του ΑΠΘ

Σήμερα, τελευταία ημέρα (Δευτέρα, 9/5/2011) της 8ης Διεθνούς Εκθεσης Βιβλίου Θεσσαλονίκης (ΔΕΒΘ) στην αίθουσα “Οδυσσέα Ελύτη” του Περιπτέρου 13, το Ίδρυμα Άρτος Ζωής οργάνωσε συζήτηση με θέμα «Το Ευαγγέλιο στη σύγχρονη μεταχριστιανική Ευρώπη» με ομιλητές τους: Πέτρο Βασιλειάδη, καθηγητή στο Τμήμα Θεολογίας του ΑΠΘ, Αικατερίνη Τσαλαμπούνη, λέκτορα στο Τμήμα Ποιμαντικής και Κοινωνικής Θεολογίας του ΑΠΘ και Παναγιώτη Υφαντή, επίκουρο καθηγητή στο Τμήμα Θεολογίας του ΑΠΘ.

Συντονιστής της συζήτησης ήταν ο Πρόεδρος του Δ.Σ. του Ιδρύματος Άρτος Ζωής, και διευθυντής των περιοδικών Δελτίο Βιβλικών Μελετών και Νέα Εστία, κ. Σταύρος Ζουμπουλάκης. Αφορμή της εκδήλωσης αποτέλεσε η έκδοση από τον Άρτο Ζωής του Κυριακοδρομίου. Μιας συλλογής δηλαδή από κηρύγματα στις περικοπές των Ευαγγελίων που έχουν οριστεί να διαβάζονται κατά τη θεία λειτουργία των Κυριακών του εκκλησιαστικού έτους. Τη συζήτηση παρακολούθησαν και συμμετείχαν σε αυτή, εκτός από τους επισκέπτες της ΔΕΒΘ, ο Πρόεδρος του Τμήματος Θεολογίας του ΑΠΘ, καθηγητής Δημήτριος Καϊμάκης και ο καθηγητής του Τμήματος Θεολογίας του ΑΠΘ Μιλτιάδης Κωνσταντίνου, ο οποίος συμμετέχει ως συγγραφέας στο Κυριακοδρόμιο. Επίσης παραβρέθηκαν ο Πρόεδρος του Πανελλήνιου Θεολογικού Συνδέσμου ΚΑΙΡΟΣ, κ. Γρηγόριος Μαυροκωστίδης, αρκετοί θεολόγοι αλλά και φοιτητές του Τμήματος Θεολογίας.

Ο πλήρης τίτλος του νέου βιβλίου είναι: Κυριακοδρόμιο. Γραπτά κηρύγματα βιβλικών θεολόγων στα ευαγγελικά αναγνώσματα και στη συλλογική αυτή προσπάθεια συμμετέχουν οι παρακάτω καθηγητές των Θεολογικών Σχολών Αθηνών και Θεσσαλονίκης: Σ. Αγουρίδης, Χ. Ατματζίδης, Σ. Δεσπότης, Θ. Ιωαννίδης, Χ. Καρακόλης, Ι. Καραβιδόπουλος, Μ. Κωνσταντίνου, Κ. Μπελέζος, Γ. Πατρώνος, Σ. Παπαλεξανδρόπουλος, Αικ. Τσαλαμπούνη, Στ. Χατζησταματίου. Δέκα καινοδιαθηκολόγοι, ένας παλαιοδιαθηκολόγος και ένας θρησκειολόγος. Ο πρόλογος του βιβλίου έχει συνταχθεί από τον κ. Σταύρο Ζουμπουλάκη, ενώ η εισαγωγή, στην οποία εξηγείται στον αναγνώστη τι είναι Κυριακοδρόμιο και ποια η ιστορία του, από τον π. Αντώνιο Πινακούλα. Στο βιβλίο περιλαμβάνονται κηρύγματα που δεν εκφωνήθηκαν ποτέ σε ναούς, όπως ίσως δίνεται η εντύπωση, αλλά συντάχθηκαν από καθηγητές θεολογίας για πρώτη φορά προκειμένου να βοηθηθεί ο κλήρος στην προετοιμασία του κηρύγματος. Η ιδέα ανήκει στον αείμνηστο πια καθηγητή Σάββα Αγουρίδη (†2009), ο οποίος πρότεινε την έκδοση του το 1998 για να ενισχυθεί το κήρυγμα των ποιμένων της Εκκλησίας με ένα βιβλίο στο οποίο θα περιέχονταν γραπτά κηρύγματα σε όλες τις ευαγγελικές περικοπές που διαβάζονται στην Εκκλησία κατά τις Κυριακές του εκκλησιαστικού έτους. Ο στόχος της έκδοσης του Κυριακοδρομίου στη σκέψη του καθηγητή Αγουρίδη ήταν να ανανεωθεί ή τουλάχιστον να βελτιωθεί το κήρυγμα στην Ορθόδοξη Εκκλησία, κάτι που όπως σημειώνεται ορθά στον πρόλογο του Κυριακοδρομίου αποτελεί την πιο πικρή ώρα της κυριακάτικης θείας λειτουργίας. Είμαι σίγουρος ότι οι περισσότεροι αναγνώστες του βιβλίου μόλις διαβάσουν τη δεύτερη παράγραφο της πρώτης σελίδας του προλογίσματος θα συμφωνήσουν ότι έτσι ακριβώς αισθάνονται και οι ίδιοι σε όποιο ναό και αν εκκλησιάζονται, έστω και αν το κήρυγμα εκφωνείται από έμπειρο και ικανό ιεροκήρυκα της οικείας μητροπόλεως ή απλώς έχει συνταχθεί από τον μητροπολίτη και έχει διανεμηθεί νωρίτερα στους κληρικούς της μητροπόλεως για να διαβαστεί από τους ιερείς την Κυριακή. Το δεύτερο συμβαίνει κυρίως σε επαρχιακές μητροπόλεις εξαιτίας της αδυναμίας του κλήρου να ανταποκριθεί στο κήρυγμα.

Σε κάθε κήρυγμα του Κυριακοδρομίου που εκδόθηκε πρόσφατα, ακολουθείται η παρακάτω δομή. Αρχικά προτάσσεται σε δύο στήλες το ευαγγελικό κείμενο στο πρωτότυπο και κατόπιν σε νεοελληνική μετάφραση. Εδώ θα πρέπει να σημειωθεί ότι ακολουθήθηκε το Εκλογάδιο της Αποστολικής Διακονίας της Εκκλησίας της Ελλάδος του 2003. Αυτό σημαίνει ότι το πρωτότυπο κείμενο (αριστερή στήλη) προέρχεται από την πατριαρχική έκδοση του 1904 και η μετάφραση (δεξιά στήλη) είναι εκείνη των τεσσάρων καθηγητών της Ελληνικής Βιβλικής Εταιρίας του 1989. Μετά το ευαγγελικό κείμενο ακολουθούν τα σχόλια των συγγραφέων στην παραπάνω περικοπή της Κ.Δ. Οι συγγραφείς αναλύουν με σύντομα σχόλια το ευαγγελικό κείμενο χωρίς όμως να έχει ακολουθηθεί ένας κοινός τρόπος και συνεπώς διατηρήθηκε η προσωπική προτίμηση του καθενός. Άλλοι χρησιμοποιούν περισσότερο τους ερμηνευτές πατέρες και άλλοι λιγότερο έως καθόλου. Άλλοι δανείζονται παραδείγματα από τη νεοελληνική και τη ξένη λογοτεχνία προκειμένου να διανθίσουν με παραδείγματα το κήρυγμα και άλλοι προσφεύγουν στα κείμενα σημαντικών Ορθόδοξων θεολόγων των δύο τελευταίων αιώνων. Άλλοι πάλι, διακρίνουν το κήρυγμα σε ενότητες για να υποβοηθήσουν τον αναγνώστη, ενώ οι περισσότεροι δεν το προτιμούν. Με άλλα λόγια, ο κάθε συγγραφέας δούλεψε τις περικοπές που του ανατέθηκαν με τον τρόπο που αυτός έκρινε. Τα κηρύγματα έχουν έκταση επτά σελίδες κατά μέσο όρο και αυτό σημαίνει ότι καταλαμβάνουν χρονικά διάστημα περίπου δεκαπέντε λεπτών.

Το Κυριακοδρόμιο αποτελείται από 506 σελίδες. Μετά τα κηρύγματα έχει τοποθετηθεί στο βιβλίο ο απαραίτητος κατάλογος με τις συντομογραφίες των βιβλίων της Παλαιάς και της Καινής Διαθήκης κατά αλφαβητική σειρά. Στο τέλος υπάρχουν και σύντομα βιογραφικά των συγγραφέων. Ίσως ο αναγνώστης σκεφτεί εδώ ότι ένα βιβλίο γραμμένο από πανεπιστημιακούς δασκάλους, έστω κι αν περιέχει γραπτά κηρύγματα, δηλαδή κείμενα που απευθύνονται σ’ ένα συγκεκριμένο ακροατήριο, πιθανώς να είναι βαρύ για τους ποιμένες της Εκκλησίας και κατά συνέπεια ακατάλληλο να καταστεί βοήθημα στην προετοιμασία του δικού τους κηρύγματος. Στο Κυριακοδρόμιο αυτό δεν ισχύει. Το βιβλίο έχει συνταχθεί με ωραία και απλή γλώσσα. Οι περικοπές δεν σχολιάζονται όπως για παράδειγμα στις ερμηνευτικές μελέτες και οι αναλύσεις δεν είναι εξονυχιστικές. Τονίζονται μόνο οι απαραίτητες θεολογικές ιδέες που διατρέχουν το κείμενο, αποσαφηνίζονται ορισμένες φράσεις, και εξηγούνται οι ιδιαιτερότητες της εποχής των ευαγγελικών περικοπών. Πουθενά κανείς από τους συγγραφείς δεν αναφέρεται σε σύγχρονους ερμηνευτές, δεν κουράζει με ιστορικές πληροφορίες και φυσικά δεν επιχειρεί να συνδέσει τα όσα λέγονται στο κείμενο με όσα συμβαίνουν στη δική μας εποχή και κοινωνία.

Εκείνο στο οποίο στοχεύουν τα κηρύγματα είναι να διαφανεί το μήνυμα των περικοπών που επιλέχθηκαν ως αναγνώσματα από την Εκκλησία για τους χριστιανούς σήμερα. Γιατί δηλαδή κείμενα, τα οποία προέρχονται από τον 1ο αιώνα μ.Χ., εξακολουθούν να διαμορφώνουν τον τρόπο ζωής των χριστιανών του σύγχρονου κόσμου. Ελπίζουμε ο σκοπός της έκδοσης του Κυριακοδρομίου να επιτευχθεί και το κήρυγμα να ανανεωθεί πράγματι στο μέλλον. Εξάλλου με την παρούσα έκδοση δεν κλείνει το ζήτημα του κηρύγματος για το ίδρυμα Άρτος Ζωής καθώς ο κ. Ζουμπουλάκης μας ανακοίνωσε στο τέλος της συζήτησης ότι κατά το φθινόπωρο έχει προγραμματιστεί η διοργάνωση στην Αθήνα ενός συνεδρίου το οποίο θα αφιερωθεί στο κήρυγμα της Ορθόδοξης Εκκλησίας.

Τιμητική εκδήλωση για τον καθηγητή Ιωάννη Γαλάνη

2011-05-07T16:38:00.000-07:00

Το Τμήμα Θεολογίας της Θεολογικής Σχολής Α.Π.Θ. οργανώνει την Τρίτη 10 Μαΐου 2011 και ώρα 18.30 τιμητική εκδήλωση προς τιμήν του ομότιμου καθηγητή της Καινής Διαθήκης του Τμήματος Θεολογίας Ιωάννη Γαλάνη στην αίθουσα Τελετών της Παλιάς Φιλοσοφικής Σχολής.

Πρόγραμμα εκδήλωσης:

18.00-19.00 - Α' Μέρος: Χαιρετισμοί

• Χαιρετισμός των πρυτανικών αρχών του ΑΠΘ, του Κοσμήτορα της Θεολογικής Σχολής, καθηγητή κ. Μιχ. Τρίτου, του προέδρου του Τμήματος Θεολογίας καθηγητή κ. Δημ. Καϊμάκη, της διευθύντριας του Τομέα Βιβλικής Γραμματείας και Θρησκειολογίας αναπλ. καθηγήτριας κ. Αννα Κόλτσιου – Νικήτα και του διευθυντή της Ελληνικής Βιβλικής Εταιρίας κ. Μιχ. Χατζηγιάννη

19.00-19.30

Β΄ Μέρος - Ομιλίες

* «Οι ερμηνευτικές αρχές στο επιστημονικό έργο του καθηγητή Ιωάννη Γαλάνη» - Εισήγηση του επίκουρου καθηγητή κ. Χαράλαμπου Ατματζίδη.

* «Ανθρωπος και κτίση στο ερμηνευτικό έργο του καθηγητή Ιωάννη Γαλάνη και η η σύγχρονη οικολογική ερμηνεία» - Εισήγηση της λέκτορος κ. Αικατερίνης Τσαλαμπούνη.

19.30-20.00 Γ΄ Μέρος

Επίδοση του τιμητικού τόμου "Αγία Γραφή και Αρχαίος Κόσμος" από τον Πρόεδρο του Τμήματος Θεολογίας καθηγητή κ. Δ. Καϊμάκη.

Ο θεολογικός προβληματισμός των μεταφράσεων των εκκλησιαστικών κειμένων. Διάλογος με τους μητροπολίτες Πρεβέζης και Ναυπάκτου

2011-05-05T13:50:00.003-07:00

Πραγματοποιήθηκε τη Δευτέρα 2 Μαΐου 2011 η έβδομη συνάντηση του BIBLICUM που οργανώνει ο Τομέας Βιβλικής Γραμματείας και Θρησκειολογίας του Α.Π.Θ., η θεματική του οποίου για φέτος ήταν η μετάφραση των εκκλησιαστικών κειμένων, σύμφωνα και με την πρόσκληση της Διαρκούς Ιεράς Συνόδου της Εκκλησίας της Ελλάδος να ανοίξει ένας διάλογο για το θέμα αυτό σε βάθος με τη συμμετοχή και των Θεολογικών τμημάτων. Όπως είναι γνωστό στην απόφαση-πρόσκλησή της αυτή οδηγήθηκε η ΔΙΣ με αφορμή την πρωτοβουλία του μητροπολίτη Νικοπόλεως και Πρεβέζης κ. Μελετίου να προχωρήσει στη χρήση ευχών της λατρείας μας σε νεοελληνική μετάφραση.

Ομιλητής της τελευταίας συνάντησης ήταν ο καθηγητής του Τμήματος Θεολογίας του Α.Π.Θ. κ. Πέτρος Βασιλειάδης με θέμα «Ο θεολογικός προβληματισμός των μεταφράσεων των εκκλησιαστικών κειμένων. Διάλογος με τους μητροπολίτες Πρεβέζης και Ναυπάκτου». Το BIBLICUM είναι μια επιστημονική συνάντηση, η οποία διοργανώνεται από τον Τομέα Βιβλικής Γραμματείας και Θρησκειολογίας του Τμήματος Θεολογίας του Α.Π.Θ. εδώ και μια τριακονταετία, μία Δευτέρα του μήνα και ώρα 19.30 στην αίθουσα συνεδριάσεων του πρώτου ορόφου του κτιρίου της Θεολογικής Σχολής. Στη συνάντηση αυτή συμμετέχουν ομότιμοι και εν ενεργεία καθηγητές του Τομέα, καθώς και μεταπτυχιακοί φοιτητές, υποψήφιοι διδάκτορες και διδάκτορες των βιβλικών και των θρησκειολογικών σπουδών.

Η πρώτη συνάντηση του BIBLICUM έγινε 1 Νοεμβρίου του 2010 με εισηγήτρια την Διευθύντρια του τομέα κ. Άννα Κόλτσιου, η οποία εισηγήθηκε το θέμα: «Το θεολογικό και φιλολογικό πρόβλημα της μεταφράσεως εκκλησιαστικών κειμένων». Η δεύτερη συνάντηση πραγματοποιήθηκε στις 13 Δεκεμβρίου με εισηγητή τον καθηγητή του Τμήματος Θεολογίας του Α.Π.Θ. κ. Μιλτιάδη Κωνσταντίνου, ο οποίος εισηγήθηκε το θέμα: «Μεταφραστικές αρχές των Ηνωμένων Βιβλικών Εταιρειών». Η τρίτη συνάντηση έγινε στις 10 Ιανουαρίου 2011 με εισηγήτρια την αναπληρώτρια Πρόεδρο του Τμήματος Ιταλικής Γλώσσας και Φιλολογίας του Α.Π.Θ., και ειδική στην μεταφρασιολογία, καθηγήτρια κ. Ελένη Κασάπη, η οποία εισηγήθηκε το θέμα: «Προτεραιότητες στη μετάφραση ιερών κειμένων και μηχανισμοί σημασιολογικής κατανόησης». Στις 7 Φεβρουαρίου 2011, έγινε η τέταρτη συνάντηση του BIBLICUM με εισηγητές τον Πρόεδρο του Τμήματος Θεολογίας της Θεολογικής Σχολής του Α.Π.Θ., καθηγητή Δημήτριο Καϊμάκη και την επίκ. καθηγήτρια του Τμήματος Φιλολογίας της Φιλοσοφικής Σχολής του Α.Π.Θ. Μυρτώ Κουτίτα-Καϊμάκη, οι οποίοι εισηγήθηκαν το θέμα: «Μεταφράζοντας το κείμενο των Ο΄ στα νέα ελληνικά». Η πέμπτη συνάντηση πραγματοποιήθηκε στις 14 Μαρτίου με εισηγητή τον εκλεγμένο επίκ. καθηγητή του Τμήματος Θεολογίας του Α.Π.Θ. Χαράλαμπο Ατματζίδη, ο οποίος εισηγήθηκε το θέμα: «Μεταξύ Σκύλλας και Χάρυβδης: Οικειοποιητική ή ξενιστική μετάφραση της Βίβλου; (Β΄ Ιω 1, Γ΄ Ιω 1 Απ 4,4)». Η έκτη συνάντηση είχε ομιλητή τον Μητροπολίτη Νικοπόλεως και Πρεβέζης κ. Μελέτιο με αφορμή το πρόσφατο βιβλίο του με τίτλο Μέθεξη ή κατανόηση; Έκδοση Ι. Μητροπόλεως Νικοπόλεως, Πρέβεζα 2011. Κατά την τελευταία φετινή συνάντηση του BIBLICUM, που θα πραγματοποιηθεί τη Δευτέρα 6 Ιουνίου, ομιλητής θα είναι ο ομότιμος καθηγητής του Τμήματος Θεολογίας του Α.Π.Θ. Ιωάννης Καραβιδόπουλος.

Η ομιλία του κ. Βασιλειάδη, η οποία σε πρόχειρη μορφή διανεμήθηκε στο ακροατήριο, αφού αρχικά αναφέρθηκε στο ιστορικό και τις θεολογικές απόψεις, όπως αυτές καταγράφτηκαν αντιπροσωπευτικά στα δημοσιεύματα των ανωτέρω λογίων ιεραρχών, έχει ως εξής:

"Ο θεολογικός προβληματισμός των μεταφράσεων των εκκλησιαστικών κειμένων. Διάλογος με τους μητροπολίτες Πρεβέζης και Ναυπάκτου"

H βασική έννοια της Eκκλησίας είναι αυτή της κοινωνίας. Στην πρώιμη ιδιαίτερα περίοδο τα μέλη της χριστιανικής κοινότητας ταυτίζονται με την εκκλησία, είναι η Εκκλησία, δεν είναι απλώς μέσα στην Εκκλησία, δεν αποτελούν δηλαδή ως μεμονωμένα άτομα μεμονωμένα μέλη ενός οργανισμού ή μιας, θρησκευτικής έστω, ομάδας.[i] Εκκλησία και κοινωνία, ως εκ τούτου, θα πρέπει να εκλαμβάνονται ως έννοιες ταυτόσημες. Η οποιαδήποτε λοιπόν δραστηριότητα της εκκλησίας, ιδίως αυτή της λατρείας της, αλλά και της μαρτυρίας της, οφείλει να έχει αυτό το στοιχείο ως προσδιοριστικό της. Η μετάφραση επομένως της Αγίας Γραφής, αλλά και των λειτουργικών κειμένων ως βασική θεολογική παράμετρο αυτήν πρέπει να λαμβάνουν υπόψη τους. Σε όλα τα κείμενα της Κ.Δ. και της πρώιμης χριστιανικής γραμματείας η κυρίαρχη θεολογική αντίληψη είναι η οριζόντια εσχατολογική, με την εκκλησιολογία να βασίζεται κατά κύριο λόγο στην έννοια της κοινωνίας. Η κάθετη σωτηριολογική κατενοείτο πάντοτε μέσα στα πλαίσια της οριζόντιας εσχατολογικής ως προσθετική και συμπληρωματική της. Γι’ αυτό και η λειτουργική εμπειρία της Πρώτης Εκκλησίας είναι αδιανόητη χωρίς την κοινωνική της διάσταση.[ii]

Η πνευματική αυτή εμπειρία της Πρώτης Εκκλησίας αντικατοπτρίζεται με ενάργεια στην λειτουργική δομή της Εκκλησίας, όπου από τον Ιγνάτιο Αντιοχείας και εξής βλέπουμε την μεταφορά της εσχατολογικής εικόνας της συνάξεως του λαού του Θεού επί το αυτό γύρω από τον Χριστό και τους αποστόλους στα λειτουργήματα της Εκκλησίας, με τον επίσκοπο «εις τόπον καί τύπον Χριστού», και τους πρεσβυτέρους τύπους των αποστόλων. Το μυστήριο δηλαδή της Εκκλησίας εκφράζεται αυθεντικά με την έννοια της κοινωνίας στην περί τον επίσκοπο ευχαριστιακή σύναξη της κοινότητας, η οποία δεν αναζητεί μυστηριακά/σακραμενταλιστικά τη λύτρωση από τα δεινά του κόσμου, ούτε την προσωπική τελείωση και ατομική σωτηρία, αλλά αποτελεί εικόνα και προληπτική φανέρωση της εσχατολογικής Βασιλείας του Θεού.[iii] Η εκκλησιολογία, λοιπόν, της κοινωνίας και η ευχαριστιακή/λειτουργική πνευματικότητα, έχουν ως όραμα και στόχο την κατά το δυνατόν εξομοίωση των ιστορικών κατά τόπους χριστιανικών κοινοτήτων με την αυθεντική έκφραση της εσχατολογικής δόξας της Βασιλείας του Θεού. Έχουν δηλαδή έντονη ιεραποστολική διάσταση, με την λειτουργία της ως λογική λατρεία να ακολουθείται από την ιεραποστολική μαρτυρία ως Λειτουργία μετά την λειτουργία. Οι όποιες θεωρήσεις περί μυστηρίου, μέθεξης, υπερβατικής θέασης του Θεού, αλλά και θέωσης του ανθρώπου, να αποτελούν δευτερεύουσες προσθετικές, και με κανένα τρόπο παράλληλες, ή ακόμη και πρωτεύουσες έννοιες.

Αυτή η βασική βιβλική και αρχέγονη χριστιανική εκκλησιολογία και πνευματικότητα, κάτω από τις έντονες ιδεολογικές πιέσεις του χριστιανικού γνωστικισμού, και κυρίως του (νέο-)πλατωνισμού, άρχισε από το 3ο μ.Χ. αι. σταδιακά να υποχωρεί, ή στην καλύτερη περίπτωση να συνυπάρχει με μιαν άλλη πνευματικότητα (αλλά και εκκλησιολογία), η οποία έχει τις ρίζες της στην νέο-πλατωνίζουσα ευαγριανή και την μεσσαλιανίζουσα μακαριανή μυστική θεολογία, αλλά θεμελιώνονται και επιστημονικά από την Κατηχητική Σχολή της Αλεξανδρείας. Οι κύριοι εκπρόσωποι της σχολής αυτής, ο Κλήμης ο Αλεξανδρεύς, και κυρίως ο Ωριγένης, δίνουν στην εκκλησιολογία, και κατ' επέκταση και στην πνευματικότητα, μιαν άλλη τροπή, την οποία πολύ εμφατικά ο Μητροπολίτης Περγάμου Ιωάννης Ζηζιούλας χαρακτηρίζει «όχι απλώς τροπή αλλά ανατροπή».[iv] Η Εκκλησία και η λειτουργία της παύει να αποτελεί εικόνα των εσχάτων αλλά των αρχικών πραγμάτων. Η συμβολή του μυστηρίου της ενανθρωπήσεως στο σύστημα αυτό είναι από ελάχιστη ως μηδαμινή,[v] με το Χριστό να θεωρείται ως πηγή της ενώσεως του ανθρώπου με το Θεό και αποκατάσταση κατά κάποιο τρόπο της φθαρείσας φύσεώς του. Κορύφωση της θείας οικονομίας δεν αποτελεί πλέον η έννοια της κοινωνίας των εσχάτων, αλλά η επάνοδος στην αρχική τελειότητα, στόχος που ουσιαστικά επιτυγχάνεται από το κάθε μεμονωμένο άτομο, ως επί το πλείστον στην έρημο, αλλά και στις κοινότητες καθαρότητας, που μοναδικό σκοπό έχουν την διατήρηση της συσσωρευμένης σοφίας και του πλούτου του παρελθόντος με στόχο όχι την κοινωνία, την εκκλησία, την κοινότητα, το άλλον, αλλά την ατομική σωτηρία.

Έχουμε έτσι μια κοσμολογική προσέγγιση της Εκκλησίας, και όχι μια ιστορική, όπως στην Αγία Γραφή. Δεν έχουμε με άλλα λόγια να κάνουμε πλέον για μια κοινότητα ιστορική, με τον λαό του Θεού εν πορεία, αλλά με μια τέλεια και προαιώνια ιδέα, με αποτέλεσμα τα βασικά συστατικά της παραδοσιακής (γιαχβιστικής, προφητικής, κυριακής και πρώϊμης χριστιανικής) έννοιας της κοινωνίας να περιθωριοποιούνται. Η εκκλησία διατηρείται ως θεσμός, προκειμένου να υφίσταται ο χώρος όπου μπορεί να επιτελείται μυστηριακά (διάβαζε μαγικά) η εν Χριστώ σωτηρία. Κατά συνέπεια εκμηδενίζεται το ενδιαφέρον για την ιστορία, ενώ παρατηρείται μια όλο και μεγαλύτερη αποστασιοποίηση από την ευχαριστιακή κοινωνία. Η εκκλησία στην καλύτερη περίπτωση χαρακτηρίζεται ως θεραπευτήριο των ψυχών.[vi]

Τα θεολογικά έργα, όμως, που υπήρξαν καταλύτης στην περιθωριοποίηση της κυρίαρχης έννοιας της κοινωνίας ήταν τα αποδιδόμενα στον Άγιο Διονύσιο τον Αρεοπαγίτη,[vii] με την αποκλειστικά μυσταγωγική κατανόηση της χριστιανικής λατρείας. Τα αρεοπαγιτικά συγγράμματα ερμήνευσαν με τη αναγωγική μέθοδο τις λειτουργικές τελετές της Εκκλησίας, όπου επιχειρείται η ανάταση από το γράμμα στο πνεύμα, από τα ορατά δρώμενα των εκκλησιαστικών μυστηρίων στο ένα μυστήριο της θεότητας.[viii] Ακόμη και οι κινήσεις του επισκόπου μέσα στο ναό θεωρούνται ως θεϊκή επιστροφή στην αρχή των όντων. Με τη μέθοδο όμως αυτή τελικά εξανεμίζεται η εσχατολογική προοπτική της χριστιανικής λατρείας, αφού η μοναδική σκοπιμότητά της είναι η μυστική αναγωγή (μυσταγωγία) της ψυχής στις πνευματικές πραγματικότητες του αόρατου κόσμου.[ix]

Αναγκαστικά επομένως απαιτείται ένα είδος μεσιτικής «ιεραρχίας», που όχι μόνο θυμίζει, mutatis nutandis, την περίοδο της βασιλείας στην ιστορία του Ισραήλ και τους αντιπάλους του αποστόλου Παύλου στην προς Κολοσσαείς επιστολή του, αλλά απετέλεσε και την απαρχή της επαναφοράς στη χριστιανική εκκλησιολογία της μεσιτικής ιερωσύνης,[x] που σύμφωνα με τη βασική διδασκαλία της προς Εβραίους επιστολής καταργήθηκε μια για πάντα, «εφάπαξ», από τη σταυρική θυσία του Χριστού. Κατά τον αείμνηστο π. Ιωάννη Μeyendorff, «ο διονυσιακός συμβολισμός ερμήνευσε την Ευχαριστία στα πλαίσια της ιεραρχικής τάξεως του κόσμου, κατανοώντας την ως κεντρικό σωτηριώδες γεγονός, μέσω όμως μυστικής ‘θεωρίας’».[xi] Γι’ αυτό και δεν γίνεται καθόλου λόγος για την αυτο-προσφορά του Χριστού, ούτε για την μεσιτική και αρχιερατική του ιδιότητα·[xii] αυτό είναι έργο της επίγειας ιεραρχίας και των τελετών που αυτή (και όχι η κοινότητα συλλογικά) επιτελεί. Είναι φυσικό με τον τρόπο αυτό να απολυτοποιούνται η γλώσσα των κειμένων, η μυστική ανάγνωση των ευχών, όλα τα μετά το σχίσμα επίκτητα χαρακτηριστικά της λατρείας κλπ. Σε ιεραποστολικό επίπεδο αυτή η μεσιτεία μεταφέρεται ερήμην της συντεταγμένης Εκκλησίας σε κάθε είδους αυτοπροσδιοριζόμενους θεολογούντες γνησίους Ορθοδόξους.

Εκεί, όμως, που το διονυσιακό σύστημα φτάνει στα ακρότατα όριά του, είναι η ανατροπή της εσχατολογικής διάστασης της Ευχαριστίας ως κοινωνίας. Δεν υπάρχει καμιά νύξη στη βασική παύλεια ερμηνεία, κατά την οποία σε κάθε ευχαριστιακή σύναξη «τον θάνατον του κυρίου καταγγέλομεν άχρις ού ελθη» (Α΄ Κορ 11,26). Ακόμη και η κυρίαρχη πράξη της κοινωνίας, δεν είναι παρά συμβολισμός της ενώσεως και αφομοιώσεως των ανθρώπων με τη θεϊκή υπόσταση.[xiii] Από κοινωνία δηλαδή του σώματος του Χριστού (του ενανθρωπήσαντος Λόγου) και στο σώμα του Χριστού (την Εκκλησία), μεταπηδούμε στην κοινωνία του προϋπάρχοντος Λόγου.

Με τη μυστική αυτή λογοκρατία η σωτηρία συνίσταται όχι στην προσδοκία ενός καινούριου κόσμου, μιας νέας εσχατολογικής κοινωνίας με μια νέα αυθεντικότερη δομή, αλλά στην ένωση της ψυχής με το Λόγο, και κατά συνέπεια στην κάθαρση της ψυχής από ο,τιδήποτε την εμποδίζει να ενωθεί με τον αρχικό Λόγο, και επομένως από την ύλη, τα αισθητά πράγματα, την σωματικότητα, την ιστορία. Το sine qua non της εκκλησιαστικής ύπαρξης, η ιεραποστολή, χωρίς την οποία η ταυτότητα της εκκλησίας αυτομηδενίζεται, και το παύλειο «ἀλλ᾿ ἐν ἐκκλησίᾳ θέλω πέντε λόγους διὰ τοῦ νοός μου λαλῆσαι, ἵνα καὶ ἄλλους κατηχήσω, ἢ μυρίους λόγους ἐν γλώσσῃ» (Α Κορ 14:19) χαρακτηρίζεται δυσώδης «νοησιαρχία»! Το «μαράνα θά» των παύλειων κοινοτήτων και το «έρχου Κύριε» του προφήτη της Αποκαλύψεως αντικαθίστανται από την αδιάλειπτη προσευχή[xiv] και την πάλη κατά των δαιμόνων και της σαρκός.[xv] Ακόμη και το «δοκιμαζέτω δὲ ἄνθρωπος ἑαυτόν, καὶ οὕτως ἐκ τοῦ ἄρτου ἐσθιέτω καὶ ἐκ τοῦ ποτηρίου πινέτω· ὁ γὰρ ἐσθίων καὶ πίνων ἀναξίως κρῖμα ἑαυτῷ ἐσθίει καὶ πίνει, μὴ διακρίνων τὸ σῶμα τοῦ Κυρίου» (Α Κορ 11:28-29) από την αρχική κοινωνική του σημασία άρχισε να ερμηνεύεται ατομικά, με αποτέλεσμα την σταδιακή εγκατάλειψη της καθολικής συμμετοχής των πιστών στο μυστήριο της Θ. Ευχαριστίας (βλ. Εκκλησίας).

Οι συνέπειες για την εκκλησιολογία της κοινωνίας, για την εν γένει πνευματικότητα, και κυρίως για το θεμιτόν ή μη των μεταφράσεων των λειτουργικών κειμένων, μιας τέτοιας θεολογικής αντίληψης, όπως είναι αυτονόητο, υπήρξαν τεράστιες, αφού η κοινή λατρεία της Εκκλησίας, όπως επίσης και τα λειτουργήματα και οι θεσμοί της ως εικόνες των μελλοντικών πραγμάτων, άρχισαν να έχουν μηδενική σχεδόν σημασία,[xvi] και άρχισαν να λειτουργούν όχι ιεραποστολικά, αλλά μαγικά, σαν κάτι που αυτόματα προσφέρει την «μέθεξη» στα μεμονωμένα άτομα.

Αυτό που προείχε, σύμφωνα με αυτήν την αντίληψη, ήταν η ένωση των ανθρώπων με τον προαιώνιο Λόγο, η επάνοδος της ψυχής στην προπτωτική παραδείσια μακαριότητα, σχεδόν πάντοτε ερήμην της κοινότητας. Διάδοση του λόγου του Θεού σε κατανοητό γλωσσικό ιδίωμα, αλλά πολύ περισσότερο «λογική λατρεία», σε ένα τέτοιο ιδεολογικό (καθόλου θεολογικό, ή το πολύ ψευτο-θεολογικό) σύστημα είναι αυτονόητο ότι δεν έχει θέση. Η έννοια της ιερότητας των γλωσσών, που οι Κύριλλος και Μεθόδιος με την ιεραποστολική τους δράση κατέρριψαν, επανήλθε στους πολεμίους της λειτουργικής αναγέννησης δριμύτερη.

Παράλληλα, βέβαια, επιχειρείται – όπως φαίνεται από την επιχειρηματολογία των αντιτιθεμένων στη μετάφραση στη νεοελληνική λειτουργικών κειμένων και τη χρήση τους στη λατρεία (βλ. π.χ. τις διάφορες ηλεκτρονικές και μη δημοσιεύσεις του μητροπολίτη Ναυπάκτου) – η σύνδεση με τον προτεσταντισμό ή τον Βαρλαάμ, επαναλαμβάνοντας ως μόνο (!) επιχείρημα το αυτονόητο, ότι δηλαδή η Ορθόδοξη χριστιανική λατρεία δεν εξαντλείται στην λογική διάσταση των τελουμένων, καθώς και στην νοησιαρχική πρόσληψη του μυστηρίου της σωτηρίας.[xvii]

Προσωπικά έχω σε πολλές μελέτες μου υποστηρίξει, πως η αντιμεταφραστική θεολογική τάση αγνοεί την ύπαρξη δύο διαμετρικά αντίθετων κατανοήσεων της λατρείας, μιας Ορθόδοξης και μιας οθνείας, ενδεδυμένης βέβαια με δήθεν θεολογικά επιχειρήματα. Σύμφωνα με την δεύτερη κατανόηση, η λατρεία δεν προσδιορίζεται από τον (κυρίαρχο στην Ορθόδοξη Ανατολή) όρο λειτουργία (λείτον+έργον=έργο του συνόλου της εκκλησιαστικής κοινότητας), αλλά κατανοείται και βιώνεται ως ιδιωτική υπόθεση. Κατά την ατομοκεντρική αυτή θεώρηση η λατρεία λειτουργεί ως μέσο αντιμετώπισης συγκεκριμένων θρησκευτικών αναγκών: τόσο των αναγκών της πνευματικής ηγεσίας της Εκκλησίας να ασκήσει έλεγχο και εξουσία επί των μελών της, όσο και των αναγκών των μεμονωμένων ατόμων για τον προσωπικό «εξαγιασμό» τους. Χαρακτηρίζαμε αυτή τη θεώρηση της λατρείας δικανική (juridical).[xviii]

Σύμφωνα με την πρώτη θεώρηση, η λατρεία λειτουργεί ως μέσο δημιουργίας σχέσεων και ανάπτυξης πραγματικής κοινωνίας μεταξύ των μελών της εκκλησιαστικής κοινότητας, ως συστατικό οικοδομής της. Με τον τρόπο αυτό η εκκλησιαστική κοινότητα παύει να κατανοείται με θεσμικούς όρους, ή ακόμη και με όρους λατρευτικού οργανισμού, και θεωρείται ως χαρισματική κοινωνία, ως τρόπος ζωής, στην οποία όλοι οι πιστοί καλούνται να μετέχουν. Αυτή είναι η κοινοτική (communal) θεώρηση της λατρείας.

Οι αντιδρώντες στην μετάφραση τόσο της Αγίας Γραφής, όσο και των ευχών της λειτουργίας, και φυσικά στην χρήση τους στην δημόσια λατρεία, αλλά και γενικότερα οι πολέμιοι της λειτουργικής αναγεννήσεως, είναι συνήθως εγκλωβισμένοι στην δικανική και ατομοκεντρική θεώρηση της λατρείας, η οποία ενθαρρύνει – και στην ουσία προάγει – τον σαφή διαχωρισμό μεταξύ των διαφόρων τμημάτων του σώματος της Εκκλησίας (κληρικών-λαϊκών, κοινωνικά ανώτερων και κατώτερων, θεολογικά επαϊόντων και απλών πιστών, πνευματικών και κοσμικών, ανδρών και γυναικών κλπ.). Ελάχιστα προβληματίζονται για το ότι με τον τρόπο αυτό συντηρούνται στοιχεία υπεροχής και υποταγής εντός της λατρείας, στοιχεία δηλαδή εντελώς ξένα και ασυμβίβαστα προς το εσχατολογικό όραμα της Βασιλείας του Θεού και την έννοια της εκκλησιολογίας της κοινωνίας. Κάτι τέτοιο – πέραν του ότι είναι εκτός της λογικής της ορθόδοξης λειτουργικής παράδοσης – συμβάλλει και στην διατήρηση και παγίωση οθνείων στοιχείων κοινωνικής διαστρωμάτωσης και κοινωνικών δομών εντός του σώματος της Εκκλησίας, και κατ’ επέκταση εντός της ευρύτερης κοινωνίας. Επιπροσθέτως, μια τέτοια αντίληψη, και λατρευτική βεβαίως πρακτική, συμβάλλει στη δημιουργία διαχωριστικών γραμμών, επιτείνοντας έτσι φαινόμενα μισαλλοδοξίας, ξενοφοβίας και φανατισμού.

Η κοινοτική, αντίθετα, θεώρηση της λατρείας αποθαρρύνει πλήρως κάθε διάκριση, τόσο εντός της εκκλησιαστικής κοινότητας, όσο κατ’ επέκταση και εντός της ευρύτερης κοινωνικής ζωής, προβάλλοντας και προωθώντας κατά το δυνατόν τα χαρίσματα του Αγίου Πνεύματος. Η αντίληψη αυτή (και λατρευτική βεβαίως πρακτική) δεν υψώνει εχθρικά τείχη μεταξύ των μελών των διαφόρων θρησκευτικών κοινοτήτων, αντίθετα προωθεί την ειρήνη και τη θρησκευτική ανεκτικότητα.

***

Είναι όμως έτσι τα πράγματα, είναι τόσο αυτονόητη η θεολογική θεμελίωση του θεμιτού των μεταφράσεων των εκκλησιαστικών κειμένων; Ένας αντικειμενικός ιστορικός ερευνητής ασφαλώς θα νομιμοποιούσε και την altera pars, ιστορικά όμως μόνον, όχι αυθεντικά θεολογικά. Πιστεύω πως η απάντηση στην εγγενή αυτή αμφισημία βρίσκεται στην υποβόσκουσα από τους πρώτους χριστιανικούς αιώνες αντιπαράθεση ανάμεσα στα δύο μεγάλα θεολογικά κέντρα της αναδυόμενης τότε θρησκείας: την αλεξανδρινή και την αντιοχειανή σχολή, όχι όμως επί τη βάσει της διαφορετικής ερμηνευτικής (αλληγορία ή μη), αλλά με πολύ βαθύτερα θεολογικά αίτια.

Η αντιπαράθεση αυτή συνεχίστηκε αμείωτη μέχρι και μετά τη οικουμενική σύνοδο της Χαλκηδόνας και παρότι άρχισε σε καθαρά ερμηνευτικό επίπεδο εξελίχτηκε σε θεολογικό και κυρίως χριστολογικό με υπερβολές εκατέρωθεν. Οι αντιοχειανοί υπογράμμιζαν με σταθερότητα την ιστορική υπόσταση του Λόγου του Θεού, γεγονός που τους έφερνε κοντά στην «λογική» πρόσληψη του μυστηρίου, και την ύπαρξη δύο φύσεων του Χριστού, ανθρώπινη («Υιός της Μαρίας») και θεία («Υιός του Θεού»), σε αντίθεση με την ταυτότητα του Θεού Λόγου με τον ιστορικό Ιησού, που ανέπτυξε διεξοδικά η αλεξανδρινή σχολή, και ακολούθησε αδιάκριτα σύσσωμη η εκκλησιαστική παράδοση, με ιδιαίτερη μάλιστα σφοδρότητα στην Ορθόδοξη Ανατολή, μετά την ησυχαστική διαμάχη και την θεολογική αντιπαράθεση Γρηγορίου του Παλαμά και Βαρλαάμ του Καλαβρού.

Οι θέσεις των αντιοχειανών μπορεί να τους οδήγησαν σε σύγκρουση με τον αλεξανδρινό μονοφυσιτισμό, είχαν όμως ως συνέπεια να κρατούν ως επί το πλείστον ανεκτική στάση προς τον νεστοριανισμό, γεγονός που συνετέλεσε στην τελική απαξίωση της σχολής και το οριστικό τέλος της μετά τον 5^ο μ.Χ. αι. Αυτό ουσιαστικά συνέτεινε στην μηδενική σχεδόν επίδρασή της στην μετέπειτα θεολογική παραγωγή. Μερικοί από τους εκπροσώπους της μάλιστα (Θεόδωρος και Θεοδώρητος) μεταθανατίως καταδικάστηκαν συνοδικά τον 6^ο μ.Χ. αι. με τον γνωστό αναθεματισμό των «Τριών Κεφαλαίων» (ο τρίτος ήταν ο Ίβας Εδέσσης, επίσης από την ευρύτερη περιοχή της Αντιόχειας, την ανατολική Συρία), πράγμα που συνετέλεσε στην οριστική επικράτηση στην μεταγενέστερη χριστιανική ερμηνευτική θεολογία της ανιστορικής (αλληγορικής και πνευματικής) μεθόδου της Αλεξανδρινής Σχολής εις βάρος της ιστορικής της Αντιοχειανής. Μόνον ο ιερός Χρυσόστομος παρέμεινε αλώβητος και τα έργα του συνέχιζαν να διατηρούν άσβεστη τη φλόγα της ιστορικής, κριτικής και λογικής προσέγγισης των ιερών κειμένων μέχρι τους νεότερους χρόνους, οπότε με την καθολική επικράτηση της ιστορικο-κριτικής κατ’ αρχήν ερμηνείας της Βίβλου ήλθε πάλι στο προσκήνιο η αξία της αντιοχειανής θεολογικής σκέψης και της ερμηνευτικής μεθόδου της Αντιοχειανής Σχολής.

Η υπερίσχυση στην μεταγενέστερη εκκλησιαστική πρακτική της αλεξανδρινής έναντι της αντιοχειανής θεολογικής και ερμηνευτικής παράδοσης, εμπόδισαν και τη διαμόρφωση μιας συνεπούς χριστιανικής ανθρωπολογίας, βασισμένης στη ριζοσπαστική και πρωτοποριακή περί αναστάσεως διδασκαλία του αποστόλου Παύλου (Α΄ Κορ 15,24-26) και μετοχής των πιστών στο αναστημένο σώμα του ζώντος Χριστού.[xix]

Είναι χαρακτηριστική η διαμετρικά αντίθετη στάση του Διονυσίου Αλεξανδρείας (κανών 2) και των προερχόμενων από την αντιοχειανή παράδοση Αποστολικών Διαταγών, (κανών VI. 27), αλλά και του ι. Χρυσοστόμου (Ομιλία εις την προς Εβραίους, PG 63, 227εξ, σχόλιο στο Εβρ 13,4), αναφορικά με την ισχύ στην Εκκλησία των περί καθαρότητας διατάξεων του Λευιτικού αναφορικά με την συμμετοχή στο μυστήριο της Θείας Ευχαριστίας. Το βέβαιο είναι, ότι με την συμπερίληψη στους κανόνες της Πενθέκτης των κανόνων του Διονυσίου Αλεξανδρείας, και την ταυτόχρονη απόρριψη των περισσότερο φιλελεύθερων για το συγκεκριμένο θέμα κανόνων της αντιοχειανής παράδοσης (Αποστολικών Διαταγών κλπ.), διατηρήθηκε η θεολογική ασυνέπεια μεταξύ «θεολογικής» και «κανονικής» παράδοσης της Ορθόδοξης Ανατολής, με αποτέλεσμα την μη αποτελεσματική μαρτυρία της στο σύγχρονο κόσμο.[xx] Ένας άλλος μάλιστα κανόνας της Πενθέκτης, ο 19^ος, καταδίκαζε εφεξής κάθε απόπειρα αντικειμενικής ερμηνείας της Αγίας Γραφής, απαιτώντας, «εί τις αγιογραφικός ανακινηθείη λόγος, τούτον ερμηνευέτωσαν ως οι θειότατοι Πατέρες». Και αυτό δεν είναι παρά το γενεσιουργό αίτιο κατά την περίοδο της οθωμανικής κυριαρχίας της απαγόρευσης και αυτής της μεταφράσεως των βιβλικών κειμένων, αφού κατά το πατριαρχικό γράμμα του 1703 η ανάγνωση των ιερών κειμένων «ει μετ’ ευλαβείας γίγνοιτο, κάτοι του βάθους των νοημάτων αγνοουμένου, αγιασμού πρόξενος τω αναγιγνώσκοντι καθίσταται κατά την υποτύπωσιν της εκκλησιαστικής διδασκαλίας, ώστε περιττή και ανωφελής η εις κοινήν διάλεκτον μετάφρασις των ιερών Γραφών».[xxi]

Όσοι εκ των δυτικών έχουν παρευρεθεί σε ορθόδοξη λειτουργία διαπιστώνουν με κατάπληξη (πολλοί μάλιστα σοκαρισμένοι) ότι τα βιβλικά αναγνώσματα δεν αναγιγνώσκονται, αλλά ψάλλονται, ωσάν να σχεδιάστηκαν όχι τόσο προκειμένου ο πιστός να κατανοήσει τον λόγο του Θεού, όσο για να δοξαστούν ένα γεγονός ή ένα πρόσωπο.^{^[xxii]} Το γεγονός είναι η εσχατολογική βασιλεία του Θεού και το πρόσωπο, το κέντρο αυτής της βασιλείας, ο ίδιος Χριστός. Αυτός είναι και ένας από τους λόγους για τον οποίον οι Ορθόδοξοι, ενώ παραδοσιακά ήταν ανέκαθεν υπέρ της μετάφρασης της Βίβλου (και όχι μόνο) σε γλώσσα που οι άνθρωποι μπορούν να καταλάβουν, (βλ. την διαφωνία στην περίοδο του Μ. Φωτίου μεταξύ Ρώμης και Κωσταντινουπόλεως για την χρήση της σλαβονικής, δηλαδή μιας γλώσσας πέρα των τριών «ιερών»: εβραϊκής, ελληνικής, λατινικής, είναι – δυστυχώς – γενικά επιφυλακτικοί στην χρήση των Βιβλικών αναγνωσμάτων από μετάφραση στην λατρεία.

Μεταξύ μάλιστα πολλών συστηματικών θεολόγων επικρατεί ευρέως η άποψη ότι ολόκληρη θεία Λειτουργία (δηλ. και η "λειτουργία του Λόγου" και η "Ευχαριστιακή Λειτουργία") είναι προσανατολισμένη εσχατολογικά. Πολλοί στον ορθόδοξο κόσμο έχουν ακόμα την άποψη ότι και κατά την Λειτουργία του Λόγου – που στην ορθόδοξη Εκκλησία σημειωτέον είναι αδιάσπαστη από την Ευχαριστιακή Λειτουργία – δεν είναι μόνο ο Ιησούς Χριστός κατά την επίγεια Πρώτη Παρουσία του που αναγγέλλει το "λόγο του Θεού" μέσω των βιβλικών αναγνωσμάτων, αλλά και ο δοξασμένος Κύριος της Δευτέρας Παρουσίας που υποτίθεται πως ομιλεί. Και αυτό, παρά τον σαφέστατο ευαγγελιστικό χαρακτήρα της Λειτουργίας του Λόγου.^{^[xxiii]}

Αλλά και στο επιχείρημα της δήθεν «νοησιαρχικής υπόστασης των μεταφρασμένων λειτουργικών κειμένων που υποσκάπτει την δυνατότητα «μέθεξης» του μυστηρίου της σωτηρίας, κάτι που θεωρήθηκε ως απότοκος της νεωτερικότητας, επιτρέψτε μου να σημειώσω τα εξής:

Είναι γεγονός, ότι σύμφωνα με τα πρότυπα του μοντερνισμού έχει γίνει σχεδόν καθεστώς, πως ο λόγος του Θεού μπορεί να κατανοηθεί μόνο μέσω της αυθεντικής ερμηνείας της Βίβλου. Γι’ αυτό και στην ιστορία της Εκκλησίας κατά τη δεύτερη χιλιετία υποστηρίχτηκε, ότι η Βίβλος ερμηνεύεται αυθεντικά:

(α) είτε από ένα "magisterium", προφανώς επειδή μερικοί κληρικοί θεωρούνται ότι έχουν λάβει την εξουσία από τον ίδιο τον Χριστό να τον αντιπροσωπεύσουν ως διάδοχοι των αποστόλων. Κατ' αυτό τον τρόπο, ο λόγος του Θεού ερμηνεύεται αυθεντικά μόνο από τους κληρικούς, κυρίως επισκόπους, και τελικά τον Πάπα – πάντα ως πρόσωπο, και από οποιεσδήποτε περιστάσεις,

(β) είτε μέσω της ίδιας της Γραφής – ως επί το πλείστον από τον Προτεσταντισμό (sola scriptura) – κάτι που είναι ζήτημα κατάλληλης επιστημονικής έρευνας.

Αυτή η σύγχρονη «νεωτερική» προσέγγιση έχει όντως παρουσιάσει πολλά προβλήματα στη θεολογία μας όσον αφορά την πρόσληψη και κατανόηση του λόγου του Θεού στη Βίβλο: (α) Για την πρώτη θέση (ρωμαιοκαθολική, αλλά ως ένα βαθμό και ορθόδοξη), το φυσικό ερώτημα που τίθεται είναι: γιατί θα έπρεπε ένας επίσκοπος να θεωρηθεί ως αλάθητος, ή γιατί θα έπρεπε και η σύνοδος των επισκόπων να θεωρηθεί αλάθητη, ή γιατί θα έπρεπε ο Πάπας να είναι αλάθητος!

Ως προς (β) στη δεύτερη θέση (κυρίως προτεσταντική), ένα άλλο πρόβλημα τίθεται, το οποίο ανησυχεί σήμερα τους πιστούς βιβλικούς ερμηνευτές στη δυτική κοινωνία μας. Πώς μπορεί η Βίβλος να ερμηνευθεί από τη Βίβλο μέσω της επιστημονικής έρευνας, όταν όλοι σήμερα αναγνωρίζουν ότι και αυτή η Βίβλος υπόκειται σε ορισμένες ιστορικές και πολιτιστικές επιρροές, οι όποιες δεν συνεχίζουν να ισχύουν (πρβλ. contextuality, το κείμενο ενάντια στη συνάφεια του); Γι’ αυτό και κάποιοι προτεστάντες σήμερα αναγκάζονται να προτείνουν έναν κανόνα μέσα στον κανόνα. Με άλλα λόγια, επιδιώκουν έναν "μικρότερο" κανόνα μέσα στον κανόνα της ιερής Βίβλου (συνήθως την εκ πίστεως δικαίωση, και ως εκ τούτου προβαίνουν αναγκαστικά και στην περιθωριοποίηση, π.χ. από τον Λούθηρο, της επιστολής του Ιακώβου ως «αχυρένειας επιστολής). Η ερμηνευτική έχει αναπτυχθεί σε τέτοιον βαθμό τα τελευταία χρόνια, που η Βίβλος πλέον επιδέχεται οποιαδήποτε ερμηνεία.

Όλα αυτά έχουν ως αφετηρία τους τη νεωτερική προσέγγιση της αλήθειας, η οποία ανάγει και την ουσία της αλήθειας, αλλά και την ουσία της Εκκλησίας, σε θεσμούς και διατάγματα που έχουν διαμορφωθεί στο παρελθόν. Ένας κανόνας καθορίζεται στο παρελθόν και όλοι μας αγωνιζόμαστε σήμερα να μείνουμε πιστοί σ’ αυτόν. Στο υπόβαθρο αυτής της αντίληψης βρίσκονται όλα τα σύγχρονα καίρια προβλήματα της Εκκλησίας, σχετικά με την αυθεντία των επισκόπων, των συνόδων, του Πάπα, της ερμηνευτικής της Βίβλου, του λόγου του Θεού, ακόμη και της μεταφράσεως των λειτουργικών κειμένων.

Στην αδιαίρετη Εκκλησία αυτό που είχε σημασία δεν αφορούσε το πώς τα πράγματα συνέβησαν, αλλά πως θα συμβούν, η Εκκλησία αποκτούσε υπόσταση από τον τρόπο που θα είναι. Αυτονόητα, λοιπόν, ο λόγος του Θεού είχε πάντα εσχατολογική χροιά, κάτι που έρχεται σε μας όχι από το παρελθόν, αλλά από το μέλλον. Είναι διαφορετικό πράγμα το να μελετάει κανείς την Βίβλο προκειμένου ακούσει το λόγο του Θεού από το να τον δέχεται εντός της κοινότητας.[xxiv]

Η βασική επομένως ερμηνευτική κλείδα αποκωδικοποίησης όλων αυτών των θεμάτων είναι η εσχατολογία. Καταρχήν, πρέπει να υπογραμμίσουμε ότι η χριστιανική εσχατολογία δεν είναι ούτε άρνηση της ιστορίας, ούτε προσθήκη στην ιστορία και το παρελθόν. Η εσχατολογία στην αυθεντική χριστιανική της κατανόησή είναι μάλλον εισβολή των εσχάτων στην ιστορική μας πραγματικότητά. Tα έσχατα «εισβάλλουν» στην ιστορία μέσω του Αγίου Πνεύματος - κυρίως κατά τη διάρκεια της Θείας Ευχαριστίας – και είναι μέσα σε αυτό το πλαίσιο που έννοιες όπως «λόγος του Θεού», «Αγία Γραφή», ακόμη και «ιερωσύνη», αλλά και τα λοιπά στοιχεία της ζωής και της αποστολής της Εκκλησίας, αποκτούν το πραγματικό τους νόημα. Υπογραμμίζοντας την εσχατολογική διάσταση της Εκκλησίας κατ' αυτόν τον τρόπο με οποιαδήποτε μέσα δεν απορρίπτουμε την επιστημονική ερμηνεία της Βίβλου. Η Εκκλησία δεν αρνείται την επιστημονική έρευνα συνολικά, απλώς η επιστημονική γνώση δεν είναι ο τρόπος με τον οποίο η Αγία Γραφή αναγνωρίζεται ως λόγος του Θεού που στους πιστούς. Η Εκκλησία έχει ένα διαφορετικό πλαίσιο, στο οποίο τοποθετεί τη Βίβλο, έτσι ώστε αυτή να μπορεί τελικά ο λόγος του Θεού "να μιλήσει" στους πιστούς. Όλα τα θέματα επομένως που σχετίζονται με την μετάφραση των λειτουργικών κειμένων έχουν να κάνουν στην ουσία με την εκκλησιολογία. Το βασικό ζήτημα για την Εκκλησία είναι η σύναξη τoυ λαού του Θεού επί το αυτό), προτυπώνοντας με τον τρόπο την κοινότητα των εσχάτων.

Με την επέλαση του σχολαστικισμού, και συνακόλουθα της νεωτερικότητας στη θεολογική μας σκέψη ακυρώθηκε η εισβολή των εσχάτων στην ιστορική πραγματικότητα. Η ιστορία πλέον απαγκιστρώνεται πλήρως από την εσχατολογία, η οποία είτε (α) αποτελεί ιδιαίτερο κεφάλαιο που αναφέρεται στο «επέκεινα» (πρβλ. π.χ. όλα σχεδόν τα εγχειρίδια Δογματικής, των Ορθοδόξων συμπεριλαμβανομένων), είτε (β) αποτελεί κάποια χαρισματική εμπειρία ορισμένων εκλεκτών, οι οποίοι απομονώνονται από το ιστορικό πλαίσιο της κοινότητας, η οποία όπως και κατά το απώτερο γνωστικό παρελθόν θεωρείται δευτέρας κατηγορίας. Με τον τρόπο αυτό καταστρέφεται πλήρως η εκκλησιολογία, αφού διασπάται η ενότητα της Εκκλησίας των Αγίων από την Εκκλησία της ιστορικής κοινότητας (η θριαμβεύουσα από την στρατευομένη). Όπως σωστά υποστηρίζει ο μητρ. Περγάμου, είναι αμφίβολο αν μπορούμε να αποκαλούμε «εκκλησία» την ιστορική κοινότητα.[xxv]

Συμπερασματικά, τα επιχειρήματα εναντίον της χρήσης της μεταφράσεως των λειτουργικών κειμένων (βιβλικών και λειτουργικών) στην Ορθόδοξη λατρεία μπορεί να έχουν κάποια «ιστορική», με κανέναν όμως τρόπο και γνήσια «θεολογική», βάση. Εκτός και αν με τον όρο Ορθοδοξία δεν κατανοείται η Εκκλησία των Πατέρων, των Προπατόρων, των Προφητών, των Αποστόλων, των Τριών Ιεραρχών, και πάνω απ’ όλα η Εκκλησία του Χριστού, αλλά μόνον η μετά τα σχίσματα ιστορική της έκφραση.

[i] K. Stendahl, “Kirche und Urchristentun”, RGC³ τομ. III, σελ. 129εξ.

[ii] Πρβλ. Πράξ 2,42εξ· Α´ Κορ 11,17εξ· Β´ Κορ 9,11εξ· Εβρ 13, 10-16· Ιουστίνου, Α´ Απολογία 67· Ειρηναίου, Κατά Αιρέσεων κεφ. 18,1 κ.ά.).

[iii] Ο συλλογικός/εκκλησιολογικός προσανατολισμός της πνευματικότητας φαίνεται στο χωρίο του Ιγνατίου, Προς Εφεσίους 13: «σπουδάζετε ουν πυκνότερον συνέρχεσθαι εις ευχαριστίαν Θεού καί εις δόξαν^. όταν γάρ πυκνώς επί τό αυτό γίνεσθε καθαιρούνται αι δυνάμεις του Σατανά...».

[iv] Ι. Ζηζιούλα, Θέματα εκκλησιολογίας, Πανεπιστημιακές παραδόσεις, Θεσσαλονίκη 1987, σελ. 28.

[v] Είναι χαρακτηριστικό ότι ο Ωριγένης, και γενικότερα οι αλεξανδρινοί θεολόγοι, ανέπτυξαν μια σωτηριολογία που δίνει μεγάλη έμφαση στη μεταμορφωτική δύναμη της ενανθρωπησιακής ενώσεως με το αρχέτυπο, αφήνοντας ελάχιστο χώρο στην ελεύθερη σωστική δράση της ανθρώπινης φύσεως του Χριστού. Περισσότερα στο θέμα αυτό στους A. Grilllmeier, Christ in Christian Tradition, Atlanta 1975^2. R. Taft S.J., «The Liturgy of the Great Church: An Initial Synthesis of Structure and Interpretation on the Eve of Iconoclasmi», Dumbarton Oaks Papers 34-35 (1980-81) 45-75, σελ. 62, υπ. 79.

[vi] Ιστορικά αλλά και χρονικά η πνευματικότητα αυτή συνδέεται με την ερημία, και τον αναχωρητικό μοναχισμό, όπου τα έργα του Ωριγένη διαβάζονταν με περισσή ευλάβεια, ακόμη και μετά τη συνοδική καταδίκη του. H διολίσθηση της ευχαριστιακής/ λειτουργικής προς την θεραπευτική/καθαρτική εκκλησιολογία και πνευματικότητα μπορεί να χαρακτηριστεί ως παράλληλη με την διολίσθηση της (ιστορικής) προφητικής προς την (ανιστορική) αποκαλυπτική θεολογία και γραμματεία της Π.Δ.

[vii] Αν στον Ωριγένη βρίσκουμε τις καταβολές της εξαΰλωσης και πνευματικοποίησης της κατανόησης της Θείας Ευχαριστίας, στα αρεοπαγιτικά συγγράμματα συναντούμε την τελική θεολογική τους επεξεργασία. Βλ. L. Lies, Wort und Eucharistie bei Origenes. Zur Spiritualisierungstendenz des Eucharistie-verständnisses, Innsburck 1978.

[viii] Βλ. Ε. Boulard, «L'eucharistie d'après le Pseudo-Denys l’ Aréopagite», Bulletine de Littérature Ecclésiastique 58 (1957) σελ. 193-217 και 59 (1958) σελ. 129-69.

[ix] Εκκλησιαστική Ιεραρχία II 3,2, PG 3 379. Θαυμάσια ανάλυση στο κλασικό έργο του R. Bornet, Les Commentaires byzantines de la Divine Liturgie du Vlle au XVe siècle, Paris 1966. Ο π. A. Golizin, βέβαια, επιμένει ότι οι αρεοπαγιτικές αλληγορίες «δεν είναι τελείως άχρονες, αλλά συνδέονται με την εσχατολογία και την χριστολογία του»! (Et introibo ad altare dei: The Mystagogy of Dionysius Areopagita, Θεσσαλονίκη 1994, σελ. 391). Ο R. Taft ορθά υποστηρίζει ότι «στο διονυσιακό σύστημα δεν υπάρχει παρά ελάχιστος χώρος για τη βιβλική τυπολογία- η αναγωγική αλληγορία είναι εκείνη που κυριαρχεί. Η λειτουργία δεν είναι παρά μια αλληγορία της πορείας της ψυχής από τη διάσπαση και τη διαίρεση της αμαρτίας προς τη θεϊκή κοινωνία, μέσα από μια διαδικασία κάθαρσης, φωτισμού και τελείωσης, τα οποία προτυπώνονται στις τελετές. Υπάρχει ελάχιστη αναφορά στην επί γης οικονομία του Χριστού, και απολύτως τίποτε για τη θεανθρώπινη μεσιτεία του, ή το ζωοποιό θάνατο και την ανάστασή» R. Taft S.J., «The Liturgy of the Great Church: An Initial Synthesis of Structure and Interpretation on the Eve of Iconoclasmi», Dumbarton Oaks Papers 34-35 (1980-81) 45-75, σελ. 61-2. Ολοκληρωμένη κριτική θεώρηση της ευχαριστιολογίας του Διονυσίου Αρεοπαγίτη στο έργο του R. Roques, L'univers dionysien. Structure hiérarchique du monde selon le Pseudo-Denys, Paris 1954. Αναλυτικά για όλα αυτά στο βιβλίο μου Lex orandi, Λειτουργική θεολογία και λειτουργική αναγέννηση, εκδ. Ίνδικτος Αθήνα 2005, κεφ 2.

[x] Βλ. H. Wybrew, The Orthodox Liturgy. The Development of the Eucharistic Liturgy in the Byzantine Rite, London 1989, (βλ. και την πανομοιότυπη έκδοση από τη Θεολογική Σχολή του Αγ. Βλαδίμηρου, Crestwood 1990 με πρόλογο του [Μητροπολίτη Διοκλείας] Κάλλιστου Ware), σελ. 115.

[xi] J. Meyendorff, Byzantine Theology Historical Trends and Doctrinal Themes, New York [1974¹] 1987² σελ. 207 (και τώρα και σε ελληνική μετάφραση). Πρβλ. επίσης Γ. Φλωρόφσκυ, «Ψευδο-Διονυσίου έργα», Θρησκευτική και Ηθική Εγκυκλοπαιδεία τόμ. XII στ. 473-480· Α. Σμέμαν, Η Εκκλησία προσευχομένη, σελ. 150εξ· 232εξ· κ.α.,

[xii] R. Taft, «The Liturgy of the Great Church», σελ. 62.

[xiii] Εκκλησιαστική Ιεραρχία, III 3,13.

[xiv] Βέβαια, η έννοια της αδιάλειπτης προσευχής δεν ήταν καινούρια (βλ. Α' Θεσ 5:17)· αυτό που ήταν καινούριο στο μοναχισμό ήταν η ερμηνεία της. Ενώ στη συνείδηση των πρώτων χριστιανών κάθε εκδήλωση μπορούσε να θεωρηθεί προσευχή, στο μοναχισμό η προσευχή, και αργότερα η νοερά προσευχή, κατέληξε η μοναδική εκδήλωση που αντικατέστησε όλες τις άλλες Βλ. Α. Σμέμαν, Η Εκκλησία προσευχομένη, σελ. 160.

[xv] Είναι ενδεικτική η συμβολή του Ωριγένη στην εγκατάλειψη της επικρατούσας στην εκκλησιαστική γραμματεία μέχρι την εποχή εκείνη ιστορικής ερμηνείας της Αποκαλύψεως, με το αιτιολογικό ότι η προσδοκία και αναμονή της χιλιόχρονης βασιλείας αποτελεί παραχώρηση στις σαρκικές επιθυμίες! (βλ. Ωριγένη, Περί Αρχών 2.11,2-5).

[xvi] Κατά τον W. Jardine Grisbrooke, ο αρχέγονος μοναχισμός ως λαϊκό κίνημα, αλλά και αναχώρηση και απόρριψη όχι μόνον από τον κόσμο, αλλά και από την Εκκλησία, πρέσβευε (Αντώνιος, Παχώμιος κ.ά.) ότι η ιερωσύνη είναι ασυμβίβαστη με τη μοναχική τάξη («The Formative Period-Cathedral and Monastic Offices», σελ. 404).

[xvii] Για το θέμα αυτό βλ. πιο κάτω.

[xviii] Βλ. περισσότερα στο βιβλίο μου Lex orandi.

[xix] Περισσότερα για θέμα αυτό στη ,μελέτη μου «Ο ιερός Αυγουστίνος ως ερμηνευτής του αποστόλου Παύλου και το πρόβλημα της ανθρώπινης σεξουαλικότητας», Θεολογία 82 τ.3 (2010), 129-158, σελ. 53εξ.

[xx] Αν και η Ορθόδοξη ανατολική παράδοση, αν όχι στο σύνολο τουλάχιστον σε ένα μεγάλο μέρος της, διαφοροποιείται από τις απόψεις του ι. Αυγουστίνου ως προς τις συνέπειες της παρακοής των πρωτοπλάστων και την κληρονομική μεταβίβαση του προπατορικού αμαρτήματος στον άνθρωπο, στην ουσία η ανθρώπινη σεξουαλικότητα τόσο στην Ανατολή όσο και στη Δύση παρέμεινε σταθερά ενταγμένη στην «μετα-πτωτική (post-lapsarian), πλην όμως «προ-απολυτρωτική» (παλαιοδιαθηκική;) θεώρηση της θείας οικονομίας. Κατά τη γνώμη μας, μια συνεπής προς την βιβλική θεολογία χριστιανική ανθρωπολογία, αλλά και προς την μεταγενέστερη περί θεώσεως Ορθόδοξη πατερική διδασκαλία, δεν μπορεί παρά να βασίζεται στην αναγνώριση της «μετα-πτωτικής» μεν, πλην όμως «μετα-απολυτρωτικής» θεώρησης του ανθρώπου, κατά την οποία το ανθρώπινο σώμα διατηρώντας δυνάμει τα αγαθά της «καλής λίαν» δημιουργίας (συμπεριλαμβανομένης και της σεξουαλικότητας, αφού «ὁ Θεὸς…κατ᾿ εἰκόνα Θεοῦ ἐποίησεν αὐτόν [τὸν ἄνθρωπον], ἄρσεν καὶ θῆλυ ἐποίησεν αὐτούς. καὶ εὐλόγησεν αὐτοὺς ὁ Θεός, λέγων· αὐξάνεσθε καὶ πληθύνεσθε», Γεν 1,27-28), έχοντας «συναποθάνει» και «συνταφεί» δια του ιερού Βαπτίσματος με το σώμα του Χριστού (Ρωμ 6), έκτοτε μετέχει δια της Θείας Ευχαριστίας στο σώμα του αναστημένου Χριστού προγευόμενο τη δόξα των εσχάτων. Η Ορθόδοξη καθηγήτρια Valerie Karras έχει πρόσφατα αναπτύξει μια ενδιαφέρουσα θεωρία υπογραμμίζοντας τις ασυνέπειες της χριστιανικής ανθρωπολογίας και τις επιπτώσεις της στην παγιωμένη πλέον αντιμετώπιση της γυναίκας στην Ορθόδοξη λατρευτική πράξη (“Orthodox Theologies of Women and Ordained Ministry,” A. Papanikolaou – E. Prodromou (eds.), Thinking through Faith: New Perspectives from Orthodox Christian Scholars, SVS Press: Crestwood 2008, 113-158).

[xxi] Μ.Ι.Γεδεών,Κανονικαί Διατάξεις, Κωνσταντινούπολη 1888, τ. 1, σελ. 106. Βλ. και Ι. Καραβιδόπουλου, Εισαγωγή στην Καινή Διαθήκη, Θεσσαλονίκη 2007³, σελ. 54.

^{^[xxii]} Βλ. επίσης D. Staniloae, “La Lecture de la Bible dans l’Eglise Orthodoxe,” Contacts 30 N^o104 (1978), σελ. 349-353.

^{^[xxiii]} Βλ. το έργο μου Lex Orandi, κεφ. 10.

[xxiv] Ο Μητροπολίτης Περγάμου Ιωάννης υποστηρίζει ότι ο ιερός Χρυσόστομος, αναλύοντας τον όρο «συλλαβή» (από το ρήμα συλλαμβάνω), υποστήριζε πως υποδηλώνεται η νοητική σύλληψη από το νου του ανθρώπου, και επομένως με την ανάγνωση των βιβλικών κειμένων περιορίζεται η κατανόηση του λόγου του Θεού από τις ανθρώπινες μόνον δυνάμεις. Ο λόγος όμως του Θεού είναι αδύνατο να συλληφθεί, αφού είναι υπέρτερος του ανθρώπινου νου. Αντίθετα, αυτός είναι που μας «συλλαμβάνει». Και ο Χρυσόστομος συνεχίζει, πως με την ψαλμωδία ο λόγος του Θεού «ανοίγεται», η «συλλαβή» ανοίγεται και έτσι ο λόγος του Θεού μας συλλαμβάνει και όχι εμείς αυτήν. (J. Zizioulas, Comments on Western Ecclesiology, Πανεπιστημιακές παραδόσεις, Θεδσσαλονίκη 1986, μελέτη που δυστυχώς είναι ακόμη ανέκδοτη τύποις στα ελληνικά, που όμως είναι προσβάσιμη στο διαδίκτυο στα αγγλικά http://www.oodegr.com/english/dogmatiki1/F3c.htm). Και αυτό μας θυμίζει το “γνόντες θεόν, μᾶλλον δὲ γνωσθέντες ὑπὸ θεοῦ” του αποστόλου Παύλου (Γαλ 4:9). Το προαναφερθέν χρυσοστομικό σχόλιο δεν έχει εντοπισθεί ούτε στις αυθεντικές εργασίες του ούτε σε οποιοδήποτε άλλο γνωστό πατερικό εργο. Εντούτοις το επιχείρημα είναι σαφές, τουλάχιστον με βάση την βιβλική και βυζαντινή λειτουργική παράδοση.

[xxv] Στο ίδιο.

"ΚΑΙΡΟΣ" για Θρησκευτικά: Επαναφορά του 2ωρου και στη Β' τάξη και τουλάχιστον της μιας (1) ώρας στη Γ' Λυκείου

2011-05-01T17:02:00.000-07:00

Έπειτα από πρόσκληση της ΔΙΣ της Εκκλησίας της Ελλάδος, αντιπροσωπεία του Συνδέσμου μας , αποτελούμενη από τα μέλη της ΔΕ κ.κ. Νόνη Σταματέλου, Δημήτριο Μόσχο, Ανδρέα Αργυρόπουλο και Γιώργο Παπαδόπουλο, έλαβε μέρος σε συνάντηση των φορέων του θεολογικού εκπαιδευτικού κόσμου (Θεολογικές ενώσεις, Θεολογικές σχολές) και μελών της Συνοδικής επιτροπής Παιδείας, που έλαβε χώρα στο Διορθόδοξο Κέντρο της Ι. Μ Πεντέλης, υπό την αιγίδα και προεδρία του Μακαριωτάτου Αρχιεπισκόπου Αθηνών και πάσης Ελλάδος κ.κ. Ιερωνύμου, το πρωΐ της 30^ης Απριλίου 2011 .

Κατά την διάρκεια της διαδικασίας και αφού ο Μακαριώτατος έθεσε με σαφήνεια τα όρια και τους όρους της συζητήσεως, η οποία επικεντρώθηκε στο φλέγον θέμα των ημερών, για τον θεολογικό εκπαιδευτικό κόσμο, δηλ. την προτεινόμενη μείωση των ωρών διδασκαλίας του μαθήματος των Θρησκευτικών στο νέο Λύκειο, τοποθετήθηκαν σχετικά όλοι οι εκπρόσωποι των συμμετεχόντων φορέων του θεολογικού χώρου. Οι εισηγήσεις των περισσοτέρων διακρίθηκαν για την σαφήνεια, την νηφαλιότητα και την ευστοχία τους. Οι ελάχιστες «παρεκκλίσεις» δεν κατόρθωσαν να αλλοιώσουν το κατά γενική ομολογία διαπιστωθέν κλίμα ενότητας, σύμπνοιας και συναδελφικής αλληλεγγύης· επιβεβαιώθηκε δε με πανηγυρικό τρόπο η διάθεση στήριξης της προσπάθειας που αναλαμβάνει η ποιμαίνουσα Εκκλησία, η οποία κατέθεσε ήδη τις απόψεις της επί του θέματος μέσω λίαν εμπεριστατωμένου κειμένου, το οποίο αναγνώστηκε στην αρχή της συνάντησης από τον πρόεδρο της συνοδικής επιτροπής Παιδείας, Σεβασμιώτατο Μητροπολίτη Δημητριάδος κ.κ. Ιγνάτιο. Οι διατυπωθείσες δια του κειμένου προτάσεις-επιχειρήματα, θα αποτελέσουν την «αιχμή του δόρατος» στον αγώνα διεκδίκησης των βασικών ζητημάτων , τα οποία ως ετέθησαν από τον Μακαριώτατο είναι : α) η υποχρεωτικότητα του μαθήματος στο Λύκειο και β) η επαναφορά του διώρου στη Β΄τάξη και τουλάχιστον της μιας ώρας στη Γ΄τάξη.

Το κείμενο αυτό έτυχε της αμέσου αποδοχής από τον εκπροσωπήσαντα τον σύνδεσμό μας επί του βήματος Δ. Μόσχο, ο οποίος έθεσε ταυτόχρονα υπόψιν των παρισταμένων και το θέμα του μαθήματος στη τεχνική εκπαίδευση, καθώς και εκεί το μέλλον του είναι άδηλο, δίνοντας και το έναυσμα σε άλλους, όπως την αντιπρύτανη του ΑΠΘ κ. Δ. Λιάλιου, να επιμείνουν στην άσκηση πίεσης ώστε να μην παραθεωρηθεί αυτός ο ειδικός χώρος της δευτεροβάθμιας εκπαίδευσης, όπου επίσης παρατηρούνται ανάγκες και προβλήματα. Ο δεύτερος εκ των ομιλητών του συνδέσμου μας Α. Αργυρόπουλος εστίασε, κατά την παρέμβασή του στο θέμα της επαναφοράς των ωρών του μαθήματος προτείνοντας τα λοιπά υφιστάμενα ζητήματα (περιεχόμενο, χαρακτήρας) να αποτελέσουν θεματικές του ιδίου συλλογικού οργάνου, σε τακτές συναντήσεις στο προσεχές διάστημα, διατυπώνοντας με αυτό τον τρόπο παράκληση προς την διοργανώτρια εκκλησιαστική αρχή.

Η όλη διαδικασία χαρακτηρίστηκε από τις συγκροτημένες εν πολλοίς τοποθετήσεις , οι οποίες έγιναν με αίσθημα ευθύνης, είχαν συγκεκριμένη στόχευση στο βασικό θέμα της συνάντησης, συγκλίνοντας σαφώς προς τις θέσεις του κειμένου που παρουσίασε ο Σεβασμιώτατος Δημητριάδος στην αρχή της συνάντησης, η οποία τελικά κατέληξε με την συμφωνία των παρόντων στο διεκδικητικό πλαίσιο, όπως παρουσιάστηκε από τον Μακαριώτατο, επιβεβαιώνοντας τελικά το πολύ θετικό κλίμα διεξαγωγής της, καθώς αναγνωρίστηκε ότι η νηφαλιότητα, ο ρεαλισμός, ο ορθός σχεδιασμός, η καλή γνώση των δεδομένων σε συνδυασμό με συγκροτημένη και λογική επιχειρηματολογία συντελούν στην οικοδόμηση προϋποθέσεων επιτυχούς διαπραγμάτευσης και επωφελούς επίλυσης συνθέτων και προβληματικών καταστάσεων.

ΑΠΟ ΤΗ ΔΙΟΙΚΟΥΣΑ ΕΠΙΤΡΟΠΗ

Θεολόγοι: "Oλοι μαζί για το μάθημα των Θρησκευτικών"

2011-04-30T17:11:00.001-07:00

Αποφασισμένοι να αγωνιστούν ενωμένοι για τη διατήρηση της υποχρεωτικότητας του μαθήματος των θρησκευτικών σε κάθε τάξη του Λυκείου καθώς και των ωρών διδασκαλίας που προβλέπονταν μέχρι σήμερα εμφανίζονται η Ιερά Σύνοδος, οι Θεολογικές Σχολές καθώς και οι Θεολογικές Ενώσεις και Σύνδεσμοι. Η απόφαση αυτή ελήφθη κατά την σημερινή συνάντηση όλων των ενδιαφερομένων φορέων η οποία πραγματοποιήθηκε με πρωτοβουλία του Αρχιεπισκόπου Ιερωνύμου και της ΔΙΣ στο Διορθόδοξο Κέντρο της Πεντέλης. Είναι αξιοσημείωτο - και επαινετό - ότι η σύσκεψη ασχολήθηκε και με το θέμα του ΜτΘ στη τεχνική και επαγγελατική εκπαίδευση, αποφασίσθηκε μάλιστα, να ζητηθεί από το υπ. Παιδείας και η αύξηση των ωρών διδασκαλίας του ΜτΘ στα Επαγγελματικά Λύκεια.
* Αναλυτικό ρεπορτάζ στο Amen